واژه ی حکمت در عنوان این رشته، ریشه در سنت فلسفی حکمای مسلمان مثل ابن سینا و ملاصدرا دارد و به همین دلیل با فلسفه ی صرف غربی تفاوت روشنی پیدا می کند. رشته فلسفه و حکمت اسلامی در واقع تلاش می کند مسائل فلسفی را از دریچه ی اندیشه ی اسلامی بررسی کند، نه صرفاً از دریچه ی متون یونانی یا اروپایی. همین نگاه، حکمت اسلامی را از فلسفه ی تحلیلی یا فلسفه ی قاره ای رایج در دانشگاه های غربی متمایز می کند و آن را به سنتی وصل می کند که قرن ها در حوزه های علمی ایران ادامه داشته است.
در ادامه می خوانید
حکمت اسلامی یعنی چه
در این رشته، دانشجو با نظام های فکری فیلسوفان مسلمان، از فارابی تا ملاصدرا، آشنا می شود و یاد می گیرد چطور مفاهیمی مثل وجود، علیت و نفس را از منظر حکمت اسلامی تحلیل کند. کسی که فقط دنبال انتخاب رشته فلسفه به معنای کلاسیک و غربی آن است، باید بداند این رشته رویکردی متفاوت و دینی تر دارد. برخلاف تصور رایج، این رشته صرفاً حفظ متون قدیمی نیست، بلکه روش استدلال و تحلیل فلسفی را هم آموزش می دهد. در کنار مباحث نظری، دانشجو معمولاً با روش خوانش متون کهن به زبان عربی و فارسی هم آشنا می شود، مهارتی که بدون تمرین مداوم و پیوسته به دست نمی آید.
شرایط و دروس رشته
شرط ورود به این رشته مثل بیشتر رشته های زیرگروه انسانی، قبولی در آزمون سراسری با گزینش رشته ی مربوطه در دفترچه است. دروسی مثل منطق، فلسفه ی اسلامی، حکمت متعالیه و ادبیات عرب بخش اصلی برنامه ی درسی را تشکیل می دهند. حجم بالای مطالعه و نیاز به تمرکز طولانی روی متون سنگین، این رشته را برای کسانی که به خواندن پیوسته علاقه ندارند، دشوار می کند. برخلاف رشته های تجربی که بخش زیادی از نمره بر پایه ی حل مسئله است، در این رشته توانایی نوشتن تحلیلی و دفاع از یک استدلال فلسفی، معیار اصلی ارزیابی دانشجو در بیشتر دروس تخصصی است.
ظرفیت پذیرش رشته فلسفه و حکمت اسلامی
ظرفیت پذیرش رشته فلسفه و حکمت اسلامی در اغلب دانشگاه ها عددی محدود و اغلب زیر سی نفر در هر دوره است، چون تقاضای عمومی برای این رشته نسبت به رشته های پرمتقاضی تر انسانی کمتر است. همین محدود بودن ظرفیت باعث می شود رقابت در میان علاقه مندان واقعی این حوزه، نه در میان جمعیت بزرگ داوطلبان انسانی، شکل بگیرد. علاوه بر این، برخی دانشگاه ها این رشته را فقط از مقطع کارشناسی ارشد به بعد با ظرفیت مناسب ارائه می دهند و در مقطع کارشناسی ظرفیت بسیار محدودتری دارند، موضوعی که باید پیش از ثبت اولویت بررسی شود.
دانشگاه های رشته فلسفه و حکمت اسلامی
دانشگاه های رشته فلسفه و حکمت اسلامی بیشتر در میان دانشگاه های دولتی با سابقه در حوزه ی علوم انسانی و الهیات دیده می شوند. برای پیدا کردن فهرست دقیق و به روز، بهتر است داوطلب به دفترچه ی انتخاب رشته ی همان سال مراجعه کند، چون ظرفیت و فهرست دانشگاه ها ممکن است هرسال تغییر کند. کسانی که به بهترین دانشگاه های رشته انسانی علاقه مندند، معمولاً این رشته را هم در کنار سایر گزینه های حوزه ی الهیات مقایسه می کنند. برخی از دانشجویان این رشته، همزمان یا پس از فارغ التحصیلی، وارد حوزه ی علمیه هم می شوند تا مطالعات دینی خود را عمیق تر کنند، هرچند این دو مسیر از نظر نظام آموزشی و مدرک، کاملاً مستقل از هم باقی می مانند.
جمع بندی
رشته فلسفه و حکمت اسلامی برای علاقه مندان به تفکر انتزاعی و مطالعه ی عمیق مناسب است، نه برای کسی که فقط دنبال یک عنوان دانشگاهی است. بررسی دقیق شرایط، ظرفیت و دانشگاه ها پیش از ثبت انتخاب، احتمال پشیمانی بعد از قبولی را کم می کند. فارغ التحصیلان این رشته معمولاً در مسیرهایی مثل تدریس، پژوهش و نگارش آثار فلسفی فعالیت می کنند، مسیرهایی که بیشتر به پشتکار فردی وابسته اند تا به یک بازار کار از پیش تعریف شده.