ریلی که قطار رویش حرکت می کند، پیش از هر چیز باید محاسبه، طراحی و ساخته شده باشد؛ از جنس بستر زیر ریل گرفته تا پل ها و تونل هایی که مسیر از میانشان عبور می کند. انتخاب رشته مهندسی خط و سازه های ریلی دقیقاً همین زیرساخت فیزیکی راه آهن را هدف می گیرد، نه مدیریت حرکت قطارها روی آن. این رشته زیرشاخه ای از مهندسی عمران است و ورودی آن از طریق کنکور ریاضی است.
در ادامه می خوانید
این رشته با حمل و نقل ریلی چه فرقی دارد
انتخاب رشته مهندسی حمل ونقل ریلی به مدیریت و بهره برداری از خط راه آهن بعد از ساخته شدنش می پردازد، اما خط و سازه های ریلی از قبل از آن شروع می شود: طراحی مسیر، محاسبه ی بستر و بالاست، و ساخت سازه های همراه مثل پل ها و تونل ها. به زبان ساده، یکی مهندس بهره برداری است، دیگری مهندس ساخت و طراحی زیرساخت.
دروس مهندسی خط و سازه های ریلی
دانشجو با مکانیک خاک، طراحی سازه، هندسه ی مسیر ریلی و اصول ژئوتکنیک آشنا می شود؛ بخش قابل توجهی از دروس هم مشترک با انتخاب رشته مهندسی عمران است، با این تفاوت که همه چیز حول محدودیت های خاص خط آهن (مثل شعاع قوس و شیب مجاز) طراحی می شود. کار روی نقشه های سازه ای و محاسبات بار وارده به پل ها و تونل ها هم بخش قابل توجهی از پروژه های درسی این رشته را تشکیل می دهد.
ابزارها و نرم افزارهای این رشته
طراحی خط و سازه های ریلی امروز تا حد زیادی به نرم افزارهای مدل سازی سازه و تحلیل ژئوتکنیک وابسته است. دانشجو و بعدتر مهندس این رشته باید بتواند از این ابزارها برای محاسبه ی دقیق بار وارده به سازه ها و بررسی پایداری بستر ریلی استفاده کند. توسعه ی پروژه های مترو در کلان شهرها و طرح های راه آهن بین شهری هم باعث شده تقاضا برای متخصصان طراحی زیرساخت ریلی نسبت به گذشته پایدارتر باشد، هرچند حجم این پروژه ها معمولاً وابسته به بودجه های عمرانی کشور است.
گرایش های مهندسی خط و سازه های ریلی
گرایش های مهندسی خط و سازه های ریلی در مقاطع بالاتر عمدتاً حول ژئوتکنیک ریلی و سازه های ریلی شکل می گیرد. دانشجویی که به مکانیک خاک و پایداری بستر علاقه دارد معمولاً به سمت ژئوتکنیک ریلی می رود، و کسی که به طراحی پل و تونل علاقه مند است، مسیر سازه های ریلی را دنبال می کند؛ هر دو مسیر معمولاً از ارشد به بعد جدی تر تفکیک می شوند.
آمادگی لازم برای پروژه های این رشته
این رشته برای کسی مناسب است که به محاسبات دقیق سازه ای علاقه دارد و از کار روی پروژه های بلندمدت و پیچیده لذت می برد، چون پروژه های زیرساخت ریلی معمولاً چند سال طول می کشند. تحمل کار در محل پروژه، گاهی دور از شهر محل زندگی، هم بخشی از واقعیت این حرفه است که پیش از انتخاب باید در نظر گرفته شود.
میدان کار و دانشگاه های پذیرنده
فارغ التحصیل این رشته در شرکت راه آهن، مترو شهرهای بزرگ، شرکت های مهندسین مشاور راه و ترابری، و پیمانکاران پروژه های زیرساخت ریلی جذب می شود. اگر به عمران و سازه علاقه دارید اما دلتان می خواهد روی یک زیرساخت خاص و کاربردی مثل راه آهن تمرکز کنید، این رشته گزینه ی دقیقی است. ظرفیت دانشگاه های مهندسی خط و سازه های ریلی محدود و رشته تخصصی است، پس پیش از انتخاب حتماً فهرست دانشگاه های پذیرنده را با دقت بررسی کنید.
جمع بندی
خط و سازه های ریلی رشته ای است برای علاقه مندان جدی به عمران که می خواهند تخصصشان را روی یک صنعت مشخص متمرکز کنند. نگاهی به فهرست کلی شغل های رشته ریاضی هم می تواند رشته های مشابه دیگر را جلوی چشمتان بگذارد و مطمئن شوید این انتخاب دقیقاً همان مسیری است که دنبالش بودید.