پشت هر کانتینری که از مرز کشور عبور می کند، یک نظام پیچیده حقوقی و اداری فعال است که کمتر داوطلبی مستقیم با آن آشنا می شود. انتخاب رشته مدیریت امور گمرکی دقیقاً برای تربیت نیروی متخصص همین نظام طراحی شده است، هرچند بیشتر داوطلبان اصلاً اسم این رشته را هم در دفترچه انتخاب رشته ندیده اند.
در ادامه می خوانید
چرا این رشته کمتر شناخته شده است
چون تجارت بین الملل و قوانین گمرکی معمولاً پشت صحنه اقتصاد باقی می ماند و رسانه ای نمی شود، بسیاری از داوطلبان اصلاً نمی دانند چنین رشته ای وجود دارد. همین ناشناخته بودن باعث شده تقاضا برای آن پایین بماند، در حالی که نیاز واقعی بازار به نیروی متخصص این حوزه ادامه دارد. این وضعیت برای داوطلبی که این رشته را جدی بررسی می کند، می تواند یک فرصت واقعی باشد، چون رقابت روی ظرفیت های موجود به مراتب پایین تر از رشته های پرمتقاضی است.
مقایسه با رشته های مدیریتی مرتبط
در نگاه اول ممکن است این رشته با مدیریت بازرگانی یا اقتصاد گمرکی اشتباه گرفته شود، اما تفاوت اصلی در تمرکز آن روی تشریفات اجرایی و حقوقی گمرک است، نه تحلیل کلان اقتصادی یا مدیریت عمومی کسب و کار. دانشجوی این رشته بیشتر با آیین نامه ها، فرآیندهای اداری و مقررات وارداتی و صادراتی سروکار دارد تا با تئوری های کلان اقتصادی.
فرصت های شغلی در حوزه گمرک
فارغ التحصیلان این رشته می توانند در گمرکات کشور، شرکت های بازرگانی و لجستیک، و بخش های ترخیص کالا فعالیت کنند، حوزه ای که مستقیم به حجم تجارت خارجی کشور گره خورده و همیشه به افراد آشنا به تشریفات گمرکی و قوانین تجارت بین الملل نیاز دارد. برخی فارغ التحصیلان هم به عنوان کارگزار گمرکی مستقل فعالیت می کنند، مسیری که با تجربه کاری، درآمد قابل توجهی هم می تواند داشته باشد. شرکت های واردکننده و صادرکننده هم معمولاً برای بخش داخلی خودشان به همین نیروهای متخصص نیاز دارند تا فرآیند ترخیص کالا را بدون تاخیر پیش ببرند.
گرایش های مدیریت امور گمرکی
گرایش های مدیریت امور گمرکی دانشجو را با تشریفات گمرکی، حقوق تجارت بین الملل و اصول ترخیص کالا آشنا می کند، ترکیبی از دانش حقوقی و اداری که در بیشتر رشته های مدیریتی دیگر به این شکل متمرکز پیدا نمی شود. آشنایی با قوانین صادرات و واردات و تعرفه های گمرکی هم بخش عملی و کاربردی این گرایش را تشکیل می دهد. دانشجویانی که به بخش حقوقی این حوزه علاقه بیشتری دارند، معمولاً بعد از فارغ التحصیلی به سمت مشاوره حقوقی تجارت بین الملل هم می روند.
مهارت ها و دروس تکمیلی
در کنار دروس تخصصی گمرک، دانشجو با حقوق تجارت بین الملل، زبان تخصصی بازرگانی و آشنایی مقدماتی با سیستم های اطلاعاتی گمرکی هم آشنا می شود. تسلط بر زبان انگلیسی تخصصی بازرگانی، برای کسی که قرار است با اسناد تجاری بین المللی سروکار داشته باشد، مزیت رقابتی محسوسی در بازار کار ایجاد می کند. برخی دانشگاه ها هم دوره های کوتاه مدت آشنایی با سامانه های الکترونیکی گمرک را به عنوان واحد اختیاری ارائه می دهند که در استخدام های اولیه مزیت محسوب می شود.
ظرفیت دانشگاه های مدیریت امور گمرکی
ظرفیت دانشگاه های مدیریت امور گمرکی در سطح کشور محدود و تقریباً در چند دانشگاه مشخص متمرکز است، برای همین اگر این رشته را جدی می گیرید، بهتر است در کنار انتخاب رشته مدیریت امور بانکی به عنوان گزینه ای نزدیک، برنامه پشتیبان هم داشته باشید.
چشم انداز آینده این حوزه
با رشد تجارت الکترونیک و افزایش حجم مبادلات بین المللی، فرآیندهای گمرکی هم به سمت دیجیتالی شدن پیش می روند، برای همین آشنایی با سامانه های الکترونیکی ترخیص کالا در سال های آینده اهمیت بیشتری پیدا می کند. فارغ التحصیلی که این مهارت را زود کسب کند، نسبت به نیروهای باتجربه تر ولی کمتر آشنا به فناوری، مزیت رقابتی پیدا می کند.
جمع بندی
رشته های کمتر شناخته شده مثل این یکی، گاهی بهترین فرصت ها را برای داوطلبانی که رتبه فوق ممتاز ندارند فراهم می کنند. فقط قبل از ثبت نهایی، هم فرصت های شغلی مرتبط با آن را بسنجید هم رتبه لازم برای قبولی کنکور در دانشگاه های پذیرنده اش را چک کنید.