خیلی از داوطلبان انسانی جغرافیای ایران را درسی راحت و کم دردسر می دانند و همین تصور باعث می شود دیر سراغش بروند؛ اما نگاهی دقیق تر به بودجه بندی جغرافیای ایران نشان می دهد سهم این درس آنقدر هست که نشود آن را دست کم گرفت. همین باور اشتباه، هر سال باعث از دست رفتن چند نمره ی قابل جبران در کارنامه ی داوطلبانی می شود که وقت کافی برای این درس نگذاشته اند.
در ادامه می خوانید
تغییر رویکرد سوالات جغرافیای ایران
در سال های اخیر، سوالات کنکور کمی از حالت صرفا حفظی به سمت تحلیل داده و نقشه حرکت کرده اند، یعنی دیگر فقط دانستن اسم یک منطقه کافی نیست و باید رابطه ی آن با اقلیم، اقتصاد یا جمعیت را هم فهمید. همین تغییر رویکرد باعث شده صرف حفظ کردن اسامی استان ها و منابع طبیعی، دیگر تضمینی برای نمره ی خوب در این درس نباشد.
مباحث جغرافیای ایران
مباحث جغرافیای ایران شامل جغرافیای طبیعی، جغرافیای انسانی و جغرافیای اقتصادی کشور است. جغرافیای طبیعی به آب و هوا، ناهمواری ها و منابع طبیعی می پردازد، جغرافیای انسانی به جمعیت و شهرنشینی، و جغرافیای اقتصادی به کشاورزی، صنعت و منابع انرژی کشور. تسلط بر هر سه بخش، همراه با توانایی ارتباط دادن آن ها به هم، تفاوت اصلی بین نمره ی متوسط و نمره ی بالا در این درس است. شناخت دقیق مرز بین این سه بخش، به داوطلب کمک می کند سوالات ترکیبی را که همزمان به دو یا سه حوزه اشاره دارند، سریع تر تشخیص دهد.
منابع جغرافیای ایران کنکور و روش تست زنی
برای منابع جغرافیای ایران کنکور، کتاب درسی باز هم مرجع اول است، اما با توجه به تغییر سبک سوالات به سمت تحلیلی تر شدن، تمرین با تست های چند سال اخیر اهمیت بیشتری نسبت به قبل پیدا کرده است. برای تست زنی جغرافیای ایران هم بهتر است کنار نقشه ی ایران تمرین کنید تا موقعیت مکانی مباحث در ذهنتان بماند؛ این روش، برای سوالاتی که چند منطقه را با هم مقایسه می کنند، خیلی موثرتر از حفظ کردن جداگانه ی هر منطقه است.
نقش نقشه در یادگیری جغرافیای ایران
نقشه ی ایران باید همیشه در کنار مطالعه ی این درس باز باشد، نه فقط زمان تست زنی. علامت گذاری استان ها، رودخانه ها، کوه ها و مناطق اقلیمی روی یک نقشه ی خام، حافظه ی مکانی داوطلب را تقویت می کند و باعث می شود موقع پاسخ به سوالات مقایسه ای، نیازی به حدس زدن موقعیت جغرافیایی هر منطقه نباشد. ساخت نقشه های موضوعی ساده، مثلا یک نقشه فقط برای منابع آب یا فقط برای مراکز صنعتی، به داوطلب کمک می کند لایه های مختلف اطلاعات را از هم تفکیک کند و در زمان مرور نهایی، سریع تر به هر لایه دسترسی داشته باشد. این روش به ویژه برای داوطلبانی که وقت محدودی دارند و می خواهند در کوتاه ترین زمان ممکن، بیشترین مرور موثر را داشته باشند، مفید است.
اشتباه رایج در مطالعه این درس
یکی از رایج ترین اشتباهات داوطلبان، جدا خواندن هر فصل بدون مرور ارتباط آن با فصل های دیگر است، درحالی که خیلی از سوالات کنکور دقیقا روی همین ارتباط ها طراحی می شوند، مثل تاثیر اقلیم یک منطقه روی نوع کشاورزی یا تراکم جمعیت آن. ساختن جدول های ساده ی مقایسه ای بین استان ها یا مناطق، از حجم این اشتباه به میزان قابل توجهی کم می کند. پیشنهاد عملی برای رفع این اشتباه، نوشتن یک یا دو جمله ی ارتباطی زیر هر عنوان فصل است که آن فصل را به فصل های مرتبط دیگر وصل می کند.
جمع بندی
جغرافیای ایران دیگر آن درس ساده ی چند سال پیش نیست، برای همین بهتر است از همان اول با رعایت اصول برنامه ریزی کنکور، سراغش بروید، درست مثل رویکردی که برای بودجه بندی جغرافیا (3) در نظر می گیرید.