برخلاف رشته هایی که فقط یک مذهب فقهی خاص را آموزش می دهند، رشته فقه و حقوق مذاهب اسلامی نگاهی تطبیقی به چند مذهب فقهی در کنار هم دارد.
در ادامه می خوانید
نگاه تطبیقی به چند مذهب
دانشجوی این رشته به جای تمرکز فقط روی یک مذهب مثل رشته فقه و حقوق حنفی یا رشته فقه و حقوق امامی، احکام چند مذهب فقهی را در کنار هم و به صورت مقایسه ای می خواند. این نگاه تطبیقی برای کسی که می خواهد در آینده با جامعه ای متنوع از نظر مذهبی کار کند، یا در حوزه پژوهش فقه تطبیقی فعالیت کند، مزیت محسوب می شود. علاوه بر حنفی و امامی، بخشی از دروس این رشته می تواند به مذاهب مالکی، حنبلی و شافعی هم بپردازد، تا دانشجو نگاه جامع تری نسبت به تنوع فقهی جهان اسلام پیدا کند. این جامعیت یکی از تفاوت های اصلی این رشته با رشته های تک مذهبی خانواده فقه و حقوق است. این نگاه تطبیقی همچنین برای فعالیت در مناطقی از کشور که جمعیت پیرو چند مذهب مختلف در کنار هم زندگی می کنند، یک مزیت عملی محسوب می شود.
چه کسی برای این رشته مناسب است
این رشته بیشتر برای داوطلبی مناسب است که به جای علاقه به یک مذهب فقهی خاص، به مقایسه و تحلیل تطبیقی بین دیدگاه های مختلف علاقه دارد. کسی که از قبل تصمیم قطعی برای تمرکز روی یک مذهب مشخص گرفته، شاید رشته های تخصصی تر مثل فقه و حقوق امامی یا فقه و حقوق حنفی گزینه مناسب تری برایش باشند.
دروس و مهارت های رشته
دروس این رشته شامل فقه تطبیقی مذاهب، اصول فقه، تاریخ تشریع در مذاهب مختلف اسلامی، و دروس تخصصی رشته انسانی مشترک با سایر رشته های این حوزه می شود. دانشجو باید توانایی خواندن متون فقهی به زبان عربی را هم تقویت کند، چون بخش زیادی از منابع درسی به این زبان است. دروسی مثل تاریخ مذاهب اسلامی، مبانی اختلاف فتوا بین مذاهب و روش تطبیق احکام هم بخشی از سرفصل های تخصصی این رشته را تشکیل می دهند.
طول دوره و ادامه تحصیل
دوره کارشناسی این رشته چهار سال طول می کشد و در کنار دروس تخصصی فقه تطبیقی، دانشجو دروس عمومی مشترک دانشگاهی را هم می گذراند. ادامه تحصیل در ارشد معمولاً از طریق رشته های فقه و مبانی حقوق اسلامی یا الهیات با گرایش ادیان و مذاهب امکان پذیر است، بسته به علاقه فرد به تداوم نگاه تطبیقی یا تمرکز روی یک مذهب خاص.
ظرفیت پذیرش و دانشگاه های ارائه دهنده
ظرفیت پذیرش رشته فقه و حقوق مذاهب اسلامی در مقایسه با رشته های تک مذهبی معمولاً کمی بیشتر است، چون این رشته برای طیف وسیع تری از داوطلبان جذاب است. دانشگاه های رشته فقه و حقوق مذاهب اسلامی شامل دانشگاه هایی می شود که دانشکده الهیات یا معارف اسلامی فعال دارند و امکان آموزش تطبیقی چند مذهب را دارند. با این حال چون این رشته کمتر از رشته های عمومی تر علوم انسانی شناخته شده است، آگاهی داوطلبان از وجود آن هم روی میزان رقابت واقعی اثر می گذارد، نه فقط عدد ظرفیت رسمی. این تفاوت ظرفیت البته در همه سال ها یکسان نیست و باید هر بار از دفترچه همان سال بررسی شود.
بازار کار و ادامه تحصیل
فارغ التحصیلان این رشته معمولاً در تدریس، پژوهش فقه تطبیقی، و مشاغل مرتبط با نهادهای دینی و فرهنگی که با جوامع چند مذهبی سروکار دارند مشغول می شوند. ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر هم برای کسانی که به پژوهش علاقه دارند مسیر رایجی است. برخی فارغ التحصیلان هم در نهادهای بین المللی و فرهنگی که با کشورهای اسلامی مختلف در ارتباط هستند مشغول می شوند، جایی که آشنایی با چند مذهب فقهی یک مزیت رقابتی محسوب می شود.
جمع بندی
شناخت دقیق تفاوت این رشته با رشته های تک مذهبی مشابه، پیش از ثبت نهایی انتخاب رشته، تصمیم گیری را آسان تر می کند. رشته فقه و حقوق مذاهب اسلامی برای داوطلبی مناسب است که به جای تمرکز روی یک مذهب خاص، به نگاه مقایسه ای و تطبیقی علاقه دارد. بررسی سرفصل دروس و ظرفیت دانشگاه ها پیش از انتخاب رشته، انتخاب را دقیق تر می کند.