بعضی داوطلبان ساعت های زیادی را صرف مطالعه می کنند، اما پیشرفتشان با این حجم زمان هم خوانی ندارد. یکی از دلایل پنهان این وضعیت، کمال گرایی است، و درمان کمال گرایی در درس خواندن معمولاً اولین قدم برای اصلاح این ناهماهنگی است.
در ادامه می خوانید
کمال گرایی در مطالعه دقیقاً چه شکلی است
کمال گرایی در درس خواندن، برخلاف تصور رایج، همیشه به شکل وسواس روی نمره ی صد نیست. گاهی به شکل ماندن روی یک تست سخت تا حل کامل آن، یا بازنویسی چند باره ی یک خلاصه تا بی نقص شدنش، یا عقب انداختن شروع یک درس تا آماده شدن شرایط ایده آل بروز می کند.
در همه ی این حالت ها، داوطلب بیشتر از آن که پیشرفت کند، درجا می زند، چون معیار موفقیتش عملاً غیرقابل دسترس تعریف شده است.
این الگو در خیلی از موارد ریشه در سال های قبل از دبیرستان دارد، جایی که نمره ی کامل با ارزشمند بودن یکی گرفته می شد. وقتی این باور به دوران کنکور می رسد، همان استاندارد غیرواقعی روی حجم بسیار بیشتری از مطالب اعمال می شود.
تاثیر کمال گرایی بر مطالعه در بلندمدت
تاثیر کمال گرایی بر مطالعه در کوتاه مدت شاید فقط کندی باشد، اما در بلندمدت به فرسودگی و کاهش انگیزه می رسد. داوطلبی که هر مبحث را تا رسیدن به تسلط کامل رها نمی کند، معمولاً وقت کافی برای مرور مباحث دیگر برایش نمی ماند و در جمع بندی نهایی دچار کمبود زمان می شود.
این الگو با گذشت زمان روی روحیه هم اثر می گذارد، چون داوطلب دائم احساس می کند هرچه می خواند کافی نیست، حتی وقتی از نظر بیرونی پیشرفت واضحی داشته است. این فرسودگی گاهی خودش را در قالب بی حوصلگی نسبت به درس های مورد علاقه ی قبلی داوطلب نشان می دهد، نشانه ای که معمولاً دیرتر از بقیه جدی گرفته می شود.
راهکارهای کاهش کمال گرایی کنکور
اولین قدم در راهکارهای کاهش کمال گرایی کنکور جایگزین کردن معیار کیفیت مطلق با معیار زمان بندی شده است، یعنی برای هر مبحث سقف زمانی مشخص تعیین شود و بعد از رسیدن به آن، داوطلب به مبحث بعدی برود، حتی اگر احساس تسلط صد در صد نداشته باشد.
روش دیگر، تفکیک بین تست های ضروری برای یادگیری مفهوم و تست های اضافه برای تمرین بیشتر است، تا وقت زیادی صرف تکرار چیزی نشود که از قبل یاد گرفته شده. نوشتن یک فهرست کوتاه از مباحثی که باید فقط در حد آشنایی خوانده شوند، نه در حد تسلط کامل، هم می تواند از همان ابتدای مسیر جلوی این تله را بگیرد.
روش های مقابله با کمال گرایی در عمل
در کنار تغییر روش مطالعه، روش های مقابله با کمال گرایی شامل بازنگری در تعریف موفقیت روزانه هم هست، یعنی پایان یک روز مطالعه را با تعداد صفحه یا تعداد تست تعریف کردن، نه با احساس ذهنی رضایت کامل. این تغییر ساده، فشار روانی روزانه را به شکل محسوسی کم می کند.
همراه شدن این روش ها با مدیریت استرس کنکور معمولاً نتیجه را پایدارتر می کند، چون کمال گرایی و اضطراب اغلب یکدیگر را تقویت می کنند.
نشانه هایی که باید جدی گرفته شوند
بعضی نشانه ها زودتر از بقیه قابل تشخیص اند: برنامه ی روزانه ای که هیچ وقت طبق پیش بینی جلو نمی رود، احساس ناراحتی بعد از هر بار رها کردن یک تست بدون فکر زیاد رویش، یا ماندن مکرر تا پاسی از شب روی مبحثی که در برنامه فقط یک ساعت برایش در نظر گرفته شده بود.
وقتی این الگوها تکرار می شوند، معمولاً مشکل از حجم درس ها نیست، از تعریف داوطلب از کافی بودن است. شناسایی زودهنگام همین نشانه ها، پیش از رسیدن به ماه های پایانی، فرصت بیشتری برای اصلاح روش باقی می گذارد.
کمک گرفتن از یک ناظر بیرونی، مثل یک مشاور یا حتی یک هم کلاسی قابل اعتماد، می تواند تشخیص این نشانه ها را ساده تر کند، چون خود داوطلب معمولاً درگیر همان الگو است و به تنهایی متوجه تکرار آن نمی شود.
جمع بندی
کمال گرایی در درس خواندن، اگر کنترل نشود، از یک ویژگی مثبت به یک مانع جدی در مسیر کنکور تبدیل می شود. تغییر معیار موفقیت از کامل بودن به پیشرفت مستمر، ساده ترین و پایدارترین راه برای عبور از آن است.