خیلی از داوطلب ها ساعت ها یک مبحث را می خوانند ولی فردای همان روز جلوی یک تست ساده گیر می کنند. دلیلش اغلب این است که مطلب را حفظ کرده اند، نه فهمیده اند. تکنیک فاینمن یادگیری دقیقاً برای همین مشکل طراحی شده: راهی برای اطمینان از این که یک مبحث را واقعاً فهمیده اید، نه فقط از رویش رد شده اید.
در ادامه می خوانید
تکنیک فاینمن یادگیری چیست
ایده ی اصلی ساده است: مبحثی را که خوانده اید، طوری برای یک نفر دیگر (یا حتی یک برگه ی خالی) توضیح دهید که انگار او هیچ پیش زمینه ای ندارد، از ساده ترین کلمات ممکن استفاده کنید و از اصطلاحات تخصصی کتاب فرار نکنید. هر جا در توضیح دادن گیر کردید یا مجبور شدید از یک عبارت پیچیده ی کتاب کمک بگیرید، همان جا نقطه ی ضعف واقعی شماست، نه جای دیگر. این روش برخلاف تست زدن، نقطه ی ضعف را قبل از جلسه ی آزمون نشان می دهد، وقتی هنوز فرصت جبران هست.
مثال عملی از تکنیک فاینمن
فرض کنید مبحث فشار اسمزی در زیست را خوانده اید. به جای این که فقط تعریف کتاب را تکرار کنید، سعی کنید با یک مثال ساده مثل رفتار سلول در آب خالص توضیح دهید چرا آب وارد سلول می شود و چه اتفاقی برای غشا می افتد. اگر در وسط توضیح مجبور شدید بگویید طبق کتاب همین طور است بدون این که دلیلش را با زبان خودتان باز کنید، یعنی هنوز آن قسمت را کامل نفهمیده اید و باید به کتاب برگردید. همین الگو برای مباحث فیزیک مثل قانون های نیوتن یا مدار الکتریکی هم قابل تکرار است.
روش فاینمن برای کنکور
پیاده کردن روش فاینمن برای کنکور نیازی به ابزار خاصی ندارد؛ یک دفترچه ی جدا کافی است. بعد از خواندن هر مبحث، آن را در چند خط با زبان خودتان بازنویسی کنید، نه با جمله های کتاب. اگر برای نوشتن یک قسمت مکث طولانی کردید یا دوباره سراغ کتاب رفتید، همان قسمت را با علامت مشخص کنید و مبحث آن را از اول بخوانید. این روش برای دروس مفهومی مثل زیست و فیزیک، که صرف حفظ کردن جواب نمی دهد، اثر بیشتری دارد؛ برای دروسی مثل ادبیات یا دین و زندگی که بخشی از آن ها حفظی است، ترکیب این روش با مرور منظم نتیجه ی بهتری می دهد تا تکیه ی صرف بر توضیح دادن.
اشتباهات رایج در اجرای تکنیک فاینمن
رایج ترین اشتباه این است که داوطلب فقط در ذهنش توضیح می دهد و آن را روی کاغذ نمی آورد؛ توضیح ذهنی خیلی راحت تر از نوشتن روی کاغذ است و همین باعث می شود ضعف واقعی پنهان بماند. اشتباه دیگر، استفاده از جمله های حفظی کتاب به جای زبان ساده ی خودتان است که کل هدف تکنیک را بی اثر می کند. بعضی داوطلبان هم فقط برای مباحث ساده از این روش استفاده می کنند و مباحث سخت را که بیشتر از همه به آن نیاز دارند، کنار می گذارند.
جلوگیری از فراموشی دروس
نکته ی کلیدی برای جلوگیری از فراموشی دروس این است که توضیح دادن به زبان خودتان، مسیرهای حافظه ی متفاوتی از خواندن ساده فعال می کند و همین باعث ماندگاری بیشتر مطلب می شود. برخلاف مرور صرف که فقط یادآوری سطحی ایجاد می کند، بازنویسی و توضیح، فهم عمیق تری می سازد که دیرتر فراموش می شود. اگر این تمرین را برای هر مبحث تازه در همان هفته ی اول یادگیری انجام دهید، مرورهای بعدی هم سریع تر و کم دردسرتر پیش می روند، چون پایه ی فهم از همان اول محکم بوده. به همین دلیل ترکیب این تکنیک با یک تکنیک پومودورو مطالعه منظم، نتیجه ی به مراتب پایدارتری نسبت به مطالعه ی پیوسته و بی وقفه می دهد.
جمع بندی
تکنیک فاینمن یک ابزار رایگان و ساده است که نقطه های ضعف واقعی شما را زودتر از هر آزمون آزمایشی نشان می دهد. اگر همراه با بهترین روش درس خواندن و عادت به خلاصه نویسی کنکور به کار گرفته شود، سرعت جمع بندی نهایی تان را هم به طور محسوسی بالا می برد.