پیش از سال 1402، هر داوطلب کنکور علاوه بر یک رتبه کلی در گروه آزمایشی خودش، چند رتبه دیگر هم بر اساس زیر گروه درسی اش می گرفت. این رویه از آن سال به طور کامل کنار گذاشته شد و از آن زمان تا کنکور 1406، هیچ بازگشتی به سیستم قدیم اتفاق نیفتاده است.
زیر گروه در سیستم قدیم کنکور یعنی چه
در نظام قدیم، هر گروه آزمایشی مثل تجربی یا ریاضی به چند زیر گروه تقسیم می شد که هر کدام ترکیب متفاوتی از ضرایب دروس داشتند. برای مثال یک زیر گروه ممکن بود وزن بیشتری به درس زیست بدهد و زیر گروه دیگر وزن بیشتری به فیزیک. داوطلب برای هر زیر گروه، یک رتبه جداگانه دریافت می کرد و در کارنامه کنکور 1402 و سال های پیش از آن، این رتبه های متعدد گاهی گیج کننده بودند، چون یک داوطلب ممکن بود در یک زیر گروه رتبه خوب و در زیر گروه دیگر رتبه ضعیف تری داشته باشد.
این پیچیدگی، انتخاب رشته را هم دشوار می کرد، چون هر رشته دانشگاهی به یک یا چند زیر گروه مشخص وابسته بود و داوطلب باید می فهمید کدام رتبه اش برای کدام رشته کاربرد دارد.
تغییر 1402 و وضعیت آن تا 1406
از کنکور 1402 به بعد، زیر گروه ها به طور کامل از سیستم رتبه بندی حذف شدند. هر داوطلب فقط یک رتبه کشوری در گروه آزمایشی خودش می گیرد، نه چند رتبه موازی. همزمان با این تغییر، دروس عمومی هم از دفترچه سوالات اختصاصی حذف شدند و تاثیرشان تنها از راه سوابق تحصیلی وارد نمره نهایی می شود. سازمان سنجش هر دو تغییر را دائمی اعلام کرده و طبق آخرین اطلاعیه های رسمی، این ساختار برای کنکور 1406 هم بدون تغییر باقی مانده است.
آنچه در این سال ها واقعا تغییر کرده، نه بازگشت زیر گروه ها بلکه سهم سوابق تحصیلی در نمره نهایی بوده است. در کنکور 1402 این سهم حدود 40 درصد بود، در 1403 به حدود 50 درصد رسید و از کنکور 1404 به بعد به 60 درصد افزایش یافته است. برای گروه های هنر و زبان، این نسبت متفاوت است و سهم بیشتری به آزمون اختصاصی همان روز داده می شود. این روند تدریجی در کارنامه کنکور 1404 و سال های بعد از آن کاملا قابل مشاهده است.
نتیجه این تغییر برای داوطلبان
حذف زیر گروه ها عملا انتخاب رشته را ساده تر کرده است. داوطلب دیگر نیازی ندارد چند رتبه مختلف را با هم مقایسه کند و فقط بر مبنای یک رتبه کشوری تصمیم می گیرد. از طرف دیگر، چون هیچ زیر گروهی وجود ندارد که وزن دروس را جابجا کند، اهمیت نسبی هر درس در هر گروه آزمایشی برای همه داوطلبان یکسان است، نه اینکه بر اساس زیر گروه انتخابی فرق کند.
این سادگی، در تحلیل کنکور تجربی 1406 و گزارش های مشابه برای سایر گروه ها هم به عنوان یکی از نقاط مثبت اصلاحات اخیر کنکور معرفی شده است، چون مقایسه رتبه های برتر کنکور بین سال های مختلف را هم دقیق تر و قابل اتکاتر کرده است. با این حال، افزایش پیوسته سهم سوابق تحصیلی یعنی داوطلبان باید از همان سال دهم، به نمرات مستمر مدرسه به اندازه آمادگی برای آزمون کنکور اهمیت بدهند، چون این بخش از نمره دیگر در یک روز جبران نمی شود.
این تغییرات فقط مخصوص یک گروه آزمایشی نبود و هر پنج گروه اصلی یعنی تجربی، ریاضی، انسانی، هنر و زبان را به یک شکل در بر گرفت. پیش از این اصلاحات، کنکور 1401 هم به صورت آزمایشی و در دو مرحله برگزار شده بود که در آن، دروس عمومی از مرحله دوم حذف شده بودند، اما این شکل دو مرحله ای ادامه پیدا نکرد و از 1402 به بعد، ساختار یک مرحله ای با حذف کامل زیر گروه ها و دروس عمومی از دفترچه اختصاصی جایگزین آن شد. داوطلبی که امسال پیش از کنکور 1402 را مرور می کند، باید توجه داشته باشد که رتبه های ذکرشده در آن کارنامه ها، بر اساس زیر گروه بوده اند، نه رتبه کلی کنونی، پس مقایسه مستقیم آن رتبه ها با رتبه خودش دقیق نیست.