هر سال بخشی از محصولات کشاورزی کشور به خاطر آفات و بیماری های گیاهی از بین می رود، پیش از آن که حتی به بازار برسد. کنترل همین خسارت، وظیفه ی اصلی کسی است که رشته مهندسی گیاه پزشکی خوانده باشد.
در ادامه می خوانید
رشته مهندسی گیاه پزشکی دقیقا چیست
این رشته روی شناخت آفات، بیماری های گیاهی، علف های هرز و روش های کنترل آن ها، از روش های بیولوژیک تا سموم کشاورزی، تمرکز دارد. هدف اصلی، کاهش خسارت به محصول با کمترین آسیب به محیط زیست و سلامت مصرف کننده است.
این تعادل بین کنترل موثر آفات و کاهش مصرف سموم شیمیایی، امروز یکی از موضوعات مهم در کشاورزی پایدار است و بخش زیادی از تحقیقات جدید این رشته حول همین موضوع می چرخد.
بخشی از این رشته هم به قرنطینه ی گیاهی اختصاص دارد، یعنی جلوگیری از ورود آفات و بیماری های جدید از طریق واردات محصولات کشاورزی، موضوعی که اهمیت اقتصادی و حتی امنیتی زیادی برای هر کشور دارد.
فصل کاری این رشته هم معمولا با فصل کشت هماهنگ است؛ در فصل رشد محصولات، حجم کار میدانی و بازدید از مزارع به شدت افزایش پیدا می کند، در حالی که در فصل های دیگر، بخش بیشتری از کار به تحلیل داده و گزارش نویسی اختصاص دارد.
دروس و مهارت های لازم
دروس شامل حشره شناسی، بیماری شناسی گیاهی، علف های هرز، و اصول مبارزه ی بیولوژیک و شیمیایی با آفات است. کار آزمایشگاهی برای شناخت آفات زیر میکروسکوپ در کنار بازدیدهای مزرعه ای، ترکیب معمول این رشته در طول تحصیل است.
دوره های کارآموزی این رشته معمولا در مراکز تحقیقات کشاورزی یا مزارع بزرگ برگزار می شود، جایی که دانشجو با نمونه ی واقعی خسارت آفات، نه فقط تصاویر کتاب درسی، سروکار پیدا می کند.
شناخت دقیق چرخه ی زندگی هر آفت هم بخش مهمی از این رشته است، چون زمان بندی درست مبارزه گاهی مهم تر از انتخاب نوع سم یا روش کنترل می شود. مبارزه در زمان نامناسب می تواند تقریبا بی اثر باشد، حتی با بهترین ابزار موجود.
کار با میکروسکوپ و شناسایی گونه های آفت از روی نمونه های کوچک، مهارتی است که با تمرین مکرر در طول تحصیل به دست می آید و در محیط کار واقعی هم هر روز مورد استفاده قرار می گیرد.
ویژگی های لازم برای موفقیت در این رشته
داوطلبی که هم به زیست شناسی و حشره شناسی علاقه دارد و هم از کار دقیق و گاهی زیر میکروسکوپ خسته نمی شود، معمولا در این رشته موفق تر است. کسی که دنبال نتیجه ی دیداری سریع است، باید بداند بخش زیادی از این رشته به شناسایی و تحلیل دقیق پیش از هر اقدام عملی می گذرد. صبر و دقت در این مسیر شغلی به همان اندازه ی دانش نظری اهمیت دارد.
بازار کار و ظرفیت پذیرش رشته مهندسی گیاه پزشکی
فارغ التحصیلان این رشته در سازمان های کشاورزی، شرکت های تولید و توزیع سموم و کودهای کشاورزی، و آزمایشگاه های تشخیص آفات مشغول می شوند. تقاضا برای این تخصص معمولا با فصل کشت و برداشت محصولات مختلف در نقاط گوناگون کشور نوسان دارد.
برخی فارغ التحصیلان هم مسیر مشاوره ی مستقیم به کشاورزان را انتخاب می کنند، جایی که به جای کار در یک سازمان ثابت، به صورت مستقل به چند مزرعه یا باغ خدمات کنترل آفات ارائه می دهند. برخی دیگر مسیر تحقیقاتی را برای توسعه ی روش های کنترل زیستی جدید و کاهش وابستگی به سموم شیمیایی دنبال می کنند.
دانشگاه های رشته مهندسی گیاه پزشکی شامل بیشتر دانشگاه های دارای دانشکده ی کشاورزی معتبر کشور می شوند. ظرفیت پذیرش رشته مهندسی گیاه پزشکی هرساله در دفترچه ی انتخاب رشته اعلام می شود و بین دانشگاه های مختلف تفاوت قابل توجهی دارد، به خصوص بین دوره ی روزانه و شبانه.
جمع بندی
رشته مهندسی گیاه پزشکی برای داوطلبی که هم به زیست شناسی علاقه دارد و هم دوست دارد نقش مستقیمی در امنیت غذایی کشور داشته باشد، انتخاب معناداری است. بررسی بازار کار رشته تجربی در کنار این اطلاعات، تصمیم انتخاب رشته را کامل تر می کند.