تا پیش از تغییرات اخیر، محل تولد یا محل تحصیل داوطلب می توانست به طور مستقیم روی شانس قبولی اش در چند رشته ی خاص، مخصوصاً علوم پزشکی، اثر بگذارد. بعد از حذف بومی گزینی کنکور سراسری، این معادله برای بخش بزرگی از داوطلبان، مخصوصاً در رشته های پزشکی شهرستان ها، به طور محسوسی عوض شد. این تغییر یکی از چند اصلاح مهمی است که در سال های اخیر در قوانین کنکور سراسری رخ داده و شناخت دقیقش پیش از ثبت لیست ضروری است.
در ادامه می خوانید
بومی گزینی چه بود
بومی گزینی در انتخاب رشته یعنی سهم مشخصی از ظرفیت بعضی دانشگاه ها، مخصوصاً علوم پزشکی، فقط به داوطلبان بومی همان استان یا منطقه اختصاص داشت. این سیستم برای متعادل کردن توزیع پزشک و نیروی متخصص در شهرهای کوچک تر و مناطق کمتر برخوردار طراحی شده بود، با این هدف که فارغ التحصیل بومی، بعد از تحصیل، به همان منطقه برگردد و خدمت کند. اما در عمل، رقابت را بین داوطلبان بومی و غیربومی یک استان نابرابر می کرد؛ داوطلب غیربومی با رتبه ی بهتر، گاهی از یک صندلی بومی که رتبه ی پایین تری داشت، جا می ماند. این سهمیه در برخی سال ها فقط شامل رشته های علوم پزشکی می شد و در سال های دیگر به چند رشته ی محدود غیرپزشکی هم تسری پیدا کرد.
تاثیر حذف سهمیه بومی
تاثیر حذف سهمیه بومی دوجهته است: داوطلبان غیربومی حالا شانس رقابت برابرتری در همه ی شهرها دارند، اما داوطلبان بومی مناطق کمتر برخوردار، مزیتی را که قبلاً داشتند از دست داده اند. برای همین، توجه به رتبه مجاز انتخاب رشته هر کد رشته، حالا بیش از قبل اهمیت پیدا کرده، چون رقابت روی کد رشته های محبوب واقعی تر و بدون سهمیه ی جغرافیایی شده است.
چه کسانی بیشترین تاثیر را دیدند
داوطلبانی که در شهرهای بزرگ زندگی می کنند، از این تغییر معمولاً سود بیشتری برده اند، چون حالا می توانند بدون محدودیت بومی بودن، برای صندلی های علوم پزشکی شهرستان ها هم رقابت کنند. در مقابل، داوطلبان همان شهرستان ها که قبلاً روی سهمیه ی بومی حساب باز کرده بودند، حالا باید با رتبه ای بالاتر و بدون آن مزیت جغرافیایی رقابت کنند. این جابه جایی، به خصوص در رشته های پزشکی و دندانپزشکی، محسوس ترین اثر را داشته، چون رقابت این رشته ها همیشه از بقیه فشرده تر بوده است. در رشته های غیرپزشکی که رقابتشان از ابتدا کمتر متمرکز بر سهمیه ی جغرافیایی بود، این تغییر اثر کمرنگ تری داشته و بیشتر همان رشته های پرمتقاضی علوم پزشکی را تحت تاثیر قرار داده است.
سهمیه های دیگر که هنوز باقی مانده اند
حذف بومی گزینی به معنای حذف کامل همه ی سهمیه ها نیست؛ سهمیه هایی مثل ایثارگران و مناطق محروم همچنان در کنار ظرفیت آزاد وجود دارند، منتها با قواعد و سهم متفاوتی نسبت به قبل. برای همین داوطلبی که فکر می کند دیگر هیچ سهمیه ای در کار نیست، ممکن است بدون بررسی دقیق دفترچه، از یک مزیت واقعی که هنوز برایش فعال است چشم پوشی کند. بررسی دقیق نوع سهمیه هایی که به هرکدام از داوطلبان تعلق می گیرد، هنوز هم بخشی جدی از آماده سازی پیش از ثبت لیست است.
این تغییر چه معنایی برای شما دارد
اگر تا امروز روی سهمیه ی بومی حساب باز کرده بودید، بهتر است لیست انتخابی تان را از صفر و بدون آن مزیت بازبینی کنید. از طرف دیگر با توجه به اصلاح سهمیه های کنکور که هرازگاهی اتفاق می افتد، پیگیری اخبار انتخاب رشته کنکور در هفته های نزدیک به ثبت نام، دیگر یک توصیه ی اضافه نیست بلکه ضروری است؛ قوانین سهمیه ها ثابت نیستند و هر تغییر کوچک می تواند رتبه ی لازم برای قبولی یک کد رشته را جابه جا کند.
جمع بندی
حذف بومی گزینی یکی از آن تغییراتی است که می تواند کل چیدمان لیست انتخابی یک داوطلب را بهم بزند. قبل از ثبت نهایی، حتماً مطمئن شوید معادلات جدید را در نظر گرفته اید، نه معادلات چند سال قبل را که دیگر به همان شکل برقرار نیستند.