آلودگی هوا، کاهش منابع آب و از بین رفتن پوشش گیاهی هر سال جدی تر می شوند، و دقیقاً همین مسائل زمینه کار کارشناسانی است که در رشته علوم و مهندسی محیط زیست آموزش می بینند. این رشته زیرمجموعه دانشکده های کشاورزی یا منابع طبیعی است و در کنار رشته هایی مثل رشته علوم و مهندسی آب و رشته علوم و مهندسی خاک یکی از مسیرهای تخصصی حفاظت از منابع طبیعی به حساب می آید.
در ادامه می خوانید
زمینه های تخصصی رشته
دانشجویان این رشته با اکولوژی، آلودگی آب و خاک و هوا، و روش های ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح های عمرانی و صنعتی آشنا می شوند. بخشی از دروس هم به حفاظت از تنوع زیستی و مدیریت مناطق حفاظت شده اختصاص دارد. برخلاف تصور رایج، این رشته بیشتر جنبه فنی و مهندسی دارد تا صرفاً نظری، و دانشجو باید با نرم افزارهای تحلیل داده های محیطی هم کار کند و گزارش های فنی استاندارد تهیه کند. طول دوره کارشناسی این رشته چهار سال است و در برخی دانشگاه ها دانشجو در نیمسال های پایانی می تواند گرایش هایی مثل آلودگی محیط زیست یا تنوع زیستی و حفاظت را انتخاب کند، که روی عمق تخصص فارغ التحصیل در بازار کار اثر می گذارد.
تفاوت با رشته های مشابه
در کنار این رشته، عنوان مشابه مهندسی محیط زیست هم در برخی دانشگاه ها به صورت مستقل و زیرمجموعه دانشکده فنی ارائه می شود که ساختار درسی متفاوتی دارد و بیشتر روی طراحی سیستم های تصفیه و کنترل آلودگی تمرکز می کند. علوم و مهندسی محیط زیست که زیرمجموعه کشاورزی یا منابع طبیعی است، نگاه گسترده تری به اکوسیستم، خاک، آب و پوشش گیاهی دارد و کمتر صرفاً مهندسی صنعتی است. داوطلب باید پیش از انتخاب رشته، سرفصل دقیق هرکدام را با هم مقایسه کند تا رشته ای را انتخاب کند که با علاقه واقعی اش هماهنگ تر است.
دانشگاه های رشته
دانشگاه های رشته علوم و مهندسی محیط زیست بیشتر دانشگاه های دولتی دارای دانشکده منابع طبیعی یا کشاورزی هستند. برخی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی هم این رشته را ارائه می دهند، هرچند تعداد آن ها نسبت به دانشگاه های دولتی کمتر است. انتخاب دانشگاه بهتر است با توجه به این باشد که آزمایشگاه های تخصصی محیط زیست و ارتباط دانشکده با سازمان های محیط زیستی منطقه چقدر فعال هستند، چون همین ارتباط روی فرصت های کارآموزی هم اثر می گذارد. برخی دانشگاه ها امکان همکاری دانشجویی با پروژه های تحقیقاتی سازمان های محیط زیستی منطقه را از همان مقطع کارشناسی فراهم می کنند، تجربه ای که برای ورود به بازار کار ارزشمند است.
ظرفیت پذیرش
ظرفیت پذیرش رشته علوم و مهندسی محیط زیست هر سال در دفترچه انتخاب رشته کنکور سراسری اعلام می شود و بین دانشگاه ها و دوره های مختلف تحصیلی یکسان نیست. داوطلب باید علاوه بر عدد ظرفیت، به این هم توجه کند که دانشگاه مورد نظرش دوره روزانه دارد یا فقط نوبت دوم و غیرانتفاعی، چون این موضوع مستقیم روی هزینه تحصیل اثر می گذارد و برنامه ریزی مالی خانواده را تحت تاثیر قرار می دهد.
بازار کار و ادامه تحصیل
فارغ التحصیلان این رشته معمولاً در سازمان های محیط زیستی، شرکت های مشاور زیست محیطی که گزارش ارزیابی اثرات طرح ها را تهیه می کنند، و واحدهای محیط زیست صنایع بزرگ مشغول می شوند. تقاضا برای این تخصص در سال های اخیر به خاطر سخت گیری بیشتر روی مجوزهای زیست محیطی صنایع افزایش پیدا کرده است. برخی فارغ التحصیلان هم در نهادهای نظارتی مرتبط با آلودگی صنایع بزرگ نفت، گاز و پتروشیمی مشغول می شوند، چون این صنایع طبق قانون موظف به تهیه گزارش های دوره ای ارزیابی زیست محیطی هستند. ادامه تحصیل در ارشد و دکتری هم مسیر رایجی است، به خصوص برای کسانی که به پژوهش علاقه دارند.
جمع بندی
رشته علوم و مهندسی محیط زیست برای داوطلبانی مناسب است که هم به علوم پایه علاقه دارند و هم دغدغه محیط زیست دارند. بررسی دقیق ظرفیت و امکانات دانشگاه ها، همراه با آشنایی اولیه با بازار کار این حوزه، انتخاب رشته را آگاهانه تر می کند. داوطلبی که مردد بین این رشته و رشته های مشابه کشاورزی است، بهتر است با دانشجویان یا فارغ التحصیلان همین رشته هم گفتگو کند تا تصویر واقعی تری از فضای درسی و شغلی آن به دست آورد.