برنامه ریزی حجمی یکی از قدیمی ترین و پراستفاده ترین سبک های برنامه ریزی کنکوری است و نسبت به برنامه ریزی زمانی هم محبوبیت بیشتری میان مشاوران کنکور دارد. با این حال، همین قدمت و رواج باعث نشده مشکلات اجرایی آن برطرف شود؛ در ادامه شیوه اجرای این روش و محدودیت های آن بررسی می شود.
برنامه ریزی حجمی کنکور به چه شکل طراحی می شود
در برنامه ریزی حجمی، ابتدا بر اساس یک برنامه بلندمدت، حجم دروسی که باید تا پایان هر ماه خوانده شود مشخص می شود. بر همین اساس برنامه هفتگی هم تعیین می شود؛ برای مثال تا آخر هفته باید دو فصل ریاضی و یک فصل شیمی خوانده شود و برای هر فصل 20 تست زده و تحلیل شود تا در پایان ماه، حجم تعیین شده کامل شده باشد. اگر آن دو فصل ریاضی حدود 100 صفحه درسنامه داشته باشد، برای اتمام آن تا پایان هفته، هر روز باید حدود 15 صفحه ریاضی مطالعه شود، به علاوه تست های مربوط به همان فصل بعد از اتمام آن.
نمونه ای از یک برنامه ریزی حجمی در تصویر زیر آمده است.
مشکل اصلی برنامه ریزی حجمی
سختی همه فصل ها، و حتی بخش های مختلف یک فصل، به یک اندازه نیست؛ ممکن است یک روز 15 صفحه به راحتی مطالعه شود، اما روز دیگر با صرف دو برابر همان زمان هم 8 صفحه بعدی خوانده نشود. در چنین حالتی، بعضی روزها حجم تعیین شده کامل می شود و بعضی روزها نه، و این عدم قطعیت باعث می شود داوطلب نگران عقب افتادن از برنامه دروس دیگر همان روز هم بشود.
از طرف دیگر، اگر تا آخر هفته حجم تعیین شده تکمیل نشود، بخشی از برنامه آن هفته به هفته بعد موکول می شود و در نهایت به برنامه ماهانه هم نمی رسد؛ همین زنجیره عقب افتادن، یکی از رایج ترین دلایل شکست برنامه ریزی حجمی در طول سال تحصیلی است.
وقتی برنامه یک هفته کامل انجام نشود، معمولا استرس و نگرانی از عقب افتادن از برنامه ماهانه هم به آن اضافه می شود، در حالی که ریشه مشکل، خود سختگیری بیش از حد برنامه در تعیین حجم روزانه است، نه ضعف داوطلب.
اگر همین روند بدون اصلاح تا کنکور ادامه پیدا کند، در نهایت ممکن است بسیاری از دروس به طور کامل تمام نشوند، چه برسد به رسیدن به مرحله مرور و جمع بندی.
در نهایت چه شیوه برنامه ریزی کنکور پیشنهاد می شود
بهترین برنامه ریزی کنکور، برنامه ای است که داوطلب را شبیه یک ربات در نظر نگیرد. در یک برنامه ریزی دقیق باید نیازها، مشکلات شخصی، محدودیت ها، ظرفیت و اهداف هر فرد در نظر گرفته شوند و علاوه بر آن، سختی متفاوت هر درس، هم به طور عمومی و هم بر اساس توانایی و ضعف شخص داوطلب در آن درس، در تعیین حجم روزانه لحاظ شود.
در عمل این یعنی حجم تعیین شده برای هر روز، ثابت و یکسان برای همه فصل ها نباشد؛ فصل های سخت تر باید حجم کمتر و زمان بیشتری بگیرند و در پایان هر هفته، به جای قضاوت بر اساس تکمیل دقیق عدد از پیش تعیین شده، میزان یادگیری واقعی همان حجم مطالعه شده سنجیده شود. یک بازه زمانی ذخیره در پایان هفته برای جبران عقب افتادگی های احتمالی، از تجمع بدهی برنامه در هفته های بعد جلوگیری می کند.
توضیح کامل تر این اصول، و شیوه برنامه ریزی به روش مگوپ، در مقاله برنامه ریزی کنکور آمده است.
سوالات متداول
بهترین برنامه ریزی کنکور چه برنامه ای است؟
بهترین برنامه ریزی، برنامه ای علمی و شخصی سازی شده است که جزئیات آن در همین مطلب توضیح داده شد. برای آشنایی با انواع رایج دیگر برنامه ریزی، جدول زیر را ببینید.
| 1 | برنامه ریزی زمانی |
| 2 | برنامه ریزی حجمی |
| 3 | برنامه ریزی حجمی و زمانی |
| 4 | برنامه ریزی بر اساس آزمون آزمایشی |
| 5 | برنامه ریزی بر اساس برنامه مدرسه |
| 6 | برنامه ریزی تست محور |
آیا برنامه حجمی کنکور بهترین سبک برنامه ریزی است؟
با توجه به مشکلات اجرایی که در این مطلب توضیح داده شد، پاسخ منفی است. شیوه جایگزین، همراه با دلایل آن، در بخش پایانی همین مطلب آمده است.
مدل دیگری هم به نام برنامه ریزی حجمی و زمانی کنکور وجود دارد که ترکیبی از این دو روش است و در مقاله جداگانه ای درباره آن توضیح داده شده است.