در قفسه کتاب فروشی های نزدیک هر دبیرستان، برای تک تک دروس رشته انسانی دست کم ده تا پانزده عنوان کتاب تستی مختلف چیده شده و همین تعدد گزینه ها باعث می شود بسیاری از داوطلبان هفته ها فقط صرف انتخاب کتاب کنند، نه خواندن آن. انتخاب کتاب های تستی کنکور انسانی در واقع به شناخت نقطه ضعف خود داوطلب در هر درس برمی گردد، نه به جلد رنگی یا شهرت یک عنوان خاص. کتابی که برای داوطلبی قوی در حفظیات عالی کار می کند، ممکن است برای داوطلبی که در تحلیل متن ادبیات ضعیف است، هیچ کمکی نکند.
بهترین منبع دروس انسانی
بهترین منبع دروس انسانی یک عنوان ثابت برای همه دروس نیست، چون ماهیت دروس این رشته با هم فرق دارد. دروسی مثل ادبیات فارسی، عربی و دینی بیشتر حافظه محورند و کتابی که تعداد تست زیاد و طبقه بندی موضوعی دقیق دارد در آن ها موثرتر است، تا داوطلب بتواند مثلا فقط بخش آرایه های ادبی یا فقط قواعد عربی را جدا تمرین کند. اما دروسی مثل ریاضی و آمار، جامعه شناسی یا تاریخ نیاز به کتابی دارند که پاسخ تشریحی کامل بدهد، چون داوطلب باید روند حل یا زنجیره استدلال را ببیند، نه فقط شماره گزینه درست را. یک اشتباه رایج این است که داوطلب برای درسی مثل جغرافیا که ماهیتش تحلیل نقشه و داده است، همان کتاب پرتست حفظی جامعه شناسی را می خرد و بعد از دو هفته متوجه می شود فایده چندانی نداشته.
تفاوت کتاب تک درس و کتاب جامع تستی
کتاب تک درس معمولا هزاران تست برای یک درس دارد و برای فاز اول مطالعه، وقتی داوطلب هنوز چند ماه وقت جلوی خودش می بیند، گزینه بهتری است چون امکان تمرین عمیق هر فصل را می دهد. اما در فاز جمع بندی، مثلا از سه چهار ماه مانده به کنکور، خواندن هزاران تست یک درس دیگر عملی نیست و داوطلب زمان کافی برای مرور همه دروس را از دست می دهد. در این مرحله کتاب جامع که در هر فصل تعداد محدودی تست منتخب و سطح بندی شده دارد کاربردی تر است، چون در یک بازه زمانی کوتاه تصویر کلی همه دروس را مرور می کند. خیلی از داوطلبانی که رتبه های خوب گرفته اند، در فاز جمع بندی از همان کتاب تک درسی که در طول سال خوانده اند فقط تست های علامت خورده و اشتباه را دوباره مرور می کنند، نه کل کتاب را از اول.
نشانه های یک کتاب تستی خوب
سه نشانه عملی برای تشخیص کیفیت یک کتاب تستی وجود دارد. اول، پاسخ تشریحی باید دلیل رد سه گزینه دیگر را هم توضیح دهد، نه فقط بگوید گزینه درست کدام است، چون همان تحلیل غلط بودن گزینه های دیگر جلوی اشتباه های تکراری داوطلب را می گیرد. دوم، تست ها باید بر اساس سطح دشواری آسان، متوسط و سخت جدا شده باشند تا داوطلب بداند در کدام سطح ضعف دارد، نه اینکه همه تست ها قاطی هم چیده شده باشند. سوم، کتاب باید با آخرین نسخه کتاب درسی هماهنگ باشد. هر سال بخش هایی از کتاب های درسی رشته انسانی تغییر یا حذف می شود و کتاب تستی قدیمی که هنوز روی مباحث حذف شده تست طراحی کرده، وقت داوطلب را برای مبحثی که اصلا در کنکور نمی آید هدر می دهد.
جمع بندی
برای انتخاب نهایی، بهتر است داوطلب اول فهرست دروسی را که در آن ها ضعیف تر است مشخص کند، بعد برای همان دروس یک کتاب تک درس با پاسخ تشریحی قوی تهیه کند و برای دروسی که در حد متوسط رو به بالا هستند، فقط یک کتاب جامع برای فاز جمع بندی کافی است. کتاب اضافه خریدن بدون روش مطالعه کنکور انسانی مشخص، معمولا فقط انبار کتاب نخوانده روی میز داوطلب می سازد. کنار گذاشتن زمان ثابت هفتگی برای خلاصه نویسی دروس کنکور انسانی از همان کتاب اصلی، و مرور دوره ای آن خلاصه ها، در نهایت بیشتر از تعداد کتاب های روی میز مطالعه تاثیر دارد. داوطلبانی که هر سال جزو منابع کنکور انسانی رتبه برترها را بررسی می کنند، معمولا متوجه می شوند تعداد کتاب هایشان کم بوده اما دفعات مرور همان چند کتاب زیاد بوده است.