دو داوطلب می توانند درصدهای تقریبا یکسانی در کنکور بزنند و در نهایت با فاصله چند هزار رتبه ای در کارنامه سهمیه شان قرار بگیرند، فقط به این دلیل که یکی در منطقه یک درس خوانده و دیگری در منطقه سه. این تفاوت، دقیقا همان جایی است که تاثیر سهمیه در انتخاب رشته کنکور خودش را نشان می دهد و نادیده گرفتنش می تواند انتخاب رشته را کاملا اشتباه پیش ببرد.
در ادامه می خوانید
سهمیه مناطق کنکور 1406 چطور محاسبه می شود
سهمیه مناطق کنکور 1406 بر پایه رقابت داوطلب با هم منطقه ای های خودش شکل می گیرد، نه رقابت مستقیم با کل کشور. یعنی داوطلب منطقه سه در عمل با سایر داوطلبان همان منطقه برای سهم مشخصی از ظرفیت هر کد رشته محل رقابت می کند، نه با داوطلبان منطقه یک که معمولا رقابت فشرده تری دارند. همین ساختار باعث می شود رتبه سهمیه یک داوطلب با رتبه کشوری اش فاصله محسوسی داشته باشد، مخصوصا برای مناطق کمتر برخوردار که معمولا تراکم داوطلب قوی در آن ها کمتر از مناطق بزرگ شهری است.
سهمیه ایثارگران چقدر ظرفیت را تحت تاثیر قرار می دهد
در کنار سهمیه مناطق، سهمیه ایثارگران هم بخش مهمی از ظرفیت هر کد رشته محل را به خودش اختصاص می دهد؛ سهمیه بیست و پنج درصد و سهمیه پنج درصد هرکدام همین مقدار از ظرفیت هر رشته محل را پوشش می دهند. برای داوطلبی که مشمول این سهمیه است، رقابت اصلی با سایر مشمولان همان سهمیه است، نه با داوطلبان عادی، به همین دلیل حتی با رتبه کشوری بالاتر هم امکان قبولی در رشته محل هایی وجود دارد که برای داوطلب عادی در همان رتبه ممکن نیست. با این حال، معمولا یک حد نصاب حداقلی هم برای نمره یا تراز داوطلب مشمول در نظر گرفته می شود تا این سهمیه بدون هیچ محدودیتی اعمال نشود.
یک نمونه برای روشن شدن تفاوت رتبه کشوری و رتبه سهمیه
برای درک بهتر این تفاوت، فرض کنید داوطلبی رتبه کشوری هشت هزار دارد. اگر همین داوطلب مشمول سهمیه ایثارگران پنج درصد باشد، در رقابت برای همان سهم مشخص از ظرفیت هر کد رشته محل، معمولا با رتبه ای بسیار بهتر از هشت هزار سنجیده می شود، چون فقط با سایر مشمولان همان سهمیه مقایسه می شود که تعدادشان به مراتب کمتر از کل داوطلبان عادی است. همین منطق درباره سهمیه مناطق هم صدق می کند: داوطلب منطقه سه با رتبه هشت هزار، در مقایسه با جمعیت داوطلبان همان منطقه، معمولا جایگاه بهتری نسبت به داوطلب منطقه یک با همان رتبه کشوری دارد. این فاصله دقیقا همان چیزی است که باید در انتخاب رشته لحاظ شود.
چرا این تاثیر باید قبل از انتخاب رشته بررسی شود، نه بعد از آن
خیلی از داوطلبان فقط رتبه کشوری خودشان را با کارنامه های سال قبل مقایسه می کنند و سهمیه شان را وارد محاسبه نمی کنند، در حالی که همین یک نکته می تواند تصمیم آن ها را کاملا تغییر دهد. داوطلبی که با در نظر گرفتن سهمیه اش شانس واقعی قبولی در یک رشته بهتر دارد، اگر این محاسبه را نکند ممکن است رشته پایین تری انتخاب کند و ظرفیت واقعی اش را هدر بدهد. برعکس، کسی که سهمیه اش را با اطمینان بیش از حد در نظر می گیرد هم ممکن است رشته ای بالاتر از توانش انتخاب کند و در نهایت جا بماند. تنها راه درست این است که هر دو رتبه کشوری و رتبه سهمیه را کنار هم و با کارنامه های واقعی سال های اخیر مقایسه کرد.
جمع بندی
سهمیه، رتبه خام کنکور را تغییر نمی دهد اما شانس واقعی قبولی در هر کد رشته محل را عوض می کند، و دقیقا به همین دلیل نادیده گرفتنش در انتخاب رشته هزینه سنگینی دارد. کسی که می خواهد این محاسبه را دقیق تر انجام دهد، خوب است هم سهمیه ایثارگران انتخاب رشته را جداگانه بررسی کند و هم بداند رتبه در منطقه کنکور چطور با رتبه کشوری فرق می کند تا تصمیم نهایی اش بر پایه اعداد واقعی باشد، نه حدس.