دانشگاه آزاد اسلامی برخلاف دانشگاه های دولتی، از صدها واحد در سراسر کشور تشکیل شده که هرکدام برای هر رشته ظرفیت و رتبه قبولی جداگانه ای دارند، به همین دلیل صحبت از یک رتبه واحد برای کل دانشگاه آزاد از اساس گمراه کننده است و باید رشته و واحد مشخصی را در نظر گرفت. همین تنوع باعث می شود دو داوطلب با رتبه های کاملا متفاوت، هر دو بتوانند در دانشگاه آزاد پذیرفته شوند، به شرط آن که واحد و رشته مناسب رتبه خودشان را انتخاب کرده باشند.
رتبه قبولی دانشگاه آزاد در رشته پزشکی، یک نمونه واقعی
برای نشان دادن این تفاوت، رشته پزشکی که پرمتقاضی ترین رشته دانشگاه آزاد است نمونه خوبی است. بر اساس کارنامه های قبولی دوره اخیر، رتبه قبولی دانشگاه آزاد برای پزشکی در واحد تهران در سهمیه منطقه یک نزدیک به 2131 و در واحد تبریز نزدیک به 2120 بوده، در حالی که واحد ساری با رتبه ای در حدود 1579 پایین ترین، یعنی سخت ترین، رتبه بین این نمونه ها را داشته و واحد زاهدان در ظرفیت مازاد خودگردان تا رتبه 11177 هم دانشجو پذیرفته است. این فاصله چند برابری در یک رشته واحد، نشان می دهد رتبه قبولی واقعا به انتخاب واحد و سهمیه بستگی دارد، نه فقط به نام دانشگاه آزاد. این اختلاف چند هزار رتبه ای بین واحدهای مختلف یک دانشگاه، چیزی است که خیلی از داوطلبان تازه کار در انتخاب رشته از آن آگاه نیستند و همین ناآگاهی می تواند به انتخاب اشتباه منجر شود. با وجود این تفاوت، رشته پزشکی در همه واحدهای دانشگاه آزاد همچنان جزو رقابتی ترین رشته ها باقی می ماند، و حتی واحدهای کوچک تر هم برای آن رتبه های نسبتا خوبی طلب می کنند.
ظرفیت پذیرش دانشگاه آزاد و اثر آن روی رتبه لازم
ظرفیت پذیرش دانشگاه آزاد برای هر رشته و هر واحد، هرسال در دفترچه ثبت نام جداگانه اعلام می شود و مستقیم روی سختی یا سادگی قبولی اثر می گذارد. واحدهایی که ظرفیت بیشتری برای یک رشته دارند، معمولا رتبه بازتری هم می پذیرند، در حالی که واحدهای بزرگ و پرمتقاضی مثل تهران یا اصفهان، حتی برای همان رشته، معمولا رتبه های بهتری می طلبند. توجه به همین نکته است که خیلی از داوطلبان، به جای تمرکز روی یک واحد خاص، چند واحد هم رده را همزمان در فرم انتخاب رشته خود کنار هم قرار می دهند. به همین دلیل، مقایسه صرف رتبه یک داوطلب با میانگین کلی دانشگاه آزاد، بدون در نظر گرفتن واحد مشخص، هیچ کمکی به تصمیم گیری واقعی نمی کند.
رتبه لازم دانشگاه آزاد 1406 برای رشته های غیرپزشکی
برخلاف پزشکی و دندانپزشکی، رتبه لازم دانشگاه آزاد 1406 برای بسیاری از رشته های علوم انسانی، فنی و پایه در بیشتر واحدها بسیار پایین تر، یعنی رقابت آسان تر، است، و برخی رشته ها حتی صرفا بر اساس سوابق تحصیلی و بدون رتبه رقابتی هم دانشجو می پذیرند. داوطلبی که هدفش صرفا مدرک دانشگاهی در یک رشته مشخص است، معمولا با رتبه های بسیار بازتر از آنچه برای پزشکی لازم است هم می تواند در یکی از واحدهای دانشگاه آزاد پذیرفته شود. همین رشته های با رقابت پایین تر، معمولا مسیر مناسبی برای داوطلبانی هستند که هدف اصلی شان ادامه تحصیل در یک رشته مشخص است، نه لزوما پذیرش در پرطرفدارترین رشته ممکن. برخی رشته های فنی و کاردانی در واحدهای کوچک تر، حتی ظرفیت خالی مانده تا اواخر تابستان دارند، فرصتی که برای داوطلبانی با رتبه های بازتر می تواند بسیار مناسب باشد.
مقایسه با معافیت شهریه دانشگاه آزاد
یک نکته مهم که در کنار رتبه باید در نظر گرفت، هزینه تحصیل است، چون دانشگاه آزاد برخلاف دانشگاه های دولتی روزانه، شهریه دریافت می کند. معافیت شهریه دانشگاه آزاد برای برخی سهمیه های خاص مثل خانواده های شاهد یا استعدادهای درخشان در نظر گرفته می شود، اما برای اکثر داوطلبان عادی، هزینه تحصیل بخشی جدایی ناپذیر از تصمیم انتخاب رشته در دانشگاه آزاد است. به همین دلیل، بررسی همزمان رتبه لازم و برآورد شهریه هر رشته، پیش از نهایی کردن فرم انتخاب رشته، به داوطلب کمک می کند تصمیم واقع بینانه تری بگیرد. پیش از ثبت نام نهایی، تماس مستقیم با واحد دانشگاهی مورد نظر برای اطلاع از میزان دقیق شهریه هر ترم، معمولا از تکیه بر شنیده ها و تخمین های عمومی قابل اعتمادتر است.