هر چند سال یک بار، بحث حذف یا تغییر کامل کنکور دوباره در فضای رسانه ای داغ می شود و این بار هم طرح جایگزین کنکور به یکی از موضوعات پرتکرار در حوزه ی سیاست گذاری آموزشی تبدیل شده است. برای داوطلبی که همین امسال یا سال آینده باید کنکور بدهد، طبیعی است که این نوع خبرها در نگاه اول نگران کننده به نظر برسد.
در ادامه می خوانید
بررسی طرح جایگزینی کنکور در مجلس
بررسی طرح جایگزینی کنکور در مجلس معمولاً مراحل طولانی دارد؛ از طرح اولیه ی نمایندگان تا کمیسیون های تخصصی آموزش و در نهایت تصویب یا رد نهایی در صحن علنی، ماه ها یا حتی سال ها طول می کشد. حتی طرح های جدی تری که هدفشان حذف کنکور سراسری به طور کامل بوده، در عمل تا امروز به اجرای کامل نرسیده اند؛ به همین دلیل، صرف مطرح شدن یک طرح در مجلس به معنی اجرای قطعی آن در همین امسال یا سال بعد نیست. معمولاً پیش از هر تصویب نهایی، نظر کارشناسان آموزشی و دانشگاه ها هم گرفته می شود که خودش زمان زیادی می برد.
تغییر شیوه پذیرش دانشگاه
محور اصلی بیشتر این طرح ها، تغییر شیوه پذیرش دانشگاه از حالت متمرکز و مبتنی بر یک آزمون، به سمت ترکیبی از سوابق تحصیلی، مصاحبه یا آزمون های چندمرحله ای است. برخی نسخه های این طرح، پیشنهاد پذیرش کامل بر اساس معدل و سوابق را می دهند که به آن الگوی جدید پذیرش دانشگاه ها هم گفته می شود. این نوع تغییرات معمولاً با هدف کاهش فشار روانی کنکور مطرح می شوند، هرچند منتقدان می گویند بدون زیرساخت درست برای ارزیابی عادلانه ی سوابق تحصیلی مدرسه ها، همان مشکلات به شکل دیگری بازتولید می شوند.
چالش های اجرایی این نوع طرح ها
یکی از بزرگ ترین چالش های این طرح ها، تفاوت سطح آموزشی بین مدرسه های مختلف کشور است؛ اگر پذیرش فقط بر اساس معدل انجام شود، بدون یک ابزار استاندارد برای مقایسه ی عادلانه ی مدرسه ها، ممکن است داوطلبان مدرسه های با استاندارد نمره دهی متفاوت در شرایط نابرابر قرار بگیرند. چالش دیگر، آماده سازی زیرساخت نرم افزاری و اداری برای جمع آوری و بررسی سوابق میلیون ها داوطلب در سراسر کشور است که به زمان و بودجه ی قابل توجهی نیاز دارد.
نقش دانشگاه ها در اجرای طرح های جایگزین
دانشگاه ها هم در این میان نقش تعیین کننده ای دارند، چون در صورت تصویب طرح های مبتنی بر مصاحبه یا ارزیابی چندمرحله ای، باید کمیته های پذیرش و مصاحبه تشکیل دهند، کاری که در نظام متمرکز فعلی و مبتنی بر یک آزمون سراسری لازم نبوده است. بررسی مصاحبه ای برای صدها هزار داوطلب هر سال به نیروی انسانی متخصص و زمان قابل توجهی نیاز دارد که آماده سازی آن به سادگی و در یک سال امکان پذیر نیست. به همین دلیل، برخی دانشگاه ها نسبت به اجرای سریع این نوع طرح ها محتاط تر از سیاست گذاران آموزشی عمل می کنند و خواستار یک دوره ی آزمایشی محدود پیش از اجرای سراسری هستند تا نقاط ضعف احتمالی سیستم تازه پیش از تعمیم به همه ی دانشگاه ها شناسایی شود.
روند تصویب طرح های آموزشی در مجلس
طرح های آموزشی معمولاً بعد از ارائه ی اولیه به کمیسیون تخصصی ارجاع داده می شوند، جایی که کارشناسان و گاهی نمایندگان وزارتخانه های مرتبط هم نظر می دهند. اگر طرح در این مرحله تایید شود، وارد صحن علنی مجلس می شود و پس از بحث و رای گیری، در صورت تصویب برای اجرا به دولت ابلاغ می شود. این مسیر چندمرحله ای دلیل اصلی طولانی بودن روند تصویب طرح هایی مثل پذیرش صرفا سوابق تحصیلی است، حتی وقتی حمایت سیاسی قابل توجهی هم داشته باشند.
جمع بندی
بهترین واکنش به این نوع اخبار، نه نادیده گرفتن کامل آن هاست و نه نگرانی زودهنگام؛ بلکه پیگیری منظم خبرها و ادامه ی برنامه بر اساس قوانین رسمی فعلی است. تا زمانی که طرحی به تصویب نهایی و ابلاغ رسمی نرسیده، بهترین سرمایه گذاری داوطلب همچنان آماده شدن برای همان کنکوری است که طبق قانون جاری برگزار می شود.