در کارنامه ی خیلی از داوطلبان یک الگوی مشترک دیده می شود: تراز چند ماه اول سال کند و بی نظم بالا می رود، اما از یک نقطه به بعد شیب آن به طور محسوسی تغییر می کند. برای شمار زیادی از دانش آموزان، این نقطه دقیقاً پیشرفت تراز در بهمن ماه است، و این اتفاق تصادفی نیست.
در ادامه می خوانید
چرا بهمن ماه نقطه ی عطف تراز است
تا پایان دی، بیشتر داوطلبان چند دوره آزمون آزمایشی و امتحانات ترم اول را پشت سر گذاشته اند و برای اولین بار تصویر نسبتاً دقیقی از نقاط قوت و ضعف خود دارند. همین شناخت، وقتی با نزدیک شدن فصل کنکور ترکیب می شود، یک جرقه پیشرفت درسی کنکور در ذهن داوطلب روشن می کند که رفتار مطالعه اش را عوض می کند.
پیش از این جرقه، خیلی از داوطلبان بین چند منبع و چند روش مطالعه پراکنده اند. بعد از آن، انتخاب ها محدودتر و هدفمندتر می شود، و همین محدود شدن، نه گسترش دادن منابع، معمولاً اولین علت جهش تراز است.
این جرقه معمولاً با یک تصمیم مشخص همراه است، نه یک احساس مبهم برای بهتر شدن. برای بعضی داوطلبان این تصمیم تغییر برنامه ی هفتگی است، برای بعضی دیگر کنار گذاشتن یک منبع کم فایده، و برای گروهی دیگر شروع منظم آزمون های آزمایشی هفتگی به جای آزمون های پراکنده و بی برنامه.
عوامل واقعی پشت این جهش
جهش تراز در بهمن به ندرت یک دلیل تنها دارد. ترکیبی از کاهش منابع موازی، افزایش تعداد آزمون های آزمایشی، و بازگشت به جمع بندی مباحث پایه است که باعث می شود افزایش تراز کنکور در کارنامه دیده شود، نه یک تکنیک خاص و یک باره.
در این برهه از سال، زمان باقی مانده هم کوتاه تر شده، برای همین روش مطالعه کنکور در زمان کم اهمیت بیشتری از اضافه کردن یک منبع تازه پیدا می کند. داوطلبی که در بهمن هنوز مشغول عوض کردن کتاب کمک درسی است، معمولاً همان کسی است که این جهش را تجربه نمی کند.
نکته ی مهم این است که هیچ کدام از این عوامل به تنهایی معجزه نمی کند. داوطلبی که فقط تعداد آزمون هایش را زیاد می کند اما همچنان چند منبع موازی می خواند، معمولاً همان اندازه ی قبل خسته می شود، بدون این که تراز واقعی اش بالا برود. تغییر واقعی وقتی اتفاق می افتد که این عوامل با هم و به شکل پیوسته دنبال شوند، نه یکی دو هفته ی محدود.
ریسکی که این پیشرفت را متوقف می کند
رایج ترین اشتباه بعد از این جهش، مقایسه ی تراز با هم کلاسی ها یا رتبه های فرضی است. وقتی تمرکز از برنامه ی شخصی به سمت عملکرد دیگران می رود، همان نظمی که باعث پیشرفت شده بود از بین می رود.
برای جلوگیری از این اشتباه، بهتر است داوطلب پیش از هر مقایسه ای بداند تراز کنکور چیست و روی چه معیاری محاسبه می شود، چون بدون این شناخت، هر نوسان کوچک در آزمون بعدی به یک نگرانی بزرگ تبدیل می شود.
راه ساده برای جلوگیری از این افت، یادداشت کردن دقیق همان تغییراتی است که باعث جهش اولیه شدند. وقتی داوطلب می داند دقیقاً چه چیزی را عوض کرده، در آزمون های بعدی هم می تواند همان رفتار را تکرار کند، به جای این که منتظر بماند اتفاق مشابهی دوباره خودش رخ دهد.
چطور می توان این جهش را تکرار کرد
برای داوطلبی که هنوز به این جهش نرسیده، بهترین راه شبیه سازی همان شرایط است، نه انتظار برای یک اتفاق خودبه خودی. مرور دقیق کارنامه ی چند آزمون اخیر، مشخص کردن دو یا سه درس با بیشترین پتانسیل رشد، و تعیین یک برنامه ی مشخص فقط برای همان دروس، معمولاً می تواند نتیجه ای مشابه ایجاد کند.
این کار نباید با تغییر همه ی برنامه به یک باره اشتباه گرفته شود. تمرکز روی دو یا سه تغییر مشخص، به مراتب پایدارتر از یک بازنویسی کامل برنامه در وسط سال تحصیلی است.
جمع بندی
پیشرفت تراز در بهمن ماه یک نشانه ی خوب است، نه یک تضمین برای ادامه ی راه. حفظ این روند تا روز کنکور به همان تغییرات کوچک و پیوسته ای نیاز دارد که از ابتدا باعث شروعش شدند، نه به یک هیجان زودگذر که با اولین آزمون ضعیف از بین می رود. توجه به افزایش تمرکز هنگام مطالعه در کنار این تغییرات، به اندازه ی خود برنامه ریزی اهمیت دارد، چون بدون تمرکز کافی، حتی زمان زیاد هم نتیجه ی چندانی نمی دهد.