فلسفه با خیلی از درس های نهایی تفاوت اساسی دارد؛ در این درس فقط حفظ کردن جواب نمی دهد و باید فهمیده شود چرا یک استدلال درست است یا نادرست. همین ویژگی باعث می شود بسیاری از داوطلبان از یک روش مطالعه فلسفه امتحان نهایی درست غافل بمانند و با حفظ طوطی وار، نمره ی خوبی نگیرند.
در ادامه می خوانید
چرا حفظ کردن برای فلسفه کافی نیست
فلسفه دنبال این است که ببیند دانش آموز مفهوم استدلال، مغالطه و نقد را فهمیده یا نه، نه اینکه فقط جمله های کتاب را از بر باشد. سوال هایی که فقط تعریف می خواهند کم اند؛ بیشتر سوالات از داوطلب می خواهند یک نمونه ی تازه را با مفهومی که خوانده تطبیق دهد. همین تفاوت است که فلسفه را برای بسیاری از دانش آموزان دشوارتر از یک درس صرفاً حفظی نشان می دهد؛ در عین حال همین ویژگی باعث می شود کسی که روش درست را یاد بگیرد، خیلی زودتر از انتظار به نتیجه ی ملموس برسد.
روش درست خواندن فلسفه برای نهایی
بهترین روش مطالعه فلسفه امتحان نهایی این است که بعد از هر درس، مطلب با کلمات خود دانش آموز دوباره توضیح داده شود، نه با عبارت عین کتاب. این کار هم فهم را عمیق تر می کند و هم در پاسخ دادن به سوالات تشریحی کمک بزرگی است؛ همین اصل در بهترین روش درس خواندن برای هر درس مفهومی دیگر هم صدق می کند.
مثالی از برخورد درست با یک سوال مفهومی
برای سوالی که یک مغالطه را در قالب یک گفتگوی کوتاه مطرح می کند، روش درست این است که ابتدا نوع استدلال شناسایی شود، بعد نقطه ی ضعف منطقی آن پیدا شود، و در آخر با زبان خود دانش آموز توضیح داده شود چرا این استدلال معتبر نیست. تمرین همین الگو روی چند مثال متفاوت، خیلی مؤثرتر از حفظ کردن فهرست نام مغالطه هاست، چون در امتحان واقعی معمولاً نام مغالطه خواسته نمی شود، بلکه توانایی تشخیص آن در یک متن تازه سنجیده می شود. دانش آموزی که این مهارت را تمرین کرده باشد، حتی با سوالی که قبلاً ندیده، دست خالی نمی ماند.
تمرین سوالات تشریحی، بخش فراموش شده
بخش زیادی از نمره ی فلسفه در سوالات تشریحی نهفته است، جایی که فقط دانستن جواب کافی نیست و باید آن را با جمله بندی درست و منظم روی کاغذ آورد. نوشتن تمرینی چند پاسخ کامل، حتی بدون نظارت معلم، به دانش آموز کمک می کند سرعت و دقت لازم برای جلسه ی امتحان را پیدا کند. مرور نمونه پاسخ های تشریحی سال های قبل هم تصویر روشنی از سطح انتظار طراح سوال می دهد. نوشتن پاسخ روی برگه ی جدا و زمان دار کردن آن، حتی در خانه، شرایط جلسه ی واقعی امتحان را شبیه سازی می کند و اضطراب روز امتحان را کاهش می دهد.
نقش تمرین گروهی در یادگیری فلسفه
بحث کردن درباره ی یک مسئله ی فلسفی با هم کلاسی ها، حتی برای بیست دقیقه، معمولاً نکاتی را روشن می کند که مطالعه ی تنها از آن ها عبور می کند؛ چون هر نفر از زاویه ای متفاوت به استدلال نگاه می کند. این نوع تمرین گروهی، مخصوصاً برای فصل هایی که مفاهیم انتزاعی تری دارند، می تواند سرعت فهم را بالا ببرد و از انباشته شدن ابهام تا شب امتحان جلوگیری کند.
رسیدن به نمره 20 فلسفه دوازدهم
نمره 20 فلسفه دوازدهم با تمرین منظم سوالات تشریحی و مرور نمونه سوال های چند سال اخیر ممکن است. در هفته های آخر، جمع بندی فلسفه نهایی باید حول محور فصل هایی باشد که بیشترین سوال از آن ها طرح می شود، نه مرور خطی از فصل اول تا آخر؛ داوطلبانی که فلسفه و منطق را برای کنکور انسانی هم دارند، می توانند از همین جمع بندی برای منابع فلسفه و منطق کنکور هم استفاده کنند.
جمع بندی
فلسفه را نباید مثل یک درس حفظی صرف نگاه کرد. اگر مسیر یادگیری با فهمیدن جلو برود و کنار آن از مدیریت استرس کنکور هم غافل نشود، نمره ی این درس می تواند خیلی راحت تر از چیزی باشد که در نگاه اول به نظر می رسد.