کار با افرادی که تحت تاثیر آسیب های اجتماعی، خانوادگی یا اقتصادی قرار گرفته اند، حوزه ای است که رشته مددکاری اجتماعی مستقیماً به آن می پردازد. این رشته برخلاف بسیاری از رشته های علوم انسانی، بخش زیادی از آموزشش را در قالب کار عملی و مواجهه ی مستقیم با افراد نیازمند حمایت می گذراند، نه فقط مطالعه ی نظری در کلاس درس.
در ادامه می خوانید
مددکاری اجتماعی دقیقاً چه رشته ای است
این رشته ترکیبی از روانشناسی، جامعه شناسی و مهارت های مداخله ی اجتماعی است. دانشجو یاد می گیرد چطور با خانواده ها، کودکان، سالمندان یا افراد در معرض آسیب کار کند و مسیر حمایتی مناسب را برایشان طراحی کند.
بخشی از دروس این رشته هم به شناخت قوانین حمایتی و نحوه ی همکاری با نهادهای دولتی و غیردولتی مرتبط با آسیب های اجتماعی اختصاص دارد. همین ترکیب دانش نظری و مهارت عملی، مددکاری اجتماعی را از یک رشته ی صرفاً روانشناسی متمایز می کند.
برای نمونه، مددکار اجتماعی ممکن است در یک بیمارستان با خانواده ی بیمار برای هماهنگی حمایت های لازم همکاری کند، یا در یک مرکز نگهداری کودکان، مسیر بازگشت ایمن کودک به خانواده را پیگیری کند. این نوع کار میدانی، بخش جدایی ناپذیر آموزش این رشته است.
دانشگاه های رشته مددکاری اجتماعی و ظرفیت پذیرش
دانشگاه های رشته مددکاری اجتماعی در ایران هم شامل دانشگاه های دولتی بزرگ و هم برخی دانشگاه های غیرانتفاعی می شود. ظرفیت پذیرش رشته مددکاری اجتماعی از سالی به سال دیگر تغییر می کند، به همین دلیل بررسی دفترچه ی انتخاب رشته ی همان سال ضروری است، نه تکیه بر آمار سال های قبل.
برخی دانشگاه ها این رشته را از گروه علوم انسانی و برخی دیگر از گروه تجربی می پذیرند، بنابراین داوطلب باید پیش از انتخاب رشته مطمئن شود دانشگاه مورد نظرش دقیقاً از کدام گروه آزمایشی دانشجو می گیرد.
داوطلبی که در انتخاب بین چند دانشگاه با ظرفیت نزدیک به هم مردد است، بهتر است امکانات کارآموزی و ارتباط دانشگاه با مراکز حمایتی محلی را هم در تصمیم خودش لحاظ کند، نه فقط رتبه ی قبولی سال های قبل. این ارتباط عملی می تواند تجربه ی دوران تحصیل را به شکل محسوسی بهتر کند.
بازار کار مددکاری اجتماعی
بازار کار مددکاری اجتماعی عمدتاً در سازمان های حمایتی، بهزیستی، بیمارستان ها و مراکز نگهداری کودکان و سالمندان تعریف می شود. برخلاف تصور رایج، این رشته فقط به کار دولتی محدود نیست و موسسات خیریه و مراکز مشاوره ی خصوصی هم به فارغ التحصیلان آن نیاز دارند.
کار در این حوزه معمولاً نیاز به صبر و توان روانی بالایی دارد، چون مددکار به طور مستقیم با بحران های زندگی افراد سروکار پیدا می کند. کسی که به دنبال شغلی صرفاً اداری و بدون تعامل انسانی است، احتمالاً از این رشته رضایت کافی نخواهد داشت. سطح درآمد در این حوزه هم معمولاً به نوع سازمان استخدام کننده وابسته است و بین بخش دولتی و موسسات خصوصی تفاوت محسوسی دارد.
تفاوت این رشته با روانشناسی و جامعه شناسی
خیلی از داوطلبان مددکاری اجتماعی را با روانشناسی یا جامعه شناسی اشتباه می گیرند، در حالی که تفاوت اصلی در نوع مواجهه است. روانشناس بیشتر روی تحلیل فردی و درمان تمرکز دارد، جامعه شناس روی الگوهای کلان اجتماعی، اما مددکار اجتماعی مستقیماً وارد عمل می شود و برای فرد یا خانواده ی درگیر آسیب، اقدام حمایتی مشخص طراحی و اجرا می کند.
این تفاوت در عمل باعث می شود مسیر شغلی مددکار اجتماعی هم متفاوت باشد؛ او معمولاً در تماس مستمر با پرونده های واقعی و مراجعان است، نه فقط در نقش پژوهشگر یا مشاور پشت میز.
جمع بندی
مددکاری اجتماعی برای کسی مناسب است که به کار میدانی و ارتباط مستقیم با افراد علاقه دارد، نه صرفاً مطالعه ی نظری. آشنایی زودهنگام با دروس، ظرفیت دانشگاه ها و واقعیت های بازار کار این رشته، تصمیم انتخاب رشته را دقیق تر می کند و از انتخاب هیجانی و بدون شناخت کافی جلوگیری می کند. داوطلبی که این ویژگی ها را در خودش می بیند، معمولاً در سال های بعد از فارغ التحصیلی هم از انتخابش راضی تر خواهد بود.