حنفی یکی از مذاهب چهارگانه اهل سنت است که پیروان قابل توجهی در بخش هایی از کشور دارد، و رشته فقه و حقوق حنفی برای تربیت متخصص در فقه این مذهب همراه با حقوق رسمی طراحی شده است.
در ادامه می خوانید
مذهب حنفی و جایگاه آن
مذهب حنفی که نامش از امام ابوحنیفه گرفته شده، یکی از پرپیرو ترین مذاهب فقهی اهل سنت در جهان است. دانشجوی این رشته با اصول استنباط احکام در این مذهب، تاریخ تشریع و متون فقهی مرتبط آشنا می شود، در کنار دروس پایه حقوق که در همه رشته های فقه و حقوق مشترک است. بخشی از دروس این رشته هم به مقایسه مختصر دیدگاه مذهب حنفی با سایر مذاهب اسلامی در مسائل پرکاربرد فقهی اختصاص دارد، هرچند محور اصلی همچنان خود مذهب حنفی است.
طول دوره و مسیر ادامه تحصیل
دوره کارشناسی این رشته چهار سال است و ساختار کلی آن، از نظر ترکیب دروس فقه و حقوق، شبیه به سایر رشته های خانواده فقه و حقوق مذاهب است، با این تفاوت که محتوای فقهی آن به طور اختصاصی حول مذهب حنفی می چرخد. ادامه تحصیل در ارشد معمولاً از طریق رشته های فقه تطبیقی یا الهیات با گرایش مذاهب اسلامی امکان پذیر است.
ظرفیت پذیرش
ظرفیت پذیرش رشته فقه و حقوق حنفی در مقایسه با رشته های عمومی تر رشته انسانی محدودتر است، چون تعداد دانشگاه هایی که این رشته را ارائه می دهند کم است. داوطلبی که معدل لازم رشته انسانی را دارد اما به این رشته خاص علاقه دارد، باید توجه کند که ظرفیت محدود یعنی رقابت نسبتاً فشرده تر در بین متقاضیان همان چند دانشگاه. ظرفیت این رشته در دوره روزانه معمولاً محدودتر از دوره های دیگر است، و در برخی سال ها ممکن است سهمیه ای برای داوطلبان بومی مناطق پیرو مذهب حنفی هم در نظر گرفته شود که جزئیات آن باید از دفترچه همان سال استعلام شود. داوطلب باید توجه کند که این ظرفیت محدود، به معنای پایین بودن ارزش رشته نیست، بلکه بیشتر ناشی از تخصصی و منطقه ای بودن نیاز آموزشی آن است.
دانشگاه های رشته
دانشگاه های رشته فقه و حقوق حنفی عمدتاً در استان هایی هستند که جمعیت قابل توجهی از پیروان مذهب حنفی دارند، چون این رشته معمولاً پاسخی به نیاز آموزشی و دینی همان مناطق است. کسی که به دیدگاه تطبیقی بین چند مذهب علاقه دارد، به جای تمرکز فقط روی حنفی، می تواند رشته فقه و حقوق مذاهب اسلامی را هم به عنوان گزینه ای موازی بررسی کند. امکانات کتابخانه ای و دسترسی به منابع فقهی تخصصی مذهب حنفی، یکی از تفاوت های مهم بین این دانشگاه هاست که در نگاه اول کمتر به چشم می آید اما روی کیفیت آموزش اثر مستقیم دارد.
چه کسی برای این رشته مناسب است
این رشته بیشتر برای داوطلبی مناسب است که پیشینه فرهنگی یا خانوادگی آشنا با مذهب حنفی دارد، یا به فعالیت آموزشی و دینی در مناطق پیرو این مذهب علاقه مند است. آشنایی اولیه با زبان عربی، هرچند در همان رشته هم از پایه آموزش داده می شود، شروع تحصیل را برای دانشجو راحت تر می کند. برخی از فقهای این مذهب در طول تاریخ نقش مهمی در شکل گیری روش های استنباط حقوقی داشته اند، موضوعی که در دروس تاریخ فقه این رشته هم به آن پرداخته می شود.
بازار کار فارغ التحصیلان
فارغ التحصیلان این رشته معمولاً در تدریس معارف دینی، امامت جماعت در مناطق اهل سنت نشین، و پژوهش فقه تطبیقی مشغول می شوند. برخی هم با گذراندن دوره ها و آزمون های تکمیلی، وارد مسیرهای حقوقی رسمی تر مثل وکالت می شوند. برخی فارغ التحصیلان هم در نهادهای فرهنگی و آموزشی مرتبط با اقلیت های مذهبی کشور، به عنوان کارشناس یا مدرس معارف دینی، مشغول به کار می شوند. آشنایی همزمان با فقه حنفی و حقوق رسمی کشور، برای فعالیت در نهادهای فرهنگی مناطق مرزی که جمعیت پیرو این مذهب دارند هم یک مزیت عملی محسوب می شود.
جمع بندی
رشته فقه و حقوق حنفی مسیری تخصصی برای علاقه مندان به فقه اهل سنت مذهب حنفی است. بررسی دقیق ظرفیت، دانشگاه های ارائه دهنده و هدف شغلی، پیش از انتخاب رشته ضروری است.