دو داوطلب ممکن است ساعت مطالعه ی تقریبا برابری داشته باشند، اما نتیجه ای که می گیرند زمین تا آسمان فرق کند؛ تفاوت اصلی اغلب در همان یک عامل خلاصه می شود که کمتر دیده می شود: تمرکز. افزایش تمرکز در سال کنکور شاید مهم تر از افزایش ساعت مطالعه باشد، چون ساعت هایی که با ذهن پراکنده سپری می شوند عملا اثر چندانی روی یادگیری ندارند و فقط خستگی اضافه می کنند.
از کجا حواس مان در کنکور پرت می شود
حواس پرتی در کنکور معمولا از دو منبع می آید: عوامل بیرونی مثل گوشی همراه، شبکه های اجتماعی و شلوغی محیط خانه، و عوامل درونی مثل نگرانی از نتیجه، مقایسه با دیگران، و افکار مزاحمی که وسط یک تست حل کردن ناگهان سراغ ذهن می آیند. شناخت این دو دسته کمک می کند بدانید باید محیط فیزیکی را تغییر دهید یا روی مدیریت ذهن خودتان کار کنید؛ راه حل هرکدام هم متفاوت است.
برای منبع بیرونی، ساده ترین اقدام دور کردن فیزیکی گوشی از میز مطالعه است، نه فقط بی صدا کردن آن. برای منبع درونی، نوشتن سریع نگرانی یا فکر مزاحم روی یک کاغذ کنار دست، و برگشتن به آن بعد از پایان جلسه ی مطالعه، ذهن را برای مدتی از آن فکر آزاد می کند.
عادت های کوچکی که تمرکز حین مطالعه را تقویت می کنند
تقویت تمرکز حین مطالعه بیشتر از آن که به اراده ی لحظه ای وابسته باشد، به عادت های تکرارشونده بستگی دارد؛ مثل مطالعه در یک زمان و مکان ثابت هر روز، یا شروع هر جلسه با یک تمرین کوتاه و ساده قبل از رفتن سراغ مبحث اصلی. مغز به تکرار عادت می کند و بعد از چند هفته، همان زمان و مکان ثابت به تنهایی سیگنال شروع تمرکز را می دهد.
چه تکنیک هایی تمرکز مطالعه را واقعا بالا می برند
از میان تکنیک های تمرکز مطالعه، تقسیم زمان به بازه های کوتاه با استراحت های بین آن ها، برای اکثر داوطلبان بهتر از نشستن های طولانی و بی وقفه جواب می دهد. تکنیک پومودورو مطالعه یکی از ساده ترین شکل های همین ایده است: مثلا بیست و پنج دقیقه مطالعه ی متمرکز، سپس پنج دقیقه استراحت کامل، و بعد از چهار دور، یک استراحت طولانی تر. مغز بعد از یک بازه ی مشخص، طبیعتا افت می کند و ادامه دادن با فشار فقط خستگی اضافه می کند بدون این که یادگیری واقعی اتفاق بیفتد.
خواب کافی، تغذیه ی منظم، و کمی فعالیت بدنی روزانه هم روی توان تمرکز اثر مستقیم دارند؛ داوطلبی که هر شب دیر می خوابد، حتی با بهترین تکنیک ها هم روز بعد را با ذهنی خسته شروع می کند و بازدهی مطالعه اش پایین می آید.
محیط فیزیکی مطالعه و نقش آن در تمرکز
محیط فیزیکی مطالعه، دقیقا به اندازه ی تکنیک های ذهنی روی تمرکز اثر می گذارد. یک میز شلوغ با وسایل پراکنده، نور کم یا خیلی زیاد، و صندلی ناراحت، هرکدام به تنهایی می توانند چند دقیقه از تمرکز هر جلسه را بدون این که متوجه شوید، بگیرند. مرتب نگه داشتن میز مطالعه پیش از شروع هر جلسه، و انتخاب یک نور ثابت و کافی، هزینه ی کمی دارد اما اثرش روی طول مدت تمرکز واقعی، قابل توجه است.
سکوت کامل برای همه مفید نیست؛ بعضی داوطلبان با کمی صدای پس زمینه ی یکنواخت بهتر تمرکز می کنند تا سکوت مطلق، در حالی که بعضی دیگر به کوچک ترین صدا هم حساس اند. شناخت این که کدام حالت برای شما بهتر جواب می دهد، با چند بار امتحان کردن هر دو روش در طول یک هفته به دست می آید، نه با حدس زدن از قبل.
خیلی از اشتباهات رایج کنکوری ها دقیقا همین جاست: تلاش برای مطالعه ی طولانی به جای مطالعه ی متمرکز. تمرکز، مثل هر مهارت دیگری، با تمرین تقویت می شود و بخشی جدایی ناپذیر از یک سبک زندگی کنکوری سالم است. اگر این را جدی بگیرید، همان ساعت های محدود مطالعه، نتیجه ی به مراتب بهتری خواهند داشت.