بحث حذف کنکور در ایران قدمتی طولانی دارد، اما وقتی این پیشنهاد از داخل یکی از معتبرترین دانشگاه های کشور مطرح شود، وزن متفاوتی پیدا می کند. پیشنهاد حذف کنکور دانشگاه شریف دقیقاً از همین جنس بود و توجه زیادی از سوی داوطلبان، خانواده ها و رسانه های آموزشی جلب کرد.
در ادامه می خوانید
محور اصلی پیشنهاد چه بود
نظر رئیس شریف درباره کنکور این بود که آزمون سراسری به شکل فعلی، توان واقعی داوطلب را به درستی نمی سنجد و باید جای خودش را به روش های دیگر ارزیابی مثل سوابق تحصیلی و مصاحبه بدهد.
این دیدگاه تازه نبود، اما تاکید روی اجرای آن در سطح گسترده و در یک سخنرانی رسمی، آن را به یک خبر پررنگ در فضای آموزشی کشور تبدیل کرد. بسیاری از رسانه ها همان روزها این اظهارنظر را بازتاب دادند و واکنش های متفاوتی از سوی اساتید و داوطلبان به دنبال داشت.
حذف کنکور در تمامی مقاطع یعنی چه
حذف کنکور در تمامی مقاطع یعنی این تغییر محدود به یک رشته یا یک دوره ی خاص نمی شود، بلکه از کارشناسی تا مقاطع بالاتر پذیرش را در بر می گیرد.
اجرای چنین طرحی نیازمند بازنگری در کل سیستم پذیرش دانشگاهی است، نه فقط حذف یک آزمون؛ از تعریف معیارهای جدید ارزیابی گرفته تا آماده سازی زیرساخت لازم برای اجرای درست آن ها. بیشتر پیشنهادهایی که تا امروز مطرح شده اند، در قالب حذف تدریجی کنکور سراسری بوده اند، نه حذف یکباره.
چالش ها و واکنش ها
معایب حذف تدریجی کنکور هم در همین بحث مطرح شد، از جمله نگرانی از افزایش نقش پارتی و نابرابری دسترسی در ارزیابی سوابق تحصیلی نسبت به یک آزمون یکسان برای همه ی داوطلبان.
برخی کارشناسان هم معتقد بودند که بدون زیرساخت ارزیابی دقیق و عادلانه در مدارس سراسر کشور، اجرای این پیشنهاد ممکن است نابرابری موجود بین مناطق مختلف را بیشتر کند، نه کمتر. در مقابل، موافقان این طرح معتقد بودند فشار روانی ناشی از یک آزمون تک مرحله ای، خودش عامل نابرابری دیگری است.
سرنوشت این نوع پیشنهادها معمولاً چیست
پیشنهادهایی از این جنس، معمولاً پیش از تبدیل شدن به قانون، باید مراحل بررسی کارشناسی و تصویب در نهادهای بالادستی را طی کنند. این فرآیند می تواند سال ها طول بکشد و در این میان، جزئیات طرح هم بارها تغییر کند.
به همین دلیل، صرف مطرح شدن یک پیشنهاد، به معنای اجرای قطعی آن نیست، و داوطلب فعلی نباید برنامه ریزی اش را بر اساس یک طرح هنوز تصویب نشده تنظیم کند.
دیدگاه های موافق و مخالف در جامعه دانشگاهی
موافقان این پیشنهاد معمولاً بر این باورند که ارزیابی چند ساله ی دانش آموز، تصویر واقعی تری از توانایی او نسبت به یک آزمون فشرده در یک روز ارائه می دهد. آن ها معتقدند فشار روانی کنکور، گاهی نتیجه ی داوطلبان توانمند را هم مخدوش می کند.
مخالفان در مقابل نگران این هستند که حذف یک معیار یکسان و ملی، ممکن است ارزیابی را وابسته به کیفیت متفاوت مدارس در مناطق مختلف کند. به باور این گروه، کنکور با همه ی ایرادهایش، همچنان منصفانه ترین ابزار مقایسه ی داوطلبان از نقاط مختلف کشور است.
سابقه ی طولانی این بحث در نظام آموزشی کشور
بحث جایگزینی کنکور با روش های دیگر ارزیابی، سابقه ای طولانی تر از این یک پیشنهاد خاص دارد و در دهه های گذشته هم بارها از سوی افراد و نهادهای مختلف مطرح شده است. تفاوت اصلی هر بار در جزئیات اجرا بوده، نه در اصل ایده ی کاهش وابستگی به یک آزمون واحد. همین تکرار نشان می دهد که مسئله ی اصلی، پیدا کردن یک جایگزین قابل اجرا و عادلانه است، نه صرفاً قانع شدن به ایده ی کلی حذف کنکور.
جمع بندی
پیشنهاد حذف کنکور دانشگاه شریف تا رسیدن به اجرا فاصله ی زیادی دارد، اما نشان می دهد بحث جایگزینی آزمون سراسری هنوز زنده است. داوطلب فعلی، تا زمان تصویب رسمی هر تغییری، بهتر است برنامه اش را بر اساس قوانین موجود کنکور بچیند و از تغییرات احتمالی فقط به عنوان یک خبر آگاهی بخش استفاده کند.