دانشجویی که بعد از دو ترم درسی در واحد دانشگاهی خودش متوجه می شود رشته را اشتباه انتخاب کرده، معمولا اولین سوالش این است که آیا با همان کارنامه کنکور می شود رشته را عوض کرد یا باید همه چیز را از صفر شروع کند. این سوال بیشتر در دو حالت پیش می آید: وقتی رشته قبولی خیلی با علاقه واقعی داوطلب فاصله داشته، یا وقتی بعد از شروع درس های تخصصی، مشخص می شود بازار کار رشته انتخابی آن طور که تصور می شد نیست. تغییر رشته دانشگاه آزاد با کنکور مسیری قانونی و تعریف شده دارد، اما شرط هایش آن قدر مشخص است که نادیده گرفتنشان درخواست را همان مرحله اول رد می کند.
شرایط تغییر رشته کنکور آزاد
شرایط تغییر رشته کنکور آزاد از دو بخش تشکیل شده است: شرط آموزشی و شرط پذیرش. از نظر آموزشی، معدل کل دانشجو نباید کمتر از 12 باشد و باید حداقل یک ششم و حداکثر یک سوم واحدهای دوره را گذرانده باشد؛ یعنی نه خیلی زود بعد از ترم اول، نه خیلی دیر نزدیک فارغ التحصیلی. از نظر پذیرش، رتبه ای که دانشجو در همان سال ورود با کارنامه کنکورش کسب کرده باید برای رشته و واحد دانشگاهی مقصد هم کافی باشد؛ یعنی ملاک، رتبه قبولی همان سال در رشته مقصد است، نه یک آزمون جدید در سال جاری. دروسی که دانشجو در رشته قبلی گذرانده، در صورت هم پوشانی با سرفصل رشته جدید، از طریق معادل سازی واحد پذیرفته می شوند، اما دروس اختصاصی که هم پوشانی ندارند باید از نو گذرانده شوند، موضوعی که می تواند طول دوره تحصیل را عملا بیشتر از فکر اولیه دانشجو کند.
رشته های با آزمون دانشگاه آزاد
بیشتر رشته های دانشگاه آزاد از طریق سوابق تحصیلی و بدون آزمون جداگانه دانشجو می پذیرند، اما گروهی از رشته های با آزمون دانشگاه آزاد همچنان با پذیرش رقابتی و ظرفیت محدود اداره می شوند، از جمله بیشتر رشته های گروه علوم پزشکی و برخی رشته های هنر که نیاز به سنجش عملی دارند. تغییر رشته به سمت یکی از این رشته های محدودتر معمولا سخت تر از تغییر رشته بین دو رشته عادی علوم انسانی یا فنی مهندسی است، چون ظرفیت پذیرش دانشجوی انتقالی در آن ها هر سال بسیار کم یا صفر اعلام می شود. رشته هایی مثل دندانپزشکی، داروسازی، و رشته های هنری که نیاز به مصاحبه یا آزمون عملی دارند، جزو همین گروه محدودند و پذیرش دانشجوی انتقالی در آن ها معمولا فقط در صورت خالی ماندن ظرفیت پس از پذیرش داوطلبان جدید امکان پذیر می شود.
مدارک و مراحل درخواست تغییر رشته
درخواست باید از طریق سامانه آموزشی همان واحد دانشگاهی ثبت شود، همراه با ریزنمرات تایید شده و کارنامه اولیه کنکور. بعد از ثبت درخواست، شورای آموزشی واحد مبدا و مقصد باید هر دو موافقت کنند، و این تایید دو مرحله ای معمولا چند هفته تا یک ترم کامل زمان می برد، بنابراین درخواست را نباید نزدیک شروع ترم بعدی ثبت کرد. اگر درخواست در یکی از دو شورا رد شود، دانشجو معمولا اجازه دارد در نیمسال بعد دوباره با پرونده اصلاح شده اقدام کند، اما تا آن زمان باید در همان رشته قبلی به تحصیل ادامه دهد تا مشروط یا اخراج نشود.
جمع بندی
کسی که هنوز تصمیم نهایی نگرفته، بهتر است پیش از درخواست رسمی، هزینه دو رشته را هم مقایسه کند؛ چون شهریه دانشگاه آزاد 1406 بین دو رشته حتی در یک واحد دانشگاهی می تواند اختلاف زیادی داشته باشد. برای بررسی رتبه لازم رشته مقصد هم می شود به آمار رتبه قبولی دانشگاه آزاد سال های قبل مراجعه کرد، و اگر بعد از تغییر رشته نظر دوباره عوض شد، مسیر ویرایش انتخاب رشته دانشگاه آزاد در همان بازه زمانی رسمی هنوز باز است. تصمیم به تغییر رشته بهتر است بعد از مشورت با کارشناس آموزشی همان دانشکده گرفته شود، نه فقط بر اساس شنیده های دانشجویان دیگر، چون شرایط هر رشته و هر واحد دانشگاهی جزئیات خاص خودش را دارد.