دو داوطلب با یک درصد و یک تراز کاملا یکسان، اگر یکی مشمول سهمیه 5 درصد ایثارگران باشد و دیگری نباشد، می توانند دو رتبه کاملا متفاوت در کارنامه بگیرند، چون رتبه سهمیه ای در یک جمعیت جداگانه و کوچک تر محاسبه می شود. همین تفاوت، هسته اصلی تاثیر سهمیه ایثارگران 5 درصد در کنکور است.
جابجایی رتبه با سهمیه 5 درصد
جابجایی رتبه با سهمیه 5 درصد به این معناست که داوطلب مشمول، علاوه بر رتبه کشوری اش، یک رتبه دیگر هم در بین جمعیت محدودتر مشمولان همان سهمیه می گیرد. چون این جمعیت خیلی کوچک تر از کل داوطلبان کشور است، رتبه سهمیه ای معمولا عدد پایین تر و بهتری نسبت به رتبه کشوری نشان می دهد. این جابجایی ثابت نیست و به سه چیز بستگی دارد: ظرفیت رشته و دانشگاه مورد نظر، تعداد داوطلبان مشمول همان سهمیه که در همان رشته رقابت می کنند، و سطح رقابت کلی آن رشته در آن سال. برای همین یک عدد ثابت برای همه رشته ها و همه سال ها وجود ندارد. داوطلبی که فقط رتبه کشوری اش را می بیند و از رتبه سهمیه ای خبر ندارد، ممکن است یک رشته را به اشتباه از دسترس خودش خارج بداند، در حالی که با نگاه به همان رتبه در جمعیت سهمیه، آن رشته کاملا در دسترس بوده است؛ برای همین محاسبه هر دو رتبه کنار هم، پیش از نتیجه گیری نهایی، یک قدم ضروری است.
شرایط سهمیه 5 درصد ایثارگران
شرایط سهمیه 5 درصد ایثارگران برای گروهی از داوطلبان تعریف شده که یکی از بستگان نزدیکشان جانباز، آزاده یا از خانواده شهدا و ایثارگران محسوب می شود. مشمول بودن به تنهایی کافی نیست؛ داوطلب باید یک حد نصاب علمی مشخص را هم رد کند، یعنی درصد یا نمره اش نباید از یک سطح معین پایین تر باشد. این حد نصاب هم عدد ثابتی برای همه رشته ها نیست و بین رشته های پرمتقاضی مثل پزشکی و رشته های با ظرفیت بیشتر، فاصله زیادی دارد. به همین دلیل داشتن سهمیه به کسی تضمین قبولی نمی دهد؛ فقط رقابت او را در یک گروه محدودتر قرار می دهد. مدارک این سهمیه هم باید پیش از انتخاب رشته کامل و بدون نقص ثبت شود، چون هرگونه مغایرت بین مدرک ارائه شده و اطلاعات ثبت شده می تواند در مرحله بررسی نهایی مشکل ایجاد کند، حتی اگر داوطلب از نظر رتبه و نمره کاملا واجد شرایط قبولی بوده باشد.
محاسبه رتبه با سهمیه ایثارگری کم
محاسبه رتبه با سهمیه ایثارگری کم وقتی موضوعیت پیدا می کند که تعداد داوطلبان مشمول در یک رشته خاص کم باشد. در این حالت، حتی یک نمره متوسط هم ممکن است رتبه سهمیه ای قابل قبولی بدهد، چون رقابت در همان جمعیت کوچک کمتر است. اما این وضعیت برعکس هم پیش می آید: در رشته هایی که هم داوطلبان عادی و هم داوطلبان سهمیه دار زیاد هستند، فاصله بین رتبه کشوری و رتبه سهمیه ای خیلی کمتر از تصور اولیه می شود. برای همین بهتر است داوطلب مشمول، به جای تکیه فقط بر شنیده ها از سال های قبل، وضعیت رشته مورد نظرش را در همان سال با دقت بررسی کند.
جمع بندی
سهمیه 5 درصد ایثارگران یک مزیت واقعی است، اما مزیتی مشروط، نه یک تضمین قبولی. داوطلب مشمول باید همزمان به سهمیه بندی در کنکور به شکل کلی هم مسلط باشد تا بداند سهمیه اش در کنار سهمیه های دیگر مثل مناطق یا ایثارگری بالاتر چه جایگاهی دارد. کسی که می خواهد از این مزیت در مرحله انتخاب رشته هم درست استفاده کند، باید راهنمای انتخاب رشته ایثارگران را جدا از راهنمای عمومی انتخاب رشته بخواند، چون قوانین و اولویت ها کمی متفاوت است. برای داوطلبانی که همزمان شرایط دیگری مثل سهمیه بومی گزینی دانشگاه آزاد را هم دارند، بررسی جداگانه هر سهمیه از ترکیب اشتباهی جلوگیری می کند.