اقتصاد اسلامی رشته ای میان رشته ای است: نیمی از دروسش اقتصاد متعارف است و نیمی دیگر مبانی فقه معاملات و بانکداری بدون ربا. کسی که وارد رشته اقتصاد اسلامی می شود، هم با نمودار عرضه و تقاضا سروکار دارد و هم با احکام معاملات در فقه.
در ادامه می خوانید
ترکیب دروس اقتصاد و فقه معاملات
در سال های اول، دروس پایه ی اقتصاد خرد و کلان مثل هر رشته اقتصادی دیگری تدریس می شود، از منحنی های عرضه و تقاضا گرفته تا مبانی حسابداری ملی. از سال های میانی به بعد، دروسی مثل مبانی فقهی اقتصاد اسلامی، بانکداری اسلامی و نظام مالی بدون ربا اضافه می شوند که تفاوت اصلی این رشته با اقتصاد معمولی همین جاست.
در کنار این ها، دروسی مثل تاریخ عقاید اقتصادی و مالیه ی عمومی هم از دید اسلامی بازخوانی می شوند، به این معنا که همان مفاهیم کلاسیک اقتصاد، این بار با معیارهای فقهی معاملات سنجیده می شوند.
این ترکیب باعث می شود فارغ التحصیل بتواند هم تحلیل اقتصادی انجام دهد و هم محصولات مالی را از زاویه ی شرعی بررسی کند، مهارتی که در نظام بانکی بدون ربای کشور به طور مستقیم کاربرد دارد.
شرایط تحصیل و زیرگروه پذیرش
شرایط تحصیل رشته اقتصاد اسلامی شامل قبولی در زیرگروه علوم انسانی کنکور سراسری است. تعداد دانشگاه هایی که این رشته را ارائه می دهند محدود است، به همین دلیل رقابت روی ظرفیت های موجود بیشتر از رشته اقتصاد معمولی احساس می شود.
برخی از دانشگاه هایی که این رشته را دارند، علاوه بر دوره ی روزانه، دوره ی نوبت دوم هم برای همین عنوان برگزار می کنند که شهریه و رتبه ی قبولی متفاوتی نسبت به دوره ی روزانه دارد.
داوطلب پیش از انتخاب رشته باید فهرست دقیق دانشگاه های پذیرنده و نمره ی قبولی سال های قبل را بررسی کند تا انتخابش واقع بینانه باشد، نه صرفاً بر اساس شنیده ها.
دانشگاه ها و تفاوت با اقتصاد معمولی
سوالی که خیلی از داوطلبان می پرسند این است که آیا بازار کار اقتصاد اسلامی محدودتر از اقتصاد معمولی است. واقعیت این است که فارغ التحصیل این رشته می تواند در همان مسیرهای اقتصاد متعارف هم فعالیت کند، با این مزیت که برای نهادهای مالی اسلامی و بانکداری بدون ربا گزینه ی تخصصی تری محسوب می شود.
از سوی دیگر، دانشجویی که علاقه ای به مباحث فقهی ندارد و صرفاً دنبال دروس اقتصاد کمی و آماری است، ممکن است در نیمه ی دوم برنامه ی درسی این رشته احساس ناهماهنگی کند.
به همین دلیل، شناخت پیشین از ترکیب دروس، پیش از ثبت انتخاب رشته، اهمیت بیشتری نسبت به رشته های تک بعدی تر پیدا می کند.
بازار کار و مسیر شغلی
فارغ التحصیل اقتصاد اسلامی می تواند در بانک های بدون ربا، موسسات مالی اسلامی، بخش های پژوهشی اقتصاد اسلامی و همچنین مسیرهای عمومی تر تحلیل اقتصادی جذب شود. تنوع این مسیرها، ریسک محدود بودن بازار کار را تا حد زیادی کاهش می دهد.
بخشی از فارغ التحصیلان هم مسیر تحصیلات تکمیلی را در همین حوزه ادامه می دهند، چون تعداد متخصصان با پیشینه ی همزمان اقتصادی و فقهی هنوز محدود است و فرصت رشد در پژوهش وجود دارد.
مهارت های لازم برای موفقیت در این رشته
داوطلبی که هم به تحلیل عددی و نمودار اقتصادی علاقه دارد و هم از خواندن متون فقهی و استدلال شرعی خسته نمی شود، بیشترین سازگاری را با این رشته پیدا می کند. ترکیب این دو نوع تفکر، تحلیلی و متنی، کمتر در رشته های دیگر زیرگروه انسانی دیده می شود.
توانایی خواندن متون تخصصی طولانی، چه در قالب مقاله های اقتصادی و چه در قالب متون فقهی، از همان ترم های اول این رشته اهمیت پیدا می کند و کسی که با این نوع مطالعه راحت نباشد، ممکن است حجم دروس را سنگین حس کند.
کسی که تنها به خاطر اسم اسلامی رشته یا تصور اشتباه از سادگی آن سراغش می رود، معمولاً در ترم های میانی با حجم مباحث فقهی و اقتصادی همزمان غافلگیر می شود.
جمع بندی
اقتصاد اسلامی برای داوطلبی مناسب است که هم به تحلیل اقتصادی علاقه دارد و هم می خواهد آن را با نگاه فقهی ترکیب کند. پیش از ثبت انتخاب، مشورت با بهترین مشاور انتخاب رشته و بررسی زیرگروه های رشته انسانی کنکور کمک می کند تصمیم روی داده های واقعی گرفته شود، نه فقط روی اسم رشته.