رشته مهندسی اپتیک و لیزر یکی از رشته های کم ظرفیت گروه ریاضی است که کمتر از رشته هایی مثل برق یا مکانیک شناخته شده، در حالی که کاربردهای آن در صنعت، پزشکی و مخابرات هرسال گسترده تر می شود.
تعداد کم دانشگاه های ارائه دهنده ی این رشته، آن را از خیلی از رشته های مهندسی رایج متمایز می کند و همین موضوع باعث می شود خیلی از داوطلبان تا لحظه ی انتخاب رشته، حتی اسم دقیق آن را هم نشنیده باشند.
کاربردهای مهندسی اپتیک و لیزر
دانشجوی این رشته با طراحی و ساخت سیستم های نوری، لیزرهای صنعتی و پزشکی و فناوری فیبر نوری کار می کند. کاربردهای این تخصص از دستگاه های لیزر درمانی و جراحی چشم گرفته تا سیستم های اندازه گیری دقیق صنعتی و مخابرات نوری را در بر می گیرد.
در حوزه ی پزشکی، این تخصص پایه ی طراحی دستگاه هایی مثل لیزرهای جراحی چشم، دستگاه های تصویربرداری نوری و برخی تجهیزات زیبایی پزشکی است. در صنعت هم از برش و جوش لیزری در خطوط تولید گرفته تا حسگرهای نوری دقیق، همه به تخصص این رشته وابسته اند.
در حوزه ی مخابرات هم توسعه ی شبکه های فیبر نوری با سرعت انتقال بالا، مستقیم به تخصص طراحی و تحلیل سیستم های نوری وابسته است، موضوعی که با گسترش اینترنت پرسرعت در سال های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده.
بازار کار رشته مهندسی اپتیک و لیزر
بازار کار رشته مهندسی اپتیک و لیزر بیشتر در شرکت های تولید تجهیزات پزشکی، صنایع دفاعی، آزمایشگاه های تحقیقاتی و شرکت های مخابراتی که روی فیبر نوری کار می کنند شکل می گیرد. تعداد این شرکت ها در کشور محدودتر از صنایع برق یا مکانیک است، پس شبکه ی ارتباطی و شهرت علمی دانشجو در جذب فرصت های شغلی نقش پررنگ تری دارد.
بخشی از فارغ التحصیلان این رشته هم مسیر پژوهشی را ادامه می دهند و در مراکز تحقیقاتی دانشگاهی یا صنعتی روی توسعه ی فناوری های نوری جدید کار می کنند. این مسیر معمولاً به تحصیلات تکمیلی نیاز دارد و کمتر برای کسی مناسب است که فقط دنبال ورود سریع به بازار کار است.
از نظر پذیرش کنکور، این رشته هم مثل بیشتر رشته های مهندسی زیرمجموعه ی گروه ریاضی است، اما ظرفیت پذیرش آن در هر دانشگاه معمولاً بسیار کمتر از رشته های پرمتقاضی مثل برق یا مکانیک است.
درآمد رشته مهندسی اپتیک و لیزر
درآمد رشته مهندسی اپتیک و لیزر در پروژه های تحقیقاتی و دانشگاهی معمولاً محدودتر است، اما در صنایع پزشکی و تجهیزات لیزری خصوصی، به دلیل تخصصی بودن کار، سطح درآمد می تواند از خیلی از رشته های مهندسی رایج بالاتر برود. ادامه تحصیل تا مقطع کارشناسی ارشد هم در این رشته تاثیر مستقیمی روی سطح درآمد و نوع پروژه هایی دارد که فرد می تواند در آن ها فعالیت کند.
داوطلبی که قصد دارد وارد این رشته شود، بهتر است از همان ابتدا برنامه ی ادامه تحصیل خودش را هم در نظر بگیرد، چون بخش بزرگی از فرصت های شغلی جذاب این حوزه، بیشتر به فارغ التحصیلان مقاطع تحصیلات تکمیلی تعلق می گیرد تا کارشناسی.
از طرف دیگر، چون این رشته در ایران هنوز کوچک و تخصصی است، تعداد رقبا هم کمتر از رشته های پرمتقاضی است و همین موضوع می تواند برای فارغ التحصیلانی که وارد صنایع مرتبط می شوند، فرصت بهتری برای رشد سریع تر در پروژه های مهم باشد.
جمع بندی
برای بسیاری از داوطلبان این رشته، دلیل اصلی انتخاب، علاقه به کار تخصصی و کمتر تکراری است، نه صرفاً چشم انداز درآمد آن. چون این رشته در بیشتر دانشگاه ها ظرفیت محدودی دارد، دانستن اینکه تراز کنکور چیست و چطور محاسبه می شود، به داوطلب کمک می کند واقع بینانه تر تصمیم بگیرد که آیا در سال جاری شانس قبولی در این رشته را دارد یا باید سال بعد را هدف بگذارد.