خیلی از داوطلبانی که دنبال کارنامه قبولی علوم تربیتی می گردند فکر می کنند این یک رشته با یک رتبه ثابت است، در حالی که علوم تربیتی زیر یک نام، چند گرایش کاملا متفاوت با ظرفیت و رتبه لازم جداگانه در خودش جای داده: از آموزش پیش دبستانی و دبستان تا مدیریت و برنامه ریزی آموزشی. رتبه لازم برای هرکدام از این گرایش ها می تواند چند هزار رتبه با هم فاصله داشته باشد.
در ادامه می خوانید
چرا این رشته یک رتبه یکسان ندارد
رتبه لازم برای علوم تربیتی بر اساس گرایش، دانشگاه محل تحصیل و دوره پذیرش، یعنی روزانه یا شبانه، به شدت متغیر است. یک گرایش پرطرفدار در یک دانشگاه بزرگ می تواند رتبه ای در حد چند هزار بخواهد، در حالی که همان گرایش در دوره شبانه یک دانشگاه کوچک تر ممکن است با رتبه های بسیار بازتر هم پر نشود. این تفاوت باعث می شود نگاه کردن به یک عدد واحد برای کل رشته گمراه کننده باشد.
حداقل درصد لازم و ترکیب دروس موثر
بررسی درصد دروس علوم تربیتی سراسری در کارنامه های موجود نشان می دهد ترکیب متعادل درصد در ادبیات فارسی، عربی، زبان انگلیسی و دروس تخصصی گروه انسانی، معمولا از تمرکز شدید روی یک درس نتیجه بهتری داده است. حداقل درصد قبولی علوم تربیتی در گرایش های پرمتقاضی طبیعتا بالاتر از گرایش هایی است که کمتر شناخته شده اند، هرچند محتوای درسی سال اول در بسیاری از این گرایش ها به هم نزدیک است.
تفاوت دوره روزانه و شبانه
یکی از راه های واقعی برای داوطلبی که رتبه اش برای دوره روزانه کافی نیست، بررسی رتبه قبولی علوم تربیتی شبانه در همان دانشگاه یا دانشگاه های مشابه است. دوره شبانه معمولا با شهریه همراه است اما رتبه لازمش به طور محسوسی بازتر از دوره روزانه است، و برای داوطلبی که اولویتش تحصیل در یک رشته مشخص است نه لزوما رایگان بودن آن، می تواند گزینه واقع بینانه ای باشد.
عوامل غیر آموزشی موثر بر انتخاب
خیلی از داوطلبان علوم تربیتی را با نگاه به فرصت های شغلی حوزه تعلیم و تربیت انتخاب می کنند، و همین انگیزه باعث می شود تقاضا برای این رشته در سال هایی که چشم انداز استخدام در مدارس و مراکز آموزشی بهتر به نظر می رسد، افزایش پیدا کند. این نوسان تقاضا یکی از دلایلی است که رتبه لازم علوم تربیتی از یک سال به سال دیگر می تواند تغییر محسوسی داشته باشد، بدون اینکه لزوما کیفیت آموزشی رشته تغییر کرده باشد.
تفاوت این رشته با مشاوره و روانشناسی
بسیاری از داوطلبان و حتی خانواده هایشان مرز دقیقی بین علوم تربیتی، مشاوره و روانشناسی نمی بینند و همین ابهام گاهی باعث انتخاب اشتباه در دفترچه می شود. علوم تربیتی بیشتر به برنامه ریزی درسی، مدیریت آموزشی و روش های یاددهی می پردازد، در حالی که مشاوره و روانشناسی تمرکز بیشتری روی رفتار فردی و درمان دارند. داوطلبی که علاقه اش بیشتر به طراحی و اجرای برنامه های آموزشی است تا کار مستقیم با مراجع، معمولا در علوم تربیتی رضایت بیشتری پیدا می کند، و روشن کردن همین تفاوت پیش از انتخاب رشته می تواند از یک جابجایی پرهزینه در سال های بعد جلوگیری کند.
پراکندگی گسترده این رشته در سطح کشور
برخلاف رشته هایی که فقط در چند دانشگاه محدود ارائه می شوند، علوم تربیتی در تعداد زیادی از دانشگاه های دولتی سراسر کشور، از کلان شهرها تا شهرستان های کوچک تر، تدریس می شود. این پراکندگی گسترده به این معناست که تقریبا هر داوطلبی، صرف نظر از رتبه اش، می تواند نسخه ای از این رشته را در یک دانشگاه دولتی پیدا کند، اما همین گستردگی باعث می شود کیفیت آموزشی و اعتبار دانشکده ها هم تفاوت زیادی با هم داشته باشد. داوطلب باید به جای تمرکز صرف بر قبولی در رشته، دانشگاه و شهر محل تحصیل را هم با همان دقت بررسی کند.
جمع بندی
در نهایت، داوطلبی که علوم تربیتی را در نظر دارد باید اول گرایش دقیق مورد نظرش را مشخص کند، بعد رتبه و درصد لازم همان گرایش و همان دانشگاه را از کارنامه های سال های کامل شده قبلی بررسی کند، نه یک عدد کلی که برای کل این عنوان گسترده به کار می رود و می تواند تصمیم گیری را گمراه کند.