یکی از طرح هایی که در سال های اخیر بارها در فضای رسانه ای و کارشناسی مطرح شده، جایگزینی کنکور سراسری با میانگین نمرات سه سال امتحان نهایی است. طرفداران حذف کنکور با امتحان نهایی 3 سال معتقدند این مدل، فشار یک روز امتحان را از روی داوطلب برمی دارد، در حالی که مخالفان نگران افت اعتبار نمرات مدرسه ای در سراسر کشور هستند.
در ادامه می خوانید
حذف کنکور با امتحان نهایی 3 سال یعنی چه
در ساده ترین تعریف، این طرح یعنی به جای یک آزمون سراسری در پایان دوازدهم، نمرات امتحان نهایی دانش آموز در سه سال دهم، یازدهم و دوازدهم جمع و میانگین گیری شود و همان، مبنای پذیرش دانشگاه قرار بگیرد. طبق این مدل، دیگر یک روز امتحان سرنوشت چهار سال تحصیل را تعیین نمی کند و عملکرد مستمر دانش آموز در طول سه سال اهمیت بیشتری پیدا می کند.
طرح جایگزین کنکور با امتحان نهایی چگونه عمل می کند
در نسخه های مختلفی که از طرح جایگزین کنکور با امتحان نهایی مطرح شده، معمولا بخشی از ظرفیت دانشگاه ها بر اساس همین میانگین سه ساله و بخشی هم بر اساس آزمون های تکمیلی برای رشته های خاص در نظر گرفته می شود. جزئیات دقیق هر نسخه با نسخه دیگر فرق دارد، چون طرح هنوز در حال بحث و بازنگری است و هنوز به شکل قطعی تصویب و اجرا نشده است.
تاثیر امتحانات نهایی در کنکور طبق این طرح
اگر این مدل نهایی شود، تاثیر امتحانات نهایی در کنکور از یک سهم محدود در فرمول فعلی، به تعیین کننده ترین بخش نتیجه تبدیل می شود. این یعنی دانش آموزی که از همان دهم منظم و جدی درس می خواند، بیشتر از کسی که فقط در یک سال آخر فشرده کار می کند، سود می برد. برای بسیاری از دانش آموزان و خانواده ها، این تغییر رویکرد به معنای شروع جدی تر از همان پایه دهم است، نه ادامه عادت به تمرکز فقط روی سال آخر.
پیامدهای حذف کنکور سراسری برای داوطلبان
از مهم ترین پیامدهای حذف کنکور سراسری در این مدل، کاهش فشار روانی یک روز سرنوشت ساز است، اما در کنارش نگرانی تازه ای هم شکل می گیرد: تفاوت سطح سختگیری امتحانات نهایی بین مدرسه های مختلف. مدرسه ای که امتحانات آسان تری برگزار کند، ممکن است بی دلیل به دانش آموزانش امتیاز بیشتری بدهد، مسئله ای که هر طرح جایگزین باید برایش راهکاری روشن ارائه کند.
نگرانی معلمان و مدارس درباره این طرح
بخشی از نگرانی های کارشناسی درباره این مدل، به رفتار احتمالی مدارس بعد از اجرای آن برمی گردد. اگر نمره امتحان نهایی مستقیما روی پذیرش دانشگاه اثر بگذارد، برخی مدارس ممکن است برای جذب دانش آموز بیشتر، سطح سختی امتحانات خود را پایین بیاورند. برای جلوگیری از این مشکل، هر طرح جدی جایگزینی معمولا نیاز به یک مکانیزم استاندارد سازی نمرات بین مدارس مختلف دارد، چیزی که طراحی و اجرای آن از نظر فنی ساده نیست.
چه چیزی برای داوطلبان امروز تغییر نمی کند
تا زمانی که این طرح به صورت رسمی جایگزین نظام فعلی نشده، مسیر پذیرش دانشگاه همچنان بر اساس ترکیب فعلی کنکور و سوابق تحصیلی است. داوطلبان امسال و سال های نزدیک نباید برنامه درسی خودشان را بر اساس یک طرح هنوز تصویب نشده تنظیم کنند؛ بهترین راهبرد، ادامه برنامه ریزی جدی طبق قوانین فعلی و دنبال کردن اخبار رسمی برای هرگونه تغییر قطعی است.
دیدگاه داوطلبان و خانواده ها
واکنش داوطلبان و خانواده ها به این طرح یکسان نیست. برخی از آن استقبال می کنند، چون فشار روانی یک آزمون سرنوشت ساز را کمتر می بینند. برخی دیگر نگرانند که این مدل، رقابت را از یک روز مشخص به سه سال پیوسته کشیده و عملا استرس را کوتاه تر نکرده، فقط پخش کرده است. این تفاوت دیدگاه، بخشی از دلیلی است که تصویب نهایی این طرح همچنان زمان بر است.
جمع بندی بحث
هر تغییری در این مسیر معمولا همراه با بحث های گسترده درباره اصلاحات قانون کنکور سراسری پیش می رود، نه به صورت یک تصمیم ناگهانی. تا زمانی که این طرح به شکل قطعی جایگزین نظام فعلی نشده، مقایسه اش با سناریوهای دیگر مثل حذف کنکور سراسری به صورت کامل، همچنان موضوع بحث کارشناسان باقی می ماند.