روش مطالعه pqrst یکی از تکنیک های شناخته شده در روانشناسی یادگیری است که برای درس هایی با حجم متن بالا طراحی شده است. نام آن از پنج حرف اول پنج مرحله اصلی این روش گرفته شده است. برخلاف مطالعه معمولی که از اول تا آخر یک فصل به ترتیب خط به خط پیش می رود، این روش هر مرحله را با هدف مشخصی جدا می کند.
در ادامه می خوانید
مراحل روش pqrst مطالعه
مراحل روش pqrst مطالعه با یک مرور اجمالی از عنوان ها و پاراگراف های اول هر بخش شروع می شود، بدون خواندن کامل متن. در مرحله دوم، همین عنوان ها به چند سوال ساده تبدیل می شوند تا ذهن هدف مشخصی برای خواندن داشته باشد.
مرحله سوم خواندن دقیق متن برای پیدا کردن پاسخ همان سوالات است. در مرحله چهارم، داوطلب بدون نگاه به کتاب، مطالب را با کلمات خودش بازگو می کند و در مرحله پنجم، با حل چند تست، میزان یادگیری واقعی را می سنجد.
برای مثال، در یک فصل زیست، مرحله پیش نمایش می تواند فقط نگاه کردن به عنوان های فرعی و تصاویر باشد، سوال سازی تبدیل هر عنوان به یک چرا یا چگونه، و مرحله بازگویی توضیح دادن همان پاسخ ها با جمله های خود داوطلب، بدون نگاه دوباره به متن کتاب.
در دروس محاسباتی مثل ریاضی، مرحله خواندن دقیق می تواند با حل دوباره یک مسئله نمونه همراه شود، تا سوال ساخته شده در مرحله دوم با یک تمرین عملی هم پاسخ داده شود.
مزایای تکنیک مطالعه pqrst برای دروس کنکور
مزایای تکنیک مطالعه pqrst بیشتر در درس هایی دیده می شود که متن توضیحی زیادی دارند، مثل زیست یا زمین شناسی. تبدیل عنوان به سوال باعث می شود مغز از همان ابتدا فعالانه دنبال پاسخ بگردد، نه اینکه فقط متن را از روی صفحه رد کند.
مرحله بازگویی هم یک مزیت اضافه دارد: نقاط ضعف واقعی خیلی زودتر از زمانی که فقط با تست سنجیده شوند، مشخص می شوند و فرصت جبران آن ها بیشتر باقی می ماند.
یک مزیت دیگر، کاهش خستگی ذهنی در مطالعه طولانی است. چون هر مرحله هدف کوچک و مشخصی دارد، مغز به جای خواندن یکنواخت چند ساعته، بین چند فعالیت متفاوت جابه جا می شود که خستگی کمتری ایجاد می کند.
چالش های رایج در اجرای pqrst
رایج ترین چالش، حذف مرحله اول و شروع مستقیم از خواندن دقیق است. بدون پیش نمایش، ذهن هدف مشخصی برای خواندن ندارد و همان روش سنتی و کندتر مطالعه تکرار می شود.
چالش دیگر، رها کردن مرحله بازگویی به دلیل کمبود وقت است. با این حال، همین مرحله است که مشخص می کند مطلب واقعا یاد گرفته شده یا فقط یک بار دیده شده است، پس حذف آن معمولا هزینه اش را در آزمون نشان می دهد.
یک چالش کوچک تر، تبدیل نشدن درست عنوان ها به سوال در مرحله دوم است. سوالی مثل چرا یا چگونه معمولا از سوالی مثل چیست عمیق تر عمل می کند، چون داوطلب را وادار به دنبال کردن یک دلیل یا فرایند می کند.
جایگاه pqrst در کنار روش های علمی دیگر
تکنیک های علمی مطالعه کنکور تنها به pqrst محدود نمی شوند، اما این روش به دلیل ساختار ساده و پنج مرحله مشخص، برای شروع مناسب است. ترکیب آن با روش مطالعه sq3r در برخی منابع دیده می شود، هرچند این دو روش شباهت زیادی به هم دارند و لازم نیست هر دو همزمان اجرا شوند.
استفاده از تکنیک فاینمن یادگیری در کنار مرحله بازگویی pqrst هم می تواند عمق درک مفاهیم پیچیده تر را بیشتر کند، چون این تکنیک داوطلب را وادار می کند مطلب را طوری ساده توضیح دهد که برای یک نفر بدون پیش زمینه هم قابل فهم باشد.
جمع بندی
روش pqrst یک چارچوب پنج مرحله ای ساده برای تبدیل خواندن غیرفعال به یادگیری فعال است. اجرای منظم آن، به خصوص برای دروس متنی، می تواند زمان لازم برای رسیدن به یادگیری پایدار را کوتاه تر کند. داوطلبانی که این روش را از اوایل سال تمرین می کنند، معمولا در جمع بندی نهایی به زمان کمتری برای مرور هر فصل نیاز پیدا می کنند.