هر سال بعد از اعلام نتایج، عده ای از داوطلبان با کارنامه ای روبرو می شوند که رتبه اش با آنچه از روی درصد دروس تخصصی انتظار داشتند فرق دارد، و دلیلش را دیر متوجه می شوند: سهم معدل. تاثیر معدل در کنکور 1406 عددی نیست که بشود نادیده گرفت یا فقط در ماه آخر به آن فکر کرد، چون سهمش در تراز نهایی کمتر از سهم درس های تخصصی نیست.
در ادامه می خوانید
درصد تاثیر معدل کنکور سراسری
درصد تاثیر معدل کنکور سراسری برای سه گروه آزمایشی ریاضی، تجربی و انسانی روی عدد 60 درصد ثابت شده است، یعنی از کل نمره ای که تراز داوطلب را می سازد، 60 درصد از معدل کتبی پایه یازدهم و دوازدهم می آید و 40 درصد باقی مانده از نتیجه آزمون تستی. برای گروه هنر و زبان این نسبت پایین تر است و به 30 درصد می رسد. این یعنی برای داوطلب ریاضی و تجربی و انسانی، ضعف در معدل به همان اندازه ضعف در تست زنی می تواند رتبه نهایی را پایین بیاورد.
تقسیم بندی بین یازدهم و دوازدهم
آن 60 درصد به طور یکسان بین دو پایه تقسیم نمی شود. معدل پایه یازدهم 17 درصد از این سهم را می گیرد و معدل پایه دوازدهم 43 درصد را، یعنی دوازدهم وزن بسیار سنگین تری نسبت به یازدهم دارد. داوطلبی که در یازدهم نمرات ضعیفی گرفته اما در دوازدهم جبران کرده، وضعیتش بهتر از کسی است که مسیر برعکس را طی کرده. همین تفاوت وزن است که باعث می شود دانش آموزان دوازدهم نتوانند نمرات مستمر و نهایی این سال را دست کم بگیرند، حتی اگر فکر کنند فقط چند ماه به کنکور مانده و وقت جبران کم است.
چرا هنر و زبان عدد متفاوتی دارند
در گروه های هنر و زبان، ماهیت آزمون تخصصی بیشتر بر مهارت عملی و زبانی داوطلب تمرکز دارد تا حفظیات کتاب درسی، به همین دلیل سهم معدل نسبت به گروه های دیگر کمتر در نظر گرفته شده و به 30 درصد رسیده است. این تفاوت باعث می شود داوطلبی که مثلا از رشته تجربی به هنر منتقل شده، نتواند با همان محاسبه قبلی، اهمیت معدلش را برآورد کند. برای این داوطلبان، تمرکز نسبی بیشتری روی آزمون تخصصی نسبت به گروه های دیگر منطقی تر است، بدون اینکه معدل به طور کامل کنار گذاشته شود.
محاسبه تراز ترکیبی در کارنامه
در کارنامه نهایی، این دو عدد، درصد دروس آزمون و معدل، با هم ترکیب می شوند تا یک تراز واحد ساخته شود، نه اینکه دو نمره جدا از هم گزارش شوند. به همین دلیل مقایسه رتبه دو داوطلب فقط از روی درصد دروس تخصصی گمراه کننده است، چون ممکن است یکی با معدل بالاتر، با وجود درصد پایین تر در آزمون، تراز بهتری کسب کند. این نکته را باید هنگام مقایسه کارنامه با دوستان یا هم کلاسی ها در نظر گرفت تا نگرانی یا خوشحالی زودهنگام و نادرست شکل نگیرد. دو داوطلب با درصد تقریبا یکسان در دروس تخصصی، گاهی چند هزار رتبه با هم فاصله می گیرند، فقط به خاطر تفاوت چند نمره در معدل دو پایه، و همین موضوع نشان می دهد چرا نباید تراز فقط از روی کارنامه آزمون های آزمایشی پیش بینی شود.
اشتباه رایج درباره این عدد
یک اشتباه رایج این است که داوطلب فکر می کند چون هنوز ماه ها به کنکور مانده، وقت برای جبران معدل زیاد است و می تواند فعلا کامل روی تست زنی تمرکز کند. اما چون سهم دوازدهم به تنهایی 43 درصد از تراز نهایی را می سازد، هر ترم که با بی توجهی سپری شود، جبرانش در ترم های باقی مانده سخت تر می شود. برنامه ریزی درست، همزمانی مطالعه برای امتحانات مستمر مدرسه و آمادگی کنکور است، نه دو مسیر جدا که فقط یکی از آن ها جدی گرفته شود.
جمع بندی
جمع بندی این است که معدل را نباید فقط یک عدد در کارنامه دبیرستان دید، بلکه بخشی جدی از تراز نهایی کنکور است. توجه به نحوه محاسبه معدل نهایی از همان ابتدای سال تحصیلی، به جای نگرانی دیرهنگام نزدیک کنکور، نتیجه بهتری می دهد. دنبال کردن تراز کنکور در کارنامه بعد از هر امتحان مستمر هم کمک می کند داوطلب بداند دقیقا در چه نقطه ای ایستاده. برای کسانی که فکر می کنند نمره ای اشتباه در سامانه ثبت شده، آگاهی از بخشنامه ترمیم معدل 1406 مسیر درست رفع این مشکل را نشان می دهد.