روش مطالعه sq3r نام خود را از پنج کلمه انگلیسی گرفته است: بررسی اجمالی، سوال، خواندن، بازگویی و مرور. این روش یکی از قدیمی ترین و پرکاربردترین تکنیک های مطالعه در دنیا است و کاربرد آن به دروس کنکور هم رسیده است. برخلاف روش هایی که فقط روی خواندن تمرکز دارند، این روش از قبل و بعد از خواندن هم مرحله جداگانه دارد.
در ادامه می خوانید
گام های تکنیک sq3r به ترتیب
گام های تکنیک sq3r با نگاهی سریع به تیتر ها، تصاویر و خلاصه پایان فصل شروع می شود تا داوطلب تصویر کلی از موضوع پیدا کند. گام بعدی، ساختن سوال از روی همین تیترها است.
در گام سوم، متن به طور کامل و دقیق خوانده می شود تا پاسخ سوالات پیدا شود. گام چهارم بازگویی مطالب بدون نگاه به کتاب است، و گام پنجم مرور دوره ای همان مطالب در روزها و هفته های بعد است.
یک نکته مهم در اجرای درست این روش، اختصاص زمان کافی به گام اول است. داوطلبانی که این گام را حذف می کنند و مستقیم سراغ خواندن کامل می روند، معمولا در گام چهارم برای بازگویی مطالب دچار مشکل بیشتری می شوند.
گام پنجم هم نباید فقط یک بار انجام شود. تکرار آن در چند فاصله زمانی متفاوت، مثل یک روز بعد و یک هفته بعد، همان اثری را دارد که در بسیاری از روش های مرور علمی دیده می شود.
مقایسه روش sq3r و pqrst
مقایسه روش sq3r و pqrst نشان می دهد این دو تکنیک در چهار گام اول تفاوت چندانی ندارند و اسم مراحل هم شبیه هم است. تفاوت اصلی در گام آخر است: pqrst با یک تست کوتاه تمام می شود، اما sq3r روی مرور دوره ای در روزهای بعد تاکید بیشتری دارد.
به همین دلیل، انتخاب بین این دو روش بیشتر به عادت شخصی داوطلب بستگی دارد تا برتری قطعی یکی بر دیگری، و می توان هر دو را در طول سال امتحان کرد تا مشخص شود کدام روش برای فرد راحت تر است.
یک تفاوت کوچک دیگر، تعداد سوالاتی است که در گام دوم ساخته می شود. در sq3r معمولا تشویق می شود برای هر تیتر فرعی حداقل یک سوال نوشته شود، در حالی که در pqrst این کار می تواند کمی کلی تر و برای کل بخش انجام شود.
در عمل، خیلی از داوطلبانی که هر دو روش را امتحان کرده اند، می گویند sq3r برای فصل های طولانی تر مناسب تر است، چون مرحله بررسی اجمالی آن برای متن های حجیم دقیق تر تعریف شده است.
ترجیح میان دو روش، بسته به حجم درس، در جاهای دیگر همین سری هم دیده می شود. روش مطالعه کنکور تجربی همین انتخاب را برای رشته تجربی باز می کند، روش مطالعه بدون فراموشی به ماندگاری مطالب بعد از خواندن می پردازد، و بهترین روش تست زنی گام بعدی را دنبال می کند.
چالش های رایج در اجرای sq3r
یک چالش رایج، طولانی شدن بیش از حد مرحله بررسی اجمالی است، به طوری که خود این مرحله به اندازه یک خوانش کامل زمان می برد. این مرحله باید کوتاه و سریع باشد، نه یک خواندن دوم پنهان.
چالش دیگر، فراموش کردن مرحله آخر یعنی مرور دوره ای است. بسیاری از داوطلبان تا مرحله بازگویی پیش می روند اما مرور چند روز بعد را انجام نمی دهند، در حالی که همین مرحله آخر است که یادگیری را از حافظه کوتاه مدت به بلندمدت منتقل می کند.
جایگاه sq3r در کنار سایر تکنیک های نوین
تکنیک های نوین مطالعه کنکور اغلب ترکیبی از چند روش کلاسیک مثل sq3r هستند، نه یک روش کاملا تازه. برای مثال، ترکیب sq3r با روش تندخوانی برای کنکور در مرحله بررسی اجمالی، سرعت آماده سازی برای خواندن دقیق را بالا می برد.
این ترکیب به خصوص در فصل هایی با حجم متن بالا، مثل زیست یا زمین شناسی، زمان کلی مطالعه را کوتاه تر می کند بدون اینکه از عمق یادگیری کم کند.
جمع بندی
sq3r یک روش پنج مرحله ای ساختاریافته برای مطالعه عمیق تر است، نه یک ترفند سریع. استفاده مداوم از آن، به خصوص در کنار افزایش سرعت مطالعه، می تواند حجم بالای دروس کنکور را قابل مدیریت تر کند. مهم ترین شرط موفقیت آن هم اجرای کامل هر پنج گام است، نه انتخاب چند گام دلخواه از میان آن ها.