کمبود منابع آب در بسیاری از مناطق کشور، نیاز به متخصصانی که بتوانند مدیریت و بهره برداری از آب را علمی تر کنند، بیشتر کرده است. همین نیاز، جایگاه یکی از رشته های تخصصی کشاورزی و مهندسی را در سال های اخیر پررنگ تر کرده است.
چرا رشته علوم و مهندسی آب اهمیت دارد
افزایش خشکسالی و فشار روی منابع آب زیرزمینی، باعث شده سازمان های دولتی و خصوصی به دنبال نیروی متخصص برای مدیریت بهتر این منابع باشند. فارغ التحصیلان این حوزه معمولاً در پروژه های آبیاری، سدسازی و مدیریت منابع طبیعی جذب می شوند.
این رشته به همین دلیل نسبت به بسیاری از رشته های کشاورزی سنتی، چشم انداز شغلی روشن تری در سال های آینده دارد.
در برخی استان های کم آب کشور، وضعیت نگران کننده ی منابع آب باعث شده تقاضای نیروی متخصص این حوزه از سوی سازمان های محلی افزایش پیدا کند، وضعیتی که در سال های آینده هم ادامه دار به نظر می رسد.
بسیاری از پروژه های ملی مربوط به مدیریت منابع آب، از جمله طرح های آبیاری نوین و مدیریت سدها، به طور مستقیم به فارغ التحصیلان این رشته وابسته اند. همین وابستگی، ثبات نسبی بازار کار این حوزه را نسبت به برخی رشته های دیگر بیشتر می کند.
دروس و مسیر یادگیری رشته علوم و مهندسی آب
رشته علوم و مهندسی آب ترکیبی از دروس مهندسی، هیدرولوژی و مدیریت منابع طبیعی است که دانشجو را برای طراحی و مدیریت سیستم های آبیاری، سدها و شبکه های توزیع آب آماده می کند. بخشی از دروس این رشته با رشته های عمران و کشاورزی هم پوشانی دارد، به همین دلیل دانشجویان این رشته معمولاً پایه ی ریاضی و فیزیک قابل قبولی هم نیاز دارند.
در برخی دانشگاه ها، این رشته با نام رشته مهندسی آب هم شناخته می شود که دروس آن با علوم و مهندسی آب همپوشانی زیادی دارد، هرچند تفاوت های جزئی در سرفصل ها بین دانشگاه ها وجود دارد.
دانشجویان این رشته معمولاً در سال های پایانی با نرم افزارهای تخصصی مدل سازی منابع آب هم آشنا می شوند، مهارتی که در بازار کار امروز به طور فزاینده ای اهمیت پیدا کرده است.
ظرفیت پذیرش و دانشگاه های رشته علوم و مهندسی آب
ظرفیت پذیرش رشته علوم و مهندسی آب در دانشگاه های دولتی معمولاً محدود و متمرکز در دانشکده های کشاورزی و منابع طبیعی است. دانشگاه های رشته علوم و مهندسی آب بیشتر دانشگاه های دولتی دارای دانشکده ی کشاورزی هستند که سابقه ی طولانی در آموزش رشته های کشاورزی و منابع آب دارند.
انتخاب دانشگاه بر اساس امکانات آزمایشگاهی و ارتباط دانشکده با پروژه های واقعی منابع آب منطقه، می تواند روی کیفیت یادگیری و فرصت های کارآموزی دانشجو تاثیر مستقیم بگذارد.
برخی دانشگاه ها امکان گذراندن دوره های کارآموزی مشترک با سازمان های آب منطقه ای را هم برای دانشجویان فراهم می کنند، فرصتی که آشنایی عملی دانشجو با محیط واقعی کار را پیش از فارغ التحصیلی افزایش می دهد.
برای داوطلبانی که به کار در مناطق خشک یا کشاورزی علاقه دارند، انتخاب دانشگاهی نزدیک به آن مناطق می تواند فرصت های کارآموزی و آشنایی عملی بیشتری با پروژه های واقعی فراهم کند.
جمع بندی
فارغ التحصیلان این رشته معمولاً در سازمان های آب منطقه ای، مهندسین مشاور و پروژه های کشاورزی جذب بازار کار می شوند. داوطلبانی که هنوز بین این رشته و رشته علوم و مهندسی خاک مردد هستند، بهتر است تفاوت دروس و مسیر شغلی هر دو را کنار هم مقایسه کنند.
در نهایت، توجه به روند رو به رشد بحران آب در کشور، می تواند این رشته را گزینه ای پایدارتر از بسیاری از رشته های مهندسی عمومی برای داوطلبان علاقه مند به محیط زیست کند و یکی از معیارهای تصمیم گیری برای انتخاب آن باشد. صحبت با فارغ التحصیلان فعلی این رشته، پیش از انتخاب نهایی، تصویر واقعی تری از فضای کار روزمره در این حوزه به داوطلب می دهد.