بحران کم آبی در بسیاری از استان های کشور، توجه به مدیریت منابع آب را از یک دغدغه ی تخصصی به یک نیاز عمومی تبدیل کرده است، و همین موضوع جایگاه رشته مهندسی آب را در بین داوطلبان گروه ریاضی کمی پررنگ تر کرده.
این رشته برخلاف خیلی از گرایش های محبوب عمران، کمتر با آسمان خراش و ساختمان سازی معمول سر و کار دارد و بیشتر روی زیرساخت هایی تمرکز می کند که دیده نمی شوند اما هرروز از آن ها استفاده می شود، از شبکه ی آب شرب گرفته تا سدها و کانال های آبیاری.
رشته مهندسی آب شامل چه گرایش هایی می شود
این رشته زیرمجموعه ی مهندسی عمران است و دانشجو با دروسی مثل هیدرولیک، هیدرولوژی، مکانیک سیالات و طراحی سازه های آبی سر و کار دارد. گرایش های رایج آن شامل آبیاری و زهکشی، منابع آب و سازه های هیدرولیکی می شود که هرکدام مسیر شغلی کمی متفاوت را جلوی داوطلب می گذارند.
در کنار دروس تخصصی عمران، دانشجوی این رشته با مباحث کیفیت آب، مدیریت منابع آب و گاهی مدل سازی رایانه ای جریان های آبی هم آشنا می شود. این ترکیب باعث می شود فارغ التحصیل بتواند هم در پروژه های اجرایی و هم در بخش مطالعاتی و طراحی فعالیت کند.
این رشته در آزمون کنکور سراسری زیرمجموعه ی گروه ریاضی قرار دارد و برای ورود به آن، مثل بقیه ی رشته های عمرانی، دروس فیزیک و ریاضیات دبیرستان پایه ی اصلی محسوب می شوند. دانشجویانی که در این دو درس پایه ی قوی تری دارند، معمولاً در دروس تخصصی هیدرولیک و مکانیک سیالات هم راحت تر پیش می روند.
بازار کار رشته مهندسی آب
بازار کار رشته مهندسی آب عمدتاً حول شرکت های آب منطقه ای، شرکت های آب و فاضلاب شهری و روستایی، و شرکت های مهندسین مشاور در حوزه ی سدسازی و شبکه های آبیاری شکل می گیرد. بخشی از فارغ التحصیلان هم در پیمانکاری پروژه های عمرانی مرتبط با آب مشغول می شوند.
شهرداری ها و سازمان های مرتبط با آب و فاضلاب هم یکی دیگر از مسیرهای استخدامی رایج برای فارغ التحصیلان این رشته هستند، مخصوصاً در شهرهایی که با چالش تامین یا توزیع آب روبه رو هستند. تجربه ی کار در این بخش دولتی، برای خیلی از فارغ التحصیلان نقطه ی شروع مناسبی قبل از رفتن به بخش خصوصی است.
عضویت در سازمان نظام مهندسی هم برای بسیاری از پروژه های اجرایی این رشته الزامی است و داشتن پروانه ی اشتغال به کار، معمولاً شرط ورود به پروژه های بزرگ تر و پردرآمدتر محسوب می شود.
چون تخصص مدیریت آب در بسیاری از کشورهای منطقه هم کمبود دارد، برخی از مهندسان این رشته بعد از چند سال تجربه، دنبال فرصت های کاری یا تحصیلی خارج از کشور می روند، به همین دلیل این رشته را هم می شود جزو رشته های ریاضی برای مهاجرت در نظر گرفت.
درآمد رشته مهندسی آب
درآمد رشته مهندسی آب در بخش دولتی معمولاً از یک نرخ ثابت پیروی می کند و به سابقه و رده ی سازمانی وابسته است، اما در بخش خصوصی و پیمانکاری، درآمد بیشتر به حجم و تعداد پروژه های فعال گره می خورد. مهندسانی که علاوه بر تخصص عمرانی، توانایی مدل سازی و طراحی نرم افزاری هم داشته باشند معمولاً در پروژه های بزرگ تر جذب می شوند و درآمد بالاتری هم به دست می آورند.
سابقه ی کار و گواهینامه های تخصصی مرتبط با طراحی سازه های آبی هم می تواند تفاوت محسوسی در سطح درآمد ایجاد کند، مخصوصاً برای کسانی که در شرکت های مهندسین مشاور بزرگ کار می کنند. مهندسانی که مسئولیت مدیریت پروژه را هم بر عهده می گیرند، معمولاً از مهندسان فنی صرف درآمد بالاتری دارند.
ادامه تحصیل تا مقطع کارشناسی ارشد در گرایش هایی مثل سازه های هیدرولیکی یا منابع آب هم می تواند مسیر شغلی را به سمت پروژه های تخصصی تر و پردرآمدتر سوق بدهد، مخصوصاً برای کسانی که قصد فعالیت در شرکت های مهندسین مشاور بزرگ را دارند.
جمع بندی
با توجه به این که این رشته کمتر از خیلی از رشته های عمران دیگر شناخته شده، شناخت دقیق بازار کار واقعی آن پیش از انتخاب رشته اهمیت بیشتری پیدا می کند. برای داوطلبی که هنوز بین مهندسی آب و سایر گرایش های عمران مردد است، صحبت با یک مشاور خوب کنکور می تواند تصویر روشن تری از تفاوت این مسیرها و بازار کار واقعی هرکدام بدهد.