یکی از تفاوت های اصلی دانشگاه فرهنگیان با سایر دانشگاه ها این است که محل تحصیل، الزاماً محل خدمت آینده را هم تعیین می کند. محل خدمت فرهنگیان بومی گزینی به همین دلیل یکی از مهم ترین نکاتی است که پیش از انتخاب رشته باید کاملاً روشن باشد. این موضوع، به ویژه برای خانواده هایی که در شهرهای کوچک یا مناطق کمتر برخوردار زندگی می کنند، می تواند مسیر زندگی چند سال آینده را کاملاً تغییر دهد.
بومی گزینی دانشگاه فرهنگیان یعنی چه
بومی گزینی یعنی داوطلب بر اساس محل سکونت یا محل اخذ مدرک دیپلم، در ظرفیت مخصوص همان استان یا منطقه پذیرفته می شود و بعد از فارغ التحصیلی هم موظف به خدمت در همان منطقه است. این قاعده در بین رشته های دانشگاه فرهنگیان باعث می شود انتخاب کد رشته در دفترچه، مستقیماً روی سال های آینده ی زندگی داوطلب اثر بگذارد، نه فقط روی چهار سال تحصیل.
برای مثال، داوطلبی که در یک شهرستان کوچک ساکن است، معمولاً فقط می تواند کدهای مربوط به همان منطقه یا مناطق نزدیک را انتخاب کند، حتی اگر رتبه ی او برای مناطق دیگر هم کافی باشد. این محدودیت با هدف تامین معلم برای همان مناطق طراحی شده، نه محدود کردن انتخاب داوطلب به تنهایی.
اگر داوطلبی به اشتباه کدی خارج از منطقه ی بومی خودش انتخاب کند، معمولاً در مرحله ی بررسی مدارک همان کد رد می شود، حتی اگر رتبه اش برای پذیرش کافی بوده باشد. به همین دلیل بررسی دقیق شرایط هر کد پیش از ثبت انتخاب رشته اهمیت بسیار زیادی دارد.
قانون بومی گزینی دانشگاه فرهنگیان
قانون بومی گزینی دانشگاه فرهنگیان برای جلوگیری از کمبود نیروی آموزشی در مناطق دورافتاده طراحی شده است. به همین دلیل، ظرفیت هر کد رشته معمولاً به یک منطقه ی جغرافیایی مشخص محدود می شود و داوطلبی که خارج از آن منطقه سکونت دارد، حتی با رتبه ی خوب هم مجاز به انتخاب آن کد نیست.
معیار بومی بودن معمولاً ترکیبی از محل تولد، محل سکونت خانواده و محل تحصیل چند سال آخر دبیرستان است، نه فقط یکی از این موارد. به همین دلیل، خانواده هایی که در سال های اخیر جابه جا شده اند، باید با دقت بیشتری وضعیت بومی فرزندشان را قبل از ثبت نام بررسی کنند.
هدف اصلی این قانون این است که معلم فارغ التحصیل شده، به جای مهاجرت به شهرهای بزرگ بعد از پایان تحصیل، در همان منطقه ای که از قبل با فرهنگ و شرایط آن آشنا بوده به کار ادامه دهد. این رویکرد در عمل باعث می شود جابه جایی معلمان بین مناطق کمتر شود.
نحوه تعیین محل خدمت فرهنگیان
نحوه تعیین محل خدمت فرهنگیان از همان مرحله ی انتخاب رشته کنکور مشخص می شود، نه بعد از فارغ التحصیلی. کد رشته ای که داوطلب انتخاب می کند، معمولاً نام منطقه یا استان محل خدمت را هم در خود دارد، برای همین بررسی دقیق عنوان کامل هر کد پیش از ثبت انتخاب رشته ضروری است.
در برخی موارد خاص، بعد از گذشت چند سال از شروع خدمت و طی مراحل اداری مشخص، امکان درخواست تغییر محل خدمت هم وجود دارد، هرچند این فرآیند معمولاً زمان بر است و تضمینی برای موافقت با آن وجود ندارد.
در برخی سال ها، به دلیل کمبود نیرو در یک منطقه ی خاص، ممکن است داوطلبان مناطق همجوار هم برای تکمیل ظرفیت آن منطقه فراخوانده شوند. این حالت استثنا محسوب می شود و نباید به عنوان قاعده ی کلی برای انتخاب کد در نظر گرفته شود.
شرایط بومی گزینی فرهنگیان و جمع بندی
شرایط بومی گزینی فرهنگیان شامل مدارکی مانند سابقه ی سکونت خانواده یا محل تحصیل دوران دبیرستان است که باید در زمان ثبت نام ارائه شود. پیش از تکمیل انتخاب رشته فرهنگیان، بهتر است داوطلب از وضعیت بومی خودش کاملاً مطمئن باشد، چون اشتباه در این مرحله می تواند به محرومیت از همان کد رشته یا مشکل در تایید نهایی مدارک منجر شود.
در نهایت، انتخاب رشته در دانشگاه فرهنگیان را نباید فقط بر اساس تمایل به شغل معلمی در نظر گرفت، بلکه باید محل خدمت آینده را هم به اندازه ی خود رشته ی تحصیلی جدی گرفت، چون این دو تصمیم عملاً از هم جدا نیستند.