خیلی از داوطلبان ساعت ها پای یک درس می نشینند، همان لحظه احساس می کنند مطلب را یاد گرفته اند، اما چند روز بعد وقتی می خواهند همان مطلب را مرور کنند، انگار برای اولین بار دارند آن را می بینند. این تجربه نشان می دهد مشکل از کم بودن وقت نیست، بلکه از روش مطالعه است.
در ادامه می خوانید
روش مطالعه بدون فراموشی از کجا شروع می شود
روش مطالعه بدون فراموشی با یک تغییر ساده شروع می شود؛ به جای خواندن مکرر یک متن، باید بعد از هر بخش، بدون نگاه کردن به کتاب، همان مطلب را از حافظه بازگو کرد. این کار که به آن بازیابی فعال گفته می شود، مغز را وادار می کند اطلاعات را واقعاً پردازش کند، نه اینکه فقط چشم روی خطوط حرکت کند بدون اینکه چیزی در ذهن بماند.
راهکارهای نوین جلوگیری از فراموشی در زمان بندی مرور
یکی از راهکارهای نوین جلوگیری از فراموشی، تکرار فاصله دار است، یعنی مرور یک مطلب نه فقط یک بار، بلکه در بازه های زمانی رو به افزایش، مثلاً یک روز بعد، سه روز بعد و یک هفته بعد. این فاصله گذاری باعث می شود مغز هر بار پیش از فراموش کامل، دوباره مطلب را تثبیت کند، برخلاف مرور فشرده و یک باره که اثرش زود از بین می رود و باید از نو تکرار شود.
تکنیک مطالعه بدون فراموشی درس با توضیح دادن
تکنیک مطالعه بدون فراموشی درس که شباهت زیادی به تکنیک فاینمن یادگیری دارد، از داوطلب می خواهد مطلب را طوری برای یک شنونده ی فرضی توضیح دهد که انگار او هیچ چیز از آن درس نمی داند. جایی که در توضیح دادن مکث یا گیر می کند، همان نقطه ی ضعف واقعی در یادگیری است، نه جایی که در کتاب راحت خوانده می شود.
اشتباهی که در مرور دروس زیاد تکرار می شود
یکی از رایج ترین اشتباهات در مرور، هایلایت کردن یا زیر کشی کردن جمله های مهم کتاب است، بدون اینکه بعد از آن، همان مطلب از حافظه بازخوانی شود. این کار احساس آشنایی با متن ایجاد می کند و داوطلب را به اشتباه مطمئن می کند که مطلب را یاد گرفته، در حالی که فقط چشمش با آن متن آشنا شده، نه حافظه اش. تفاوت بین آشنایی و یادگیری واقعی، دقیقاً همان چیزی است که در روز آزمون خودش را نشان می دهد؛ سوالی که در نگاه اول آشنا به نظر می رسد اما داوطلب نمی تواند جواب درست را از حافظه بیرون بکشد. جایگزین کردن هایلایت کردن با خلاصه نویسی فعال و بازگویی شفاهی، این ریسک را تا حد زیادی کم می کند.
درگیر کردن چند حس در یادگیری
مغز اطلاعاتی را که با چند حس همزمان دریافت می شوند، بهتر از اطلاعاتی که فقط از طریق خواندن ساکت وارد می شوند به خاطر می سپارد. خواندن بلند یک متن، رسم یک نمودار ساده از رابطه ی بین مفاهیم، یا حتی نوشتن دستی خلاصه به جای تایپ کردن، هرکدام یک لایه ی اضافه به یادگیری اضافه می کنند. ترکیب این روش ها با تکرار فاصله دار، اثر ماندگاری مطالب را از حالتی که داوطلب فقط منفعلانه صفحات را ورق می زند بسیار بیشتر می کند.
نقش خواب و زمان بندی در تثبیت حافظه
مغز بخش زیادی از تثبیت اطلاعات را در زمان خواب انجام می دهد، پس مطالعه ی فشرده تا دیروقت همراه با کم خوابی، عملاً بخشی از زحمت روز را هدر می دهد. استفاده از بازه های مطالعاتی کوتاه و منظم، شبیه به تکنیک پومودورو مطالعه، به همراه خواب کافی، اثر ماندگاری مطالب را از تکرار ساعت های طولانی و بی وقفه بیشتر می کند.
جمع بندی
مطالعه ی بدون فراموشی نیازی به وقت بیشتر ندارد، بلکه به تغییر روش نیاز دارد. ترکیب بازیابی فعال، تکرار فاصله دار، توضیح دادن مطلب و تقویت حافظه برای درس خواندن از طریق خواب کافی، همان چیزی است که باعث می شود مطلبی که امروز خوانده می شود، تا روز کنکور هم در ذهن بماند.