بعد از تمام کردن یک مبحث تازه در شیمی یا فیزیک، خیلی از داوطلبان دقیقا نمی دانند قدم بعدی چیست: رفتن سراغ مبحث بعدی یا ابتدا سنجیدن اینکه چقدر از همان مبحث را واقعا فهمیده اند. برای جواب دادن به این سوال، اول باید بدانید تست تسلطی چیست و چرا زدنش بلافاصله بعد از یادگیری اهمیت دارد.
در ادامه می خوانید
تعریف و ویژگی های تست تسلطی
تست تسلطی یک آزمون کوتاه و متمرکز است که بلافاصله بعد از پایان یک مبحث یا حتی یک زیرمبحث خاص گرفته می شود، نه بعد از یک فصل کامل. تعداد سوالاتش معمولا بین پنج تا ده تست است، چون هدف سنجش وسعت مطالب نیست؛ هدف این است که مشخص شود همان چیزی که چند دقیقه پیش خوانده اید، درست فهمیده اید یا نه. اگر درصدتان در این تست پایین باشد، یعنی باید همان مبحث را دوباره با دقت بیشتری بخوانید، نه اینکه با فرض یادگیری کامل به مبحث بعدی بروید.
چه زمانی باید تست تسلطی زد
بهترین زمان برای زدن تست تسلطی، درست بعد از بستن کتاب و پیش از هر کار دیگری است. مثلا اگر یک زیرمبحث از فصل تعادل شیمیایی را تمام کرده اید، همان لحظه چند تست کوتاه از همان زیرمبحث بزنید، نه اینکه صبر کنید تا آخر فصل. اگر درصد پاسخ درست پایین تر از حدود شصت درصد بود، این نشانه ی روشنی است که مبحث هنوز جا نیفتاده و باید دوباره سراغ متن کتاب یا جزوه بروید. این فاصله ی کوتاه بین یادگیری و سنجش، دقیقا همان چیزی است که تست تسلطی را از بقیه ی روش های تمرین جدا می کند. همین قاعده در درس هایی مثل زیست یا عربی هم کاربرد دارد؛ فرقش این است که در آن درس ها به جای محاسبه، باید دقت در جزئیات متن را بسنجید.
کاربرد تست تسلطی در کنکور
کاربرد تست تسلطی در کنکور بیشتر در فاز یادگیری اولیه است، جایی که هنوز دارید کتاب درسی یا کمک درسی را برای بار اول جلو می برید. با این روش، به جای اینکه هفته ها بعد بفهمید یک مبحث را اشتباه فهمیده اید، همان روز متوجه می شوید و اصلاحش می کنید. این کار برای درس هایی مثل شیمی و فیزیک که مبحث ها زنجیره ای و وابسته به هم هستند اهمیت بیشتری دارد، چون یک سوءتفاهم کوچک در یک زیرمبحث می تواند در چند مبحث بعدی هم مشکل ایجاد کند و ردیابی اشتباه اصلی را سخت تر کند.
تفاوت تست تسلطی و تثبیتی
تفاوت تست تسلطی و تثبیتی در زمان بندی است. تست تسلطی بلافاصله بعد از یادگیری هر مبحث انجام می شود تا فهم لحظه ای را بسنجد، اما تست تثبیتی با فاصله ی زمانی بیشتر، مثلا دو یا سه هفته بعد، تکرار می شود تا مشخص کند آیا مطلب در حافظه ی بلندمدت مانده یا فراموش شده است. برای اینکه این دو مرحله را قاطی نکنید، بهتر است در برنامه ی هفتگی تان یک ستون جدا برای هرکدام باز کنید. این تفکیک ساده، هم آشنایی بهتری با انواع تست کنکور می دهد و هم از بازخوانی های اضافه و وقت گیر جلوگیری می کند.
اشتباهی که خیلی ها در این مرحله مرتکب می شوند
رایج ترین اشتباه این است که داوطلب تست تسلطی را کامل کنار می گذارد و مستقیم وارد تست های تمرینی حجیم می شود، به این امید که تعداد بالای تست جای دقت را می گیرد. نتیجه ی این کار معمولا این است که یک برداشت غلط از یک مبحث، بدون اینکه کسی متوجه شود، در ذهن داوطلب باقی می ماند و هر بار در قالب یک اشتباه مشابه در تست های بعدی خودش را نشان می دهد. راه حل ساده است: هر مبحث تازه، هرقدر هم کوتاه، بدون یک تست تسلطی سریع کنار گذاشته نشود.
جمع بندی
تست تسلطی هزینه ی زمانی زیادی ندارد، اما جلوی انباشته شدن اشتباهات کوچک را می گیرد. کنار گذاشتن چند دقیقه بعد از هر مبحث برای این کار، یکی از ساده ترین راه های افزایش کیفیت مطالعه است و به مرور، اعتماد به نفس بیشتری هم در کنار دانش واقعی می سازد. داوطلبانی که این عادت را از همان ابتدای سال جدی می گیرند، معمولا در ماه های پایانی وقت کمتری صرف جبران عقب افتادگی می کنند، چون مشکلات را همان لحظه ی وقوع حل کرده اند.