برنامه ریزی زمانی یکی از قدیمی ترین و پراستفاده ترین سبک های برنامه ریزی کنکوری است و به همین دلیل بسیاری از داوطلبان کنکور دست کم یک بار آن را تجربه کرده اند. پیش از توضیح نحوه اجرای این روش، لازم است به یک نکته مهم اشاره شود: برنامه ریزی زمانی از قدیمی ترین و پراستفاده ترین سبک های برنامه است و به همین دلیل هم مشکلات مشخصی دارد.
شیوه اجرای برنامه ریزی زمانی در کنکور
در برنامه ریزی زمانی، برای هر درس یک بازه زمانی مشخص تعیین می شود؛ برای مثال مشاور کنکور تعیین می کند که تا پایان هفته باید دو فصل ریاضی مطالعه شود و 50 تست از آن ها زده و تحلیل شود، و اجرای این هدف بر مبنای ساعت مشخصی از روز برنامه ریزی می شود.
در عمل این برنامه به این شکل اجرا می شود که مثلا از شنبه تا سه شنبه، در ساعت های مشخصی مانند 9 تا 10:30 و 11 تا 12:30 در قالب دو تایم مطالعاتی، دو فصل ریاضی خوانده می شود و از سه شنبه تا پنج شنبه، در همان بازه های ساعتی، به تست زنی همان فصل ها پرداخته می شود تا در نهایت برنامه مقرر شده تکمیل شود.
مشکل اصلی برنامه ریزی زمانی
تا اینجا همه چیز منظم به نظر می رسد، اما مشکل اصلی این سبک برنامه ریزی جای دیگری است. اگر روزی به هر دلیلی، مثلا خواب ماندن، به جای ساعت 9، مطالعه از ساعت 9:15 شروع شود، در بسیاری از داوطلبان این احساس ایجاد می شود که از برنامه عقب افتاده اند و هر چقدر هم خوب درس بخوانند، باز هم همان 15 دقیقه عقب هستند.
این احساس عقب ماندگی معمولا تا انتهای همان روز، و گاهی تا آخر هفته، همراه داوطلب می ماند و او را به استرس و تلاش برای جبران با سرعت بیشتر وادار می کند تا برنامه در همان ساعت مقرر تمام شود، در حالی که ممکن است زمان واقعی مورد نیاز برای تمام کردن آن فصل ها، بیشتر از تعداد تایم های مطالعاتی تعیین شده باشد.
از طرف دیگر، وقتی داوطلب در یادگیری بخشی از یک درس به مشکل بخورد و نتواند به سرعت مطالب ساده تر آن را یاد بگیرد، علاوه بر چالش یادگیری، این دغدغه هم اضافه می شود که وقت زیادی روی این بخش صرف شده و بخش زیادی از فصل هنوز باقی مانده است؛ در نتیجه ممکن است تا آخر هفته حتی به تست زنی هم نرسد.
ریشه این نگرانی ها این است که برای مطالعه هر فصل، مقدار ساعت دقیقی در نظر گرفته شده و هیچ اجازه خطا یا تغییری در آن پیش بینی نشده است.
نمونه ای از یک برنامه ریزی زمانی در تصویر زیر آمده است.
در این سبک برنامه ریزی، داوطلب عملا مانند ماشینی در نظر گرفته می شود که باید همیشه سر یک ساعت مشخص شروع به کار کند و به میزان یکسانی هم بازدهی داشته باشد؛ در حالی که ظرفیت یادگیری در ساعت های مختلف روز، و در شرایط ذهنی متفاوت، یکسان نیست. کسانی که تجربه استفاده از این سبک را داشته اند، معمولا یا احساس عقب ماندگی از برنامه را تجربه کرده اند یا با عذاب وجدان ناشی از نرسیدن به کار در ساعت مقرر روبه رو شده اند.
در نهایت چه شیوه برنامه ریزی کنکور پیشنهاد می شود
برنامه ریزی خوب، برنامه ای است که داوطلب را مانند یک ربات در نظر نگیرد. به طور دقیق تر، در یک برنامه ریزی درست باید نیازها، مشکلات شخصی، محدودیت ها، ظرفیت و اهداف هر فرد در نظر گرفته شوند؛ تنها در این حالت است که می توان به یک برنامه ریزی قابل اجرا برای کنکور رسید.
در عمل این یعنی به جای تعیین یک ساعت ثابت برای شروع هر جلسه مطالعه، برای هر بازه مطالعاتی یک محدوده زمانی با کمی انعطاف در نظر گرفته شود، و به جای قضاوت هر روز بر اساس رسیدن یا نرسیدن دقیق به همان ساعت، عملکرد هفته به طور کلی سنجیده شود. همچنین بهتر است در برنامه هفتگی، یک یا دو بازه زمانی خالی برای جبران عقب افتادگی های احتمالی در نظر گرفته شود تا یک تاخیر کوچک، کل برنامه هفته را از مسیر خارج نکند.
توضیح کامل تر این اصول، و شیوه برنامه ریزی به روش مگوپ، در مقاله برنامه ریزی کنکور آمده است.
سوالات متداول
بهترین روش برنامه ریزی کنکور کدام روش است؟
انواع مختلفی از برنامه ریزی کنکور رایج است که در جدول زیر به متداول ترین آن ها اشاره شده است؛ این فهرست فقط برای آشنایی است و به معنای تایید همه این روش ها نیست.
| 1 | برنامه ریزی زمانی |
| 2 | برنامه ریزی حجمی |
| 3 | برنامه ریزی حجمی و زمانی |
| 4 | برنامه ریزی بر اساس آزمون آزمایشی |
| 5 | برنامه ریزی بر اساس برنامه مدرسه |
| 6 | برنامه ریزی تست محور |
مشاوران کنکور، به خصوص کسانی که تازه وارد کار مشاوره شده اند، معمولا به برنامه ریزی حجمی نسبت به برنامه ریزی زمانی علاقه بیشتری نشان می دهند. در کنار این دو، روش دیگری هم رایج است که ترکیبی از هر دو است و برنامه ریزی حجمی و زمانی کنکور نام دارد و در مقاله جداگانه ای درباره آن توضیح داده شده است.
برنامه ریزی زمانی برای کنکور دقیقا به چه شکل انجام می شود
در روش زمانی، میزان ساعت مشخصی برای مطالعه یک درس تعیین می شود؛ برای مثال با 5 ساعت مطالعه، یک بخش مشخص باید خوانده و تمام شود. توضیح کامل تر این روش، همراه با مثال اجرایی، در ابتدای همین مطلب آمده است.