بخش بزرگی از خاک ایران را مناطق خشک و بیابانی تشکیل می دهد و مدیریت درست همین مناطق، هم به محیط زیست کمک می کند و هم می تواند از نظر اقتصادی سودمند باشد. رشته مدیریت مناطق خشک و بیابانی برای تربیت متخصصانی طراحی شده که بتوانند این مناطق را بشناسند و منابع آن را به شکل پایدار مدیریت کنند.
این رشته یکی از گرایش های کمتر شناخته شده اما کاربردی حوزه منابع طبیعی است. با توجه به گسترش پدیده بیابان زایی در بسیاری از استان های کشور، نیاز به متخصص در این حوزه هر سال بیشتر احساس می شود.
در ادامه می خوانید
موضوع اصلی درس های این رشته
دانشجوی این رشته با مباحثی مثل بیابان زایی، فرسایش خاک، آبخیزداری و روش های احیای پوشش گیاهی مناطق خشک آشنا می شود. بخشی از درس ها هم به شناخت اقلیم و منابع آب در این مناطق اختصاص دارد، چون بدون درک درست از این عوامل، هیچ برنامه مدیریتی روی کاغذ نمی ماند.
این رشته بیشتر جنبه کاربردی دارد تا نظری، و بازدیدهای میدانی بخش مهمی از آموزش آن است. دانشجویان معمولا در طول تحصیل چند بار به مناطق بیابانی واقعی برای مطالعه میدانی اعزام می شوند. برخی دانشگاه ها هم واحدهایی درباره فناوری های نوین آبیاری و مدیریت منابع آب کم بازده را در برنامه درسی این رشته گنجانده اند.
شرایط زندگی و تحصیل در مناطق بیابانی
چون بسیاری از دانشگاه های این رشته در مناطق کم جمعیت تر و با اقلیم خشک قرار دارند، داوطلب باید از قبل برای شرایط آب و هوایی و امکانات رفاهی متفاوت آن مناطق آماده باشد. این موضوع برای کسی که در شهرهای بزرگ بزرگ شده، می تواند در ابتدا چالش برانگیز باشد.
در عوض، همین مناطق فرصت مطالعه میدانی نزدیک به موضوع اصلی رشته را در اختیار دانشجو می گذارند که در شهرهای بزرگ به این راحتی در دسترس نیست.
دانشگاه های رشته مدیریت مناطق خشک و بیابانی
دانشگاه های رشته مدیریت مناطق خشک و بیابانی بیشتر در استان های مرکزی و شرقی کشور قرار دارند، جایی که این پدیده به شکل ملموس تری وجود دارد. برخی از این دانشگاه ها امکانات آزمایشگاهی و ایستگاه های تحقیقاتی مخصوص مطالعه بیابان دارند.
وجود این ایستگاه های تحقیقاتی برای دانشجوی علاقه مند به کار میدانی، مزیت بزرگی محسوب می شود. بررسی موقعیت جغرافیایی هر دانشگاه پیش از انتخاب رشته توصیه می شود.
ظرفیت پذیرش رشته مدیریت مناطق خشک و بیابانی
ظرفیت پذیرش رشته مدیریت مناطق خشک و بیابانی در مقایسه با رشته های پرطرفدار کشاورزی و منابع طبیعی کم است، چون تعداد داوطلبانی که این رشته کمتر شناخته شده را انتخاب می کنند محدود است.
همین موضوع می تواند برای داوطلبی که علاقه واقعی به این حوزه دارد، فرصتی برای قبولی با رتبه های میانی هم باشد، بدون اینکه لازم باشد رتبه بسیار برتری کسب کند.
بازار کار و ارتباط با رشته های نزدیک
فارغ التحصیلان این رشته می توانند در سازمان های محیط زیست، منابع طبیعی و پروژه های مقابله با بیابان زایی مشغول شوند. برخی از آن ها هم در پروژه های بین المللی مقابله با خشکسالی و توسعه پایدار فعالیت می کنند. برخی از فارغ التحصیلان هم در شرکت های مشاور محیط زیستی و پروژه های عمرانی مرتبط با بیابان فعالیت می کنند.
این رشته از نظر محتوا با رشته علوم و مهندسی محیط زیست همپوشانی دارد، با این تفاوت که تمرکز اصلی اش روی مناطق خشک است، نه کل محیط زیست. داوطلبانی که به خاک و منابع طبیعی علاقه دارند، می توانند رشته علوم و مهندسی خاک را هم به عنوان یک گزینه موازی در کنار این رشته بررسی کنند.
جمع بندی
این رشته برای کسی مناسب است که به کار میدانی و محیط زیست علاقه دارد و از رشته های شلوغ و پررقابت فاصله می گیرد. بررسی امکانات دانشگاه ها و آینده شغلی منطقه ای، پیش از انتخاب رشته اهمیت دارد. شناخت واقعی از شرایط اقلیمی و جغرافیایی محل تحصیل هم بخشی از همین تصمیم گیری است.