عروسک گردانی برای خیلی ها فقط یک بازی کودکانه به نظر می رسد، اما در دانشگاه یک رشته ی جدی هنری با تکنیک، طراحی و اجرای حرفه ای است؛ کسی که این جدیت را باور دارد، باید انتخاب رشته نمایش عروسکی را با نگاه تخصصی بررسی کند.
در ادامه می خوانید
نمایش عروسکی به عنوان یک رشته دانشگاهی
نمایش عروسکی زیرشاخه ی هنرهای نمایشی است و دانشجو در آن هم طراحی و ساخت عروسک را یاد می گیرد و هم فن اجرا و عروسک گردانی روی صحنه را. برخلاف تصور عمومی که این رشته را فقط برای برنامه های کودک می داند، فارغ التحصیلان آن در تئاتر عروسکی بزرگسال، جشنواره های هنری و حتی تولید محتوای تصویری هم فعالیت می کنند.
از نظر تکنیک اجرا، نمایش عروسکی طیف گسترده ای را دربرمی گیرد: عروسک های دستکشی که مستقیم با دست اجرا می شوند، عروسک های نخی یا ماریونت که با نخ و چوب کنترل کننده ی حرکت می کنند، و نمایش سایه که با نور و پرده ی نیمه شفاف اجرا می شود. دانشجو در طول تحصیل با اکثر این تکنیک ها آشنا می شود، هرچند معمولاً یکی دو مورد را به عنوان تخصص اصلی خودش انتخاب می کند.
دروس نمایش عروسکی
برنامه ی درسی این رشته ترکیبی از دروس عملی و نظری است. در بخش عملی، دانشجو ساخت عروسک با مواد مختلف، طراحی چهره و لباس عروسک، و تکنیک های حرکت و بداهه پردازی را تمرین می کند؛ در بخش نظری هم با تاریخ نمایش عروسکی در ایران و جهان، نمایشنامه نویسی برای عروسک، و مبانی بازیگری آشنا می شود. حجم بالای واحدهای کارگاهی، این رشته را به رشته هایی مثل بازیگری یا کارگردانی تئاتر نزدیک می کند.
گرایش های نمایش عروسکی
گرایش های نمایش عروسکی در مقطع کارشناسی معمولاً حول دو محور اصلی است: طراحی و ساخت عروسک که به مهارت های دستی و تجسمی نزدیک تر است، و عروسک گردانی و اجرا که به بازیگری و حرکت نزدیک تر است. دانشجو در سال های اول با هر دو محور آشنا می شود و بعد بر اساس علاقه اش، بیشتر روی یکی تمرکز می کند.
بازار کار و مسیرهای شغلی
فرصت های شغلی فارغ التحصیل نمایش عروسکی فقط به تئاتر کودک محدود نمی شود. بخشی از فارغ التحصیلان در تولید برنامه های کودک تلویزیون، بخشی در تئاترهای عروسکی بزرگسال و آزمایشی، و بخشی هم در طراحی عروسک برای تبلیغات و پویانمایی فعالیت می کنند. جشنواره های تخصصی عروسکی داخلی و بین المللی هم فضای خوبی برای دیده شدن و شبکه سازی حرفه ای فارغ التحصیلان این رشته فراهم می کنند.
ظرفیت دانشگاه های نمایش عروسکی
ظرفیت دانشگاه های نمایش عروسکی نسبت به رشته های پرطرفدارتر هنر مثل بازیگری یا کارگردانی خیلی محدودتر است و تعداد دانشگاه های پذیرنده هم انگشت شمار است. همین محدودیت باعث می شود رقابت روی آزمون عملی سنگین باشد، پس داوطلب باید پیش از کنکور هنر، حداقل چند نمونه کار ساخت یا اجرای عروسک آماده کرده باشد.
از آنجا که تعداد دانشگاه های پذیرنده ی این رشته محدود است، داوطلب باید در انتخاب شهر محل تحصیل هم انعطاف داشته باشد. مقایسه ی امکانات کارگاهی، مثل وجود سالن تمرین اختصاصی و کارگاه ساخت عروسک، بین دانشگاه های موجود، به داوطلب کمک می کند دانشکده ای را انتخاب کند که واقعاً امکان تمرین عملی کافی می دهد.
محدودیت ظرفیت دانشگاه های پذیرنده در بسیاری از رشته های هنری دیگر هم تکرار می شود؛ انتخاب رشته کارگردانی تلویزیون و انتخاب رشته مدیریت فرهنگی هنری هر کدام تعداد محدودی دانشگاه پذیرنده دارند. داوطلبی که به کار موزه ای و آثار فرهنگی علاقه دارد، ظرفیت پذیرش رشته موزه را هم بررسی می کند.
جمع بندی
نمایش عروسکی رشته ای کوچک اما تخصصی است که فرصت های شغلی خاص خودش را دارد، از تئاتر گرفته تا تولید تلویزیونی. اگر بخش اجرایی این هنر برایتان جذاب تر از طراحی عروسک است، بد نیست انتخاب رشته بازیگری یا انتخاب رشته ادبیات نمایشی را هم در کنار آن بررسی کنید؛ و اگر بیشتر به فضاسازی و صحنه علاقه دارید، انتخاب رشته طراحی صحنه گزینه ی نزدیکی است.