طراحی یک برنامه مطالعاتی که واقعا داوطلب را به هدفش در کنکور برساند، به رعایت یکسری ویژگی های مشخص در برنامه مطالعاتی نیاز دارد. با شناخت این ویژگی ها می توان فهمید که آیا برنامه فعلی واقعا متناسب با شرایط شخصی داوطلب طراحی شده یا صرفا یک الگوی عمومی و یکسان برای همه است.
در ادامه می خوانید
خصوصیات اصلی یک برنامه مطالعاتی کنکور
طراحی یک برنامه مطالعاتی که برای هر داوطلب مناسب باشد، باید بر اساس یک سری اصول مشخص ساخته شود. جدول زیر فهرست این اصول را نشان می دهد:
| ردیف | اصل برنامه مطالعاتی |
|---|---|
| 1 | ایجاد صفت برنامه ریز بودن در خود |
| 2 | خودشناسی عمیق از ظرفیت های خود |
| 3 | منبع یابی |
| 4 | اندازه گیری کل ساعاتی که لازم است |
| 5 | ترسیم چشم انداز برنامه کنکور |
| 6 | تعیین وقت تفریح و استراحت |
| 7 | یادگیری تکنیک های کنترل و افزایش انگیزه |
در ادامه هر یک از این هفت ویژگی به طور جداگانه توضیح داده می شود.
ایجاد صفت برنامه ریز بودن در خود
در گام اول، داوطلب باید ویژگی برنامه ریز بودن را در خودش تقویت کند. این ویژگی در عمل به این معناست که کارها به جای ماندن در ذهن، روی کاغذ یا در یک برنامه مشخص نوشته شوند و هر روز صبح، برنامه همان روز مرور شود، نه اینکه به خاطر سپردن ذهنی کارها جایگزین یک برنامه مکتوب شود. جزئیات این آموزه ها در دوره برنامه ریزی کنکور آمده است.
خودشناسی عمیق از ظرفیت های خود
در طراحی برنامه اولیه یک روزه، داوطلب باید به مرور یاد بگیرد چگونه می توان یک روز کاملا قابل پیش بینی داشت. راه عملی این کار، مقایسه زمان واقعی صرف شده برای هر درس با زمانی است که از قبل برای آن در نظر گرفته شده بود. ثبت همین مقایسه برای چند روز پیاپی، تصویر روشنی از ظرفیت واقعی داوطلب می سازد که پایه طراحی برنامه های بلندتر، از جمله برنامه یک ماهه، قرار می گیرد.
این کار باید بر پایه حساب و کتاب واقعی انجام شود، نه حدس و خوش بینی، چون در غیر این صورت نتیجه معکوس می دهد.
منبع یابی
وجود تعداد زیاد کتاب های کمک درسی و آموزش های ویدیویی، فضای گیج کننده ای برای انتخاب منبع مناسب ایجاد می کند و بسیاری از داوطلبان در همین مرحله از برنامه مطالعاتی خود گیر می کنند. برای ساده شدن این انتخاب، توجه به چند نکته کمک کننده است.
برای هر درس، معمولا دو نوع منبع کافی است:
منبع آموزش
منبع تست
برای هر درس، یک منبع آموزشی و یک منبع تستی معمولا کافی است و نیازی به کتاب های اضافه نیست. در مورد کتاب آموزشی، بیشتر از 70 درصد کتاب های انتشارات معروف در بازار، محتوای مورد نیاز برای رسیدن به درصدهای بالا را در اختیار داوطلب می گذارند و تفاوت اصلی آن ها بیشتر در شیوه بیان مطالب است.
در انتخاب کتاب تست باید احتیاط بیشتری کرد، چون این کتاب ها، به خصوص در درس های ریاضی و فیزیک، گاهی پر از مثال های زائد هستند. مشورت با معلم یا مشاور کنکور، یا در نبود این دو، دنبال کردن پیشنهاد استاد همان مجموعه آموزشی ویدیویی، معمولا راه مطمئن تری برای انتخاب کتاب تست است.
اندازه گیری کل ساعاتی که لازم است
پس از انتخاب منابع، باید میزان ساعاتی که برای یادگیری، مرور و تست زنی هر درس لازم است، به طور کامل محاسبه شود. یک روش عملی این است که ابتدا زمان مطالعه یک فصل نمونه اندازه گیری شود و سپس همین عدد در تعداد کل فصل های باقی مانده ضرب شود تا برآورد واقع بینانه ای از زمان کل به دست بیاید. این کار، تسلط داوطلب بر برنامه مطالعاتی خود را به شکل محسوسی بالا می برد.
ترسیم چشم انداز برنامه کنکور
بر اساس محاسبه ای که در گام قبلی انجام شد، مسیری که باید طی شود در برنامه مطالعاتی به شکل شفاف مشخص می شود و جای مبهمی باقی نمی ماند. در این حالت می توان فازهای مطالعاتی اصلی، مثلا فاز آموزش، فاز تست زنی و فاز جمع بندی، را به طور جداگانه تنظیم کرد و برای هر فاز یک هدف نهایی مشخص تعیین کرد.
تعیین وقت تفریح و استراحت
اگر در برنامه مطالعاتی هیچ جایی برای تفریح و استراحت در نظر گرفته نشود، حتی بهترین چشم انداز هم معمولا در میانه راه رها می شود، چون اجرای منظم و با انگیزه یک برنامه، بدون بازه های استراحت، عملا با مشکل جدی روبه رو می شود. تفریح و استراحت در سال کنکور موضوع مهمی است که باید با ظرافت خاصی در کنار مطالعه جای بگیرد، نه در حاشیه آن.
یادگیری تکنیک های کنترل و افزایش انگیزه
افت انگیزه در طول سال کنکور، حتی برای داوطلبانی که برنامه خوبی هم دارند، طبیعی است. نشانه های اولیه این افت، مثل به تعویق انداختن مکرر یک درس خاص یا کاهش تمرکز در ساعات مشخصی از روز، اگر زود شناسایی شود، قابل مدیریت است. تقسیم هدف های بزرگ به هدف های کوچک تر و قابل اندازه گیری، و علامت زدن فصل ها یا بخش های تمام شده، پیشرفت را قابل مشاهده می کند و همین دیده شدن پیشرفت، یکی از موثرترین راه های حفظ انگیزه در یک مسیر طولانی است.
نکته دیگر این است که یک روز عقب افتادن از برنامه، نباید به کنار گذاشتن کل برنامه منجر شود. نگاه همه یا هیچ به برنامه مطالعاتی، یکی از رایج ترین دلایلی است که باعث می شود داوطلب پس از اولین وقفه، برنامه را کاملا رها کند.
معیارهای یک برنامه مطالعاتی اصولی
یک برنامه مطالعاتی اصولی، داوطلب را مثل یک الگوی یکسان برای همه در نظر نمی گیرد.
در یک برنامه مطالعاتی درست، مشکلات شخصی، نیازها، محدودیت ها، ظرفیت واقعی و اهداف هر داوطلب باید در نظر گرفته شود؛ سختی هر درس هم باید هم به طور کلی و هم بر اساس توانایی ها و نقاط ضعف همان داوطلب در آن درس سنجیده شود. توضیح کامل تر درباره هر یک از این معیارها، در مطلب برنامه ریزی کنکور آمده است.
سوالات متداول
برای نوشتن یک برنامه مطالعاتی کنکور، چه ویژگی هایی باید رعایت شود؟
یک برنامه مطالعاتی کنکور که داوطلب را به موفقیت برساند، به هفت ویژگی نیاز دارد: برنامه ریز بودن، خودشناسی، منبع یابی درست، برآورد واقعی ساعت مطالعه، چشم انداز روشن، زمان مشخص برای تفریح، و مدیریت انگیزه، که همه آن ها در ابتدای مطلب توضیح داده شده است.
بهترین روش برنامه ریزی کنکور چیست؟
بهترین روش، برنامه ای است که بر اساس شرایط شخصی داوطلب طراحی شده باشد، نه یک الگوی عمومی و یکسان برای همه. توضیح کامل این معیارها در بخش پایانی همین مطلب آمده است.
منابع :