فاصله میان دو کارنامه قبولی همین یک رشته در همین یک دانشگاه، گاهی بیش از بیست هزار رتبه است؛ در کارنامه قبولی علوم آزمایشگاهی دانشگاه بیرجند، یک داوطلب سهمیه منطقه یک با رتبه هفت هزار و هفتصد و هفت پذیرفته شده، در حالی که داوطلب دیگری در سهمیه منطقه سه با رتبه بیست و هفت هزار و هشتصد و سی و دو به همان صندلی رسیده است. این تفاوت به تنهایی نشان می دهد که مقایسه رتبه بدون در نظر گرفتن سهمیه، تصویری گمراه کننده از شانس واقعی قبولی می سازد.
چرا سهمیه منطقه رتبه نهایی را این قدر جابه جا می کند
رتبه قبولی علوم آزمایشگاهی بیرجند بسته به منطقه ثبت نام داوطلب، در بازه ای بسیار گسترده قرار می گیرد. سهمیه منطقه سه به دلیل ظرفیت مشخص و تعداد کمتر رقبای هم تراز، اجازه می دهد داوطلبانی با درصد دروس پایین تر هم به همین رشته راه پیدا کنند، در حالی که در منطقه یک، تراکم داوطلبان قوی رقابت را به شکل محسوسی سخت تر می کند. دانشگاه علوم پزشکی بیرجند به عنوان یکی از مراکز پذیرش این رشته در شرق کشور، هر سال هر دو الگوی سهمیه را به طور همزمان در کارنامه های خود ثبت می کند.
ترکیب درصد دروس در دو نمونه کارنامه
در نمونه کارنامه علوم آزمایشگاهی دانشگاه بیرجند مربوط به سهمیه منطقه یک، زیست شناسی با سی و دو درصد و شیمی با بیست و نه و شش دهم درصد ستون اصلی قبولی بوده اند، به همراه ریاضی بیست و سه و سی و نه صدم و فیزیک بیست و دو و بیست و نه صدم. اما در کارنامه سهمیه منطقه سه، همین ترکیب به زیست بیست و هشت و هفت دهم، شیمی سیزده و سی و نه صدم، ریاضی ده و فیزیک تنها سه و چهار دهم درصد کاهش پیدا کرده است. این افت همزمان در همه دروس، نشان دهنده تاثیر مستقیم حجم رقابت منطقه ای روی حداقل درصد لازم برای قبولی است، نه فقط اختلاف در یک درس خاص.
نکته دیگری که در بررسی این دو کارنامه اهمیت دارد، ثابت نبودن رتبه های قبولی از یک سال به سال دیگر است. تعداد داوطلبان هر سهمیه، تغییر ظرفیت پذیرش دانشگاه و حتی سختی سوالات آن دوره کنکور، همگی می توانند رتبه لازم برای قبولی در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند را چند هزار رتبه جابه جا کنند. به همین دلیل، نگاه به روند چند ساله، دقیق تر از تکیه بر یک کارنامه واحد است.
بیرجند به عنوان مرکز استان خراسان جنوبی، معمولا داوطلبانی از مناطق کم جمعیت تر شرق کشور و حتی بخشی از استان سیستان و بلوچستان را هم جذب می کند، چون فاصله جغرافیایی تا دانشگاه های بزرگ تر مثل مشهد برای این داوطلبان قابل توجه است. همین ترکیب جمعیتی داوطلبان، یکی از عواملی است که رتبه های قبولی سهمیه منطقه سه در بیرجند را نسبت به دانشگاه های مرکزی کشور متفاوت می کند.
شرایط پذیرش برای داوطلبان مناطق مختلف
شرایط پذیرش علوم آزمایشگاهی بیرجند برای هر سهمیه به شکل جداگانه در دفترچه انتخاب رشته اعلام می شود و داوطلب باید پیش از انتخاب، رتبه خودش را در همان سهمیه با رتبه های قبولی سال های گذشته مقایسه کند، نه با میانگین کل کشور. کسی که می خواهد شانس خودش را در مقایسه با دانشگاه های دیگر بسنجد، می تواند نگاهی هم به کارنامه قبولی علوم آزمایشگاهی دانشگاه تبریز بیندازد، چون تفاوت رتبه های قبولی بین یک دانشگاه بزرگ در مرکز کشور و یک دانشگاه شرقی مثل بیرجند، تصویر روشن تری از تاثیر موقعیت جغرافیایی روی رقابت می دهد.
در جمع بندی، داوطلبی که سهمیه منطقه سه دارد نباید رتبه های بالای منطقه یک را ملاک ناامیدی خود قرار دهد و برعکس، داوطلب منطقه یک هم نباید به رتبه های پایین منطقه سه دلگرم شود. هر کارنامه فقط در کنار سهمیه خودش معنا پیدا می کند و همین نکته ساده، مهم ترین درسی است که از مقایسه این دو کارنامه دانشگاه بیرجند می توان گرفت.