تصویر ذهنی بیشتر آدم ها از دانش شناسی، یک کتابدار پشت میز با مهر و دفتر امانت است؛ تصویری که این روزها خیلی قدیمی شده. امروز گرایش های رشته دانش شناسی بیشتر حول مدیریت اطلاعات، داده و آرشیو دیجیتال می چرخد تا کتابداری سنتی، و همین تغییر است که خیلی از داوطلبان هنوز از آن خبر ندارند.
در ادامه می خوانید
دانش شناسی امروز یعنی چه
با گسترش اطلاعات دیجیتال، نقش فارغ التحصیل این رشته از کتابدار سنتی به مدیر اطلاعات و داده تغییر کرده است. سازماندهی آرشیوهای دیجیتال، طراحی سیستم های بازیابی اطلاعات و مدیریت پایگاه های داده بخش مهمی از کار امروز این حوزه است، و همین تغییر نقش باعث شده اسم رشته هم از کتابداری به علم اطلاعات و دانش شناسی تغییر کند. این تغییر اسم صرفا ظاهری نیست؛ محتوای دروس و مهارت هایی که از دانشجو انتظار می رود هم به همان نسبت به سمت فناوری اطلاعات حرکت کرده است.
گرایش های رشته دانش شناسی
در دوره کارشناسی، دانشجو با مبانی مشترک رشته آشنا می شود و تخصصی شدن بیشتر در مقاطع تکمیلی اتفاق می افتد؛ زیرشاخه هایی مثل مدیریت اطلاعات، سازماندهی دانش و آرشیو و اسناد از مسیرهای رایج در ادامه تحصیل هستند. انتخاب هرکدام بستگی دارد به اینکه بیشتر به کار با داده و سیستم علاقه دارید یا به سازماندهی و نگهداری منابع مکتوب و آرشیوی. کسی که به حفظ و مرمت اسناد تاریخی علاقه دارد، مسیر متفاوتی را نسبت به کسی که جذب طراحی پایگاه داده شده، دنبال می کند.
دروس رشته دانش شناسی
دروس رشته دانش شناسی ترکیبی از مبانی کتابداری کلاسیک، آشنایی با نظام های رده بندی، و درس های مرتبط با فناوری اطلاعات و پایگاه داده است. همین ترکیب باعث می شود فارغ التحصیل این رشته هم زبان کتاب را بلد باشد و هم زبان داده را، مهارتی که در بازار کار امروز کمتر رشته ای به این شکل با هم می دهد. آشنایی مقدماتی با زبان های برنامه نویسی پایه و ابزارهای مدیریت محتوا هم به تدریج جای بیشتری در برنامه درسی این رشته پیدا کرده است.
تفاوت دانش شناسی با رشته های مرتبط
دانش شناسی گاهی با رشته های فناوری اطلاعات یا مدیریت اشتباه گرفته می شود، در حالی که تمرکز اصلی آن سازماندهی و بازیابی دانش است، نه صرفا برنامه نویسی یا مدیریت منابع انسانی. این تمایز باعث می شود فارغ التحصیل این رشته بتواند در نقطه تلاقی دو دنیای فناوری و مدیریت اطلاعات فعالیت کند، جایگاهی که کمتر رشته دیگری مستقیم به آن می پردازد. این ترکیب میان فناوری و مدیریت اطلاعات، فرصت های شغلی تازه ای هم در سازمان های بزرگ برای این رشته ایجاد کرده که چند سال پیش اصلا وجود نداشت.
ویژگی های لازم برای این رشته
دانشجوی موفق این رشته معمولا نظم ذهنی بالایی دارد و از دسته بندی، طبقه بندی و سازماندهی حجم زیادی از اطلاعات لذت می برد. اگر از دیدن یک انبار درهم اطلاعات یا فایل های نامرتب ناراحت می شوید و دوست دارید همه چیز سر جای درستش باشد، این ویژگی می تواند نشانه خوبی برای این رشته باشد.
بازار کار دانش شناسی و کتابداری
بازار کار دانش شناسی و کتابداری فقط به کتابخانه های عمومی محدود نیست؛ آرشیو سازمان ها، مراکز اسناد، پایگاه های داده تخصصی و حتی بخش مدیریت محتوای شرکت ها هم به این تخصص نیاز دارند. این تنوع فرصت شغلی، این رشته را از تصور قدیمی اش متمایز می کند، شبیه گستردگی بازار کاری که در انتخاب رشته علوم ارتباطات اجتماعی هم دیده می شود. بخشی از فارغ التحصیلان امروز در نقش مدیر دانش سازمانی هم فعالیت می کنند، جایگاهی که چند سال پیش اصلا برای این رشته تعریف نشده بود. بسیاری از این فرصت های تازه، مستقیما نتیجه گسترش داده های دیجیتال در سازمان ها و نیاز آن ها به مدیریت منظم اطلاعات است.
جمع بندی
اگر به نظم دادن اطلاعات و کار با داده علاقه دارید، این رشته فرصت های بیشتری از آنچه تصور می کنید دارد. برای مقایسه با سایر گزینه های گروه انسانی، نگاهی هم به بهترین دانشگاه های رشته انسانی و شغل های رشته انسانی بیندازید تا تصمیم روشن تری بگیرید.