بخش قابل توجهی از فارغ التحصیلان مهندسی معدن، برخلاف تصور رایج، پشت میز شرکت های مهندسی مشاور یا در واحدهای اکتشاف مشغول می شوند، نه لزوما در دل معدن و زیر زمین. این تنوع مسیر شغلی یکی از دلایلی است که رتبه قبولی این رشته را نسبت به بسیاری از رشته های پرمتقاضی گروه ریاضی در محدوده قابل دسترس تری نگه داشته است. در بررسی انجام شده برای این مطلب، رقم واحد و به روزی که برای همه دانشگاه های کشور یکسان باشد برای رتبه قبولی مهندسی معدن یافت نشد، چون این رتبه از دانشگاهی به دانشگاه دیگر فاصله زیادی دارد و هرسال هم تغییر می کند. با این حال بررسی جایگاه رشته مهندسی معدن در میان گزینه های گروه ریاضی، تصویر کاربردی تری از وضعیت آن به داوطلب می دهد.
در ادامه می خوانید
کجا فارغ التحصیل این رشته کار می کند
بازار کار مهندسی معدن به سه بخش اصلی تقسیم می شود، نخست شرکت های اکتشاف و استخراج که در نزدیکی معادن فعال هستند، دوم شرکت های مهندسی مشاور که طراحی و نظارت بر پروژه ها را برعهده دارند، و سوم صنایع پایین دستی مثل فولاد و سیمان که به مواد اولیه معدنی وابسته اند. کسانی که تمایل به کار در محیط های دورافتاده و پروژه محور دارند، معمولا سریع تر از فارغ التحصیلان سایر رشته های ریاضی جذب بازار کار می شوند. برخی از فارغ التحصیلان این رشته، پس از چند سال تجربه کاری، مسیر خودشان را به سمت مدیریت پروژه های معدنی تغییر می دهند، نقشی که ترکیبی از دانش فنی و مهارت های مدیریتی را می طلبد.
روند تقاضا برای این رشته در سال های اخیر
تقاضا برای مهندسی معدن، برخلاف رشته هایی مثل کامپیوتر یا برق، در سال های اخیر نوسان چندانی نداشته و نسبتا باثبات باقی مانده است. این ثبات نسبی، هم به معنای رقابت شدیدتر در دانشگاه های شناخته شده تر است و هم به معنای دسترسی راحت تر در دانشگاه های کوچک تر، چون تعداد کل داوطلبان علاقه مند به این رشته، برخلاف رشته های پرطرفدارتر، جهش ناگهانی نداشته است.
تفاوت رتبه بین دانشگاه های صنعتی و دانشگاه های استانی
در دانشگاه های شناخته شده تر، مثل جایگاهی که رتبه قبولی مهندسی معدن دانشگاه تهران نشان می دهد، رقابت به مراتب سنگین تر از دانشگاه های استانی کوچک تر است، چون تعداد داوطلبانی که این دانشگاه ها را در اولویت انتخاب رشته خود می گذارند بیشتر است. در مقابل، در بسیاری از دانشگاه های استانی، مهندسی معدن با رتبه های قابل دسترس تری نسبت به رشته هایی مثل کامپیوتر یا برق پذیرش می شود، چون تقاضای عمومی برای آن کمتر است.
سطح درآمد این حوزه نسبت به سایر رشته های ریاضی
درآمد مهندسی معدن به شدت به نوع پروژه و محل کار بستگی دارد. کسانی که در پروژه های میدانی و دورافتاده کار می کنند، معمولا به دلیل شرایط سخت تر محیط کار، حقوق و مزایای بالاتری نسبت به همکاران خود در دفاتر مرکزی شهری دریافت می کنند، در حالی که مشاغل دفتری و طراحی در شهرهای بزرگ، ثبات بیشتر اما سقف درآمد پایین تری دارند.
دروس اصلی و مهارت هایی که در طول تحصیل به دست می آید
دانشجوی این رشته با درس هایی مثل زمین شناسی مهندسی، مکانیک سنگ، استخراج معدن و فرآوری مواد معدنی آشنا می شود و در کنار آن ها، مهارت کار با نرم افزارهای مدل سازی معدنی را هم یاد می گیرد. این ترکیب درسی، فارغ التحصیل را هم برای کار میدانی و هم برای نقش های طراحی و برنامه ریزی آماده می کند. کارآموزی در معادن فعال کشور هم بخشی جدایی ناپذیر از دوره تحصیلی این رشته است و دانشجو را از همان سال های میانی تحصیل با محیط واقعی کار آشنا می کند.
چرا نمی توان یک رتبه ثابت برای این رشته اعلام کرد
تفاوت زیاد بین دانشگاه های ارائه دهنده این رشته، از دانشگاه های صنعتی سطح بالا تا دانشگاه های تازه تاسیس استانی، باعث می شود دامنه رتبه قبولی مهندسی معدن به جای یک عدد، طیفی گسترده باشد. داوطلبی که به این رشته علاقه دارد، بهتر است به جای جستجوی یک رقم واحد، رتبه دانشگاه های مورد نظر خودش را جداگانه و بر اساس کارنامه های همان دانشگاه بررسی کند.