کتاب علوم و فنون ادبی یازدهم دقیقا از همان نقطه ای ادامه پیدا می کند که دهم متوقف شده بود، با این تفاوت که وزن ها و انواع قافیه در این پایه پیچیده تر و متنوع تر می شوند. داوطلبی که پایه ی دهم را سرسری خوانده، معمولا همین جا متوجه خلاء آن می شود، چون بخش زیادی از مطالب یازدهم روی پایه ی همان مفاهیم اولیه بنا می شود.
خیلی از دبیران هم توصیه می کنند دهم و یازدهم علوم و فنون ادبی را به عنوان یک واحد پیوسته دید، نه دو کتاب جدا؛ چون تفکیک ذهنی این دو، معمولا باعث فراموشی سریع تر مطالب دهم می شود.
در ادامه می خوانید
بودجه بندی علوم و فنون ادبی یازدهم
بودجه بندی علوم و فنون ادبی یازدهم معمولا سهم بیشتری به مباحث عروضی پیشرفته و انواع سبک های نثر می دهد، نسبت به دهم که بیشتر جنبه ی پایه ای داشت. این یعنی داوطلبی که پایه ی دهم را ضعیف رها کرده، در یازدهم باید همزمان دو سال مطلب را جمع کند، کاری که با نزدیک شدن به کنکور سخت تر می شود.
به همین نسبت، سهم سبک شناسی هم گسترده تر می شود و انواع بیشتری از نثر و نظم را دربرمی گیرد. داوطلبی که فقط به مرور نمونه های کتاب درسی بسنده کند، در مواجهه با نمونه های جدید کنکور ممکن است دچار تردید شود، مگر این که منطق تشخیص سبک را فهمیده باشد، نه فقط نمونه ها را حفظ کرده باشد.
نکات کنکوری علوم و فنون یازدهم
نکات کنکوری علوم و فنون یازدهم بیشتر از هر چیز به تمرین تشخیص وزن با گوش برمی گردد، نه فقط محاسبه ی هجاها روی کاغذ. داوطلبانی که این مهارت را زودتر تمرین می کنند، زمان کمتری برای پاسخ به هر سوال عروضی نیاز دارند و در نتیجه فرصت بیشتری برای بقیه ی سوالات دارند.
سبک شناسی این پایه هم با معرفی نمونه های بیشتری از نثر همراه است، و بهتر است هر نمونه با یک یا دو ویژگی کلیدی و قابل تشخیص در ذهن ثبت شود، نه با حفظ کامل توضیح کتاب. مقایسه ی دو سبک کنار هم، معمولا تفاوت ها را بهتر از خواندن جداگانه ی هرکدام نشان می دهد.
علاوه بر گوش سپردن به وزن، نوشتن چند نمونه بیت با تقطیع کامل روی کاغذ هم به تثبیت این مهارت کمک می کند، به خصوص برای داوطلبانی که حافظه ی شنیداری قوی تری ندارند.
منابع علوم و فنون ادبی یازدهم
منابع علوم و فنون ادبی یازدهم شامل کتاب درسی به عنوان مرجع اصلی، و یک بانک تست منظم برای تمرین روزانه ی وزن و قافیه است. مرور مباحث تاریخ ادبیات دهم هم باید در کنار مطالب جدید یازدهم ادامه پیدا کند، چون کنکور از هر سه پایه سوال طرح می کند و نمی توان یک پایه را کنار گذاشت.
تمرین گروهی هم برای این درس خاص می تواند مفید باشد؛ طرح یک بیت یا یک قطعه ی نثر برای هم کلاسی ها و بحث درباره ی وزن یا سبک آن، معمولا یادگیری عمیق تری نسبت به مطالعه ی فردی و ساکت ایجاد می کند.
تفاوت علوم و فنون یازدهم با دهم
مهم ترین تفاوت یازدهم با دهم، در حجم مثال ها و تنوع انواع وزن است، نه لزوما در سختی مفهومی. دانش آموزی که منطق پایه ی عروض را در دهم خوب فهمیده باشد، در یازدهم عمدتا با گسترش همان منطق روبه رو می شود، نه یادگیری از نو.
برعکس، کسی که در دهم فقط تعریف ها را حفظ کرده و منطق را نفهمیده، در یازدهم با حجم بیشتر مثال ها احساس سردرگمی بیشتری می کند. همین تفاوت است که اهمیت جدی گرفتن پایه ی دهم را دوباره یادآوری می کند.
جمع بندی
یک خلاصه علوم و فنون ادبی یازدهم که کنار خلاصه ی دهم نگه داشته شود، در ماه های پایانی دوازدهم ارزش واقعی خودش را نشان می دهد. بسیاری از داوطلبان انسانی همین روش خلاصه نویسی دروس کنکور انسانی را برای فارسی و ادبیات هم به کار می برند، و همین عادت مشترک، مرور نهایی چند درس را همزمان ساده تر می کند.