هیچ کارخانه یا معدنی بدون یک متخصص ایمنی نمی تواند طبق قانون کار کند؛ کسی که وظیفه دارد سروصدا، گردوغبار، ارتعاش و مواد شیمیایی محیط کار را زیر نظر بگیرد تا سلامت نیروی انسانی به خطر نیفتد. انتخاب رشته مهندسی بهداشت حرفه ای دقیقاً برای تربیت همین متخصص طراحی شده است. این رشته زیرمجموعه ی علوم پزشکی محسوب می شود و از طریق کنکور تجربی پذیرش می گیرد.
در ادامه می خوانید
وظایف کارشناس بهداشت حرفه ای
کارشناس بهداشت حرفه ای در محیط کار، عوامل زیان آور فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و ارگونومیک را شناسایی و اندازه گیری می کند و برای هرکدام راهکار کنترلی پیشنهاد می دهد. این کار می تواند از اندازه گیری میزان سروصدای یک خط تولید تا بررسی کیفیت هوای یک معدن زیرزمینی را شامل شود. بخشی از کار هم تدوین دستورالعمل های ایمنی و آموزش نیروی کار درباره ی استفاده ی درست از تجهیزات حفاظت فردی است، چون حتی بهترین تجهیزات ایمنی هم بدون آموزش درست کاربرد چندانی ندارد. این ارزیابی ها معمولاً در قالب گزارش های دوره ای مستند می شود که مبنای تصمیم گیری مدیریت واحد صنعتی برای بهبود شرایط کار قرار می گیرد. هدف نهایی، پیشگیری از بیماری شغلی و حادثه ی کار پیش از وقوع آن است، نه رسیدگی به آن بعد از اتفاق افتادن.
دروس مهندسی بهداشت حرفه ای
دانشجوی این رشته با مباحثی مثل ارگونومی، سم شناسی شغلی، صداشناسی و روشنایی صنعتی، تهویه ی صنعتی و ارزیابی ریسک کار می کند. بخشی از دروس هم به قوانین و مقررات ایمنی و بهداشت کار اختصاص دارد، چون کارشناس بهداشت حرفه ای در عمل باید توصیه هایش را با چارچوب قانونی صنعت هماهنگ کند. کار عملی در کارگاه و بازدید از محیط های صنعتی واقعی هم بخش مهمی از آموزش این رشته است، و دانشجو معمولاً پیش از فارغ التحصیلی، دست کم با نحوه ی کار دستگاه های اندازه گیری صدا، روشنایی و آلاینده های هوا هم آشنا شده است.
گرایش های مهندسی بهداشت حرفه ای
گرایش های مهندسی بهداشت حرفه ای در مقاطع بالاتر معمولاً حول محورهایی مثل ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی، بهداشت پرتوها و ایمنی صنعتی شکل می گیرد. انتخاب گرایش بیشتر به نوع صنعتی بستگی دارد که فرد می خواهد در آن فعالیت کند؛ کسی که به کار در نیروگاه یا مراکز پرتودرمانی علاقه دارد، مسیرش با کسی که می خواهد در خط تولید کارخانه کار کند، فرق می کند.
چه کسی در این رشته موفق تر است
این رشته برای کسی مناسب است که به جزئیات دقت دارد و از کار میدانی در محیط های صنعتی، حتی محیط های نسبتاً سخت مثل معدن یا سکوی نفتی، ابایی ندارد. صبر برای بررسی مرحله به مرحله ی یک خط تولید و مستندسازی دقیق نتایج هم اهمیت زیادی دارد، چون بسیاری از تصمیم های ایمنی صنعتی بر پایه ی همین گزارش های دقیق گرفته می شود. کسی که فقط دنبال یک شغل اداری و پشت میزی است، معمولاً از سهم زیاد بازدیدهای میدانی این رشته راضی نمی ماند.
بازار کار در صنایع و ظرفیت پذیرش
فارغ التحصیل این رشته با عنوان کارشناس بهداشت حرفه ای یا کارشناس ایمنی و بهداشت در صنایع بزرگ، معادن، پالایشگاه ها، شرکت های نفت و گاز و حتی بیمارستان ها جذب می شود. با توجه به الزامات قانونی ایمنی در صنایع بزرگ، تقاضا برای این تخصص نسبتاً پایدار است و کمتر تحت تاثیر نوسانات کوتاه مدت بازار کار قرار می گیرد. از نظر پذیرش هم، ظرفیت دانشگاه های مهندسی بهداشت حرفه ای در مقایسه با رشته های پزشکی محض بالاتر و رقابتش ملایم تر است، چون این رشته زیرمجموعه ی علوم پزشکی و با آزمون تجربی پذیرش می شود. فارغ التحصیلانی که در کنار مدرک دانشگاهی، دوره های تخصصی ایمنی صنعتی یا گواهی نامه های معتبر بین المللی این حوزه را هم می گذرانند، معمولاً در رقابت برای موقعیت های شغلی بهتر دست بالا را دارند.
جمع بندی
اگر به مباحث ایمنی، پیشگیری از حادثه و سلامت شغلی علاقه دارید و دوست دارید در محیط های صنعتی واقعی کار کنید، این رشته گزینه ی منطقی است. برای تصمیم نهایی، مقایسه اش با انتخاب رشته بهداشت عمومی و بررسی رشته های پردرآمد پیراپزشکی کمک می کند جایگاه دقیق این رشته را بهتر بسنجید، و مشورت با یک مشاور خوب کنکور هم دید عملی تری از بازار کار واقعی به شما می دهد.