خیلی از داوطلبان دنبال یک نسخه ی مخفی برای بهترین روش درس خواندن می گردند، انگار رتبه های برتر فرمولی پیدا کرده اند که بقیه از آن بی خبرند. واقعیت این است که چنین فرمول مخفی ای وجود ندارد؛ آنچه وجود دارد چند اصل شناخته شده در علم یادگیری است که وقتی درست و پیوسته اجرا شوند، بازدهی مطالعه را چند برابر می کنند. این متن همان اصول را با زبان ساده و قابل اجرا برای کنکور مرور می کند.
در ادامه می خوانید
تکرار فعال به جای بازخوانی منفعل
بیشتر داوطلبان کتاب یا جزوه را چند بار می خوانند و فکر می کنند یاد گرفته اند، در حالی که فقط با ظاهر متن آشنا شده اند. تفاوت این دو نوع مطالعه دقیقاً در لحظه ی امتحان خودش را نشان می دهد. به جای بازخوانی، بعد از هر بخش کتاب را ببندید، یک برگه بردارید و سعی کنید مطلب را از حافظه بازگو کنید یا چند سوال تستی از همان مبحث بزنید بدون نگاه کردن به جزوه. این کار که یادآوری فعال نام دارد، یکی از موثرترین تکنیک های مطالعه کنکور است، ساده تر از خیلی از روش های پیچیده و در عین حال کاملاً قابل اندازه گیری. اگر نتوانستید چیزی را بازگو کنید، یعنی هنوز یاد نگرفته اید، نه اینکه فراموشش کرده اید؛ این تفاوت مهمی است که مسیر مرور بعدی را مشخص می کند.
برنامه درس خواندن اصولی یعنی واقع بین بودن
خیلی از برنامه های مطالعه در همان هفته ی اول کنار گذاشته می شوند، چون از ابتدا غیرواقعی بسته شده اند. یک برنامه درس خواندن اصولی با ساعات کاری واقعی داوطلب شروع می شود، نه با ساعاتی که آرزو دارد داشته باشد. بهتر است هفته را بر اساس درس های سخت تر و ضریب بالاتر اولویت بندی کنید، برای مرور دوره ای (نه فقط یادگیری اولیه) زمان جداگانه بگذارید، و یک روز در هفته را کاملاً برای جمع بندی و رفع اشکال خالی نگه دارید. برنامه ای که هیچ انعطافی ندارد و برای بیماری یا خستگی جایی باز نمی گذارد، در اولین هفته ی پرمشغله به کل کنار گذاشته می شود. نوشتن برنامه روی کاغذ یا اپلیکیشن، و علامت زدن هر بخش انجام شده، حس پیشرفت واقعی می دهد که انگیزه را زنده نگه می دارد.
تناوب مطالعه و استراحت هوشمند
مغز بعد از حدود چهل و پنج تا پنجاه دقیقه تمرکز عمیق، به طور طبیعی افت می کند. ادامه دادن به زور در این لحظه فقط زمان تلف می کند، نه یادگیری واقعی. یک الگوی ساده که برای بیشتر داوطلبان جواب می دهد این است: پنجاه دقیقه مطالعه ی متمرکز و بدون گوشی، سپس ده دقیقه استراحت واقعی مثل بلند شدن و آب خوردن، نه چک کردن شبکه ی اجتماعی که ذهن را دوباره پراکنده می کند. این تناوب، همراه با خواب کافی شبانه، مستقیم ترین راه برای افزایش بازدهی مطالعه است، نه فقط افزایش ساعت مطالعه.
محیط مطالعه را دست کم نگیرید
محیطی که در آن درس می خوانید، به اندازه ی خود برنامه روی نتیجه اثر دارد. میزی شلوغ، گوشی در دسترس دست، یا نور کم، همه به شکل نامحسوس تمرکز را پایین می آورند حتی وقتی داوطلب فکر می کند دارد خوب درس می خواند. بهتر است پیش از شروع هر جلسه ی مطالعه، گوشی در اتاق دیگری بماند یا حالت هواپیما روشن شود، میز فقط وسایل همان درس را داشته باشد، و ساعت مشخصی برای شروع و پایان جلسه تعیین شود.
کیفیت را با ساعت مطالعه اشتباه نگیرید
مقایسه ی ساعت مطالعه با دیگران معمولاً فقط اضطراب ایجاد می کند بدون اینکه فایده ای داشته باشد. دو داوطلب با شش ساعت مطالعه ی متمرکز و هدفمند، معمولاً نتیجه ی بهتری از کسی می گیرند که ده ساعت پای کتاب نشسته ولی ذهنش جای دیگری است. اگر مجبورید یک عدد را دنبال کنید، تعداد سوال های تستی که واقعاً تحلیل کرده اید را دنبال کنید، نه ساعت روی ساعت.
جمع بندی و نکته ی پایانی
هیچ کدام از این اصول به تنهایی معجزه نمی کند؛ ترکیب پیوسته شان است که نتیجه می دهد. یادآوری فعال، برنامه ای واقع بین و قابل تنظیم، تناوب درست کار و استراحت، محیط مناسب، و تمرکز روی کیفیت به جای عدد ساعت، ستون اصلی هر بهترین روش درس خواندن واقعی برای کنکور است. این اصول هم برای درس های اختصاصی کاربرد دارند و هم برای موفقیت در امتحان نهایی؛ اگر با وجود اجرای آن ها همچنان احساس سردرگمی دارید، مشورت با یک مشاور خوب کنکور می تواند مسیر را شخصی سازی کند و نقاط ضعف واقعی را دقیق تر نشان دهد.