زیست شناسی سلولی و مولکولی رشته ای از گروه علوم پایه تجربی است که به مطالعه ساختار و عملکرد سلول ها در سطح مولکولی می پردازد و دانشجویان آن با تکنیک های آزمایشگاهی مانند کشت سلول، تعیین توالی ژن و مهندسی ژنتیک آشنا می شوند. این رشته زمینه مناسبی برای ادامه تحصیل در حوزه های زیست فناوری، ژنتیک پزشکی و تحقیقات دارویی فراهم می کند و هر سال داوطلبان زیادی درباره رتبه قبولی زیست شناسی سلولی و مولکولی سراسری پرسش می کنند.
معرفی علمی رشته و کاربردهای آن
بر اساس آخرین جدول های رتبه ای رشته های علوم پایه تجربی، بازه پذیرش دوره روزانه این رشته در دانشگاه های سراسری معمولا میان رتبه کشوری 10000 تا 25000 قرار می گیرد. این بازه نسبت به رشته های بالینی مانند پزشکی یا پیراپزشکی رقم بازتری است، چون ظرفیت پذیرش این رشته در هر دانشگاه معمولا بیشتر از رشته های دارای مجوز محدود وزارت بهداشت است.
رتبه لازم زیست شناسی سلولی و مولکولی روزانه در دانشگاه های بزرگ مانند تهران، اصفهان و مشهد معمولا نزدیک به مرز پایین این بازه است، در حالی که دانشگاه های کوچک تر و کمتر شناخته شده در همین بازه با رتبه های نزدیک به مرز بالایی هم دانشجو می پذیرند. سهمیه منطقه داوطلب نیز مانند سایر رشته های تجربی روی این بازه اثر مستقیم دارد.
بازه رتبه در دوره روزانه دانشگاه های سراسری
داوطلبی که دقیقا در مرز بالای این بازه قرار دارد و نگران پذیرش در دوره روزانه است، می تواند رتبه قبولی زیست شناسی سلولی و مولکولی شبانه را هم به عنوان یک مسیر جایگزین در همان دانشگاه ها بررسی کند، چون دوره شبانه معمولا با رتبه بازتری نسبت به دوره روزانه دانشجو می پذیرد، هر چند برخلاف دوره روزانه شهریه دارد.
برای بررسی کارنامه قبولی زیست شناسی سلولی و مولکولی 1406، توجه به روند چند سال اخیر به جای یک رقم واحد دقیق تر است، چون ظرفیت این رشته در دانشگاه های مختلف هر سال بر اساس مصوبات وزارت علوم تغییر می کند. داوطلبی که رتبه ای نزدیک به میانه بازه 10000 تا 25000 دارد معمولا می تواند حداقل یک دانشگاه سراسری در این رشته را در انتخاب رشته خود لحاظ کند.
گزینه های جایگزین در صورت نرسیدن رتبه
از نظر بازار کار، فارغ التحصیلان این رشته در آزمایشگاه های تحقیقاتی دانشگاه ها، شرکت های دانش بنیان زیستی و مراکز تشخیص مولکولی فعالیت می کنند، هر چند بخش بزرگی از فارغ التحصیلان برای ورود جدی به بازار کار مسیر تحصیلات تکمیلی در رشته های نزدیک مانند ژنتیک یا میکروبیولوژی را دنبال می کنند.
داوطلبانی که میان زیست شناسی سلولی و مولکولی و رشته های نزدیک مانند علوم آزمایشگاهی یا میکروبیولوژی مردد هستند، باید توجه کنند که علوم آزمایشگاهی بیشتر به سمت تشخیص بالینی و کار مستقیم در آزمایشگاه های تشخیص طبی گرایش دارد، در حالی که زیست شناسی سلولی و مولکولی رویکردی پژوهشی تر دارد و بیشتر برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر طراحی شده است. این تفاوت رویکرد باید در کنار مقایسه رتبه ها در نظر گرفته شود.
بخش قابل توجهی از آموزش این رشته در آزمایشگاه های تخصصی زیست شناسی مولکولی می گذرد، جایی که دانشجویان با روش هایی مانند استخراج دی ان ای، پی سی آر و الکتروفورز کار می کنند. دانشگاه هایی که تجهیزات آزمایشگاهی به روزتری دارند، معمولا برای داوطلبان جذابیت بیشتری دارند، حتی اگر رتبه لازم برای پذیرش در آن ها کمی بالاتر از میانگین باشد.
داوطلبی که به پژوهش علاقه بیشتری دارد نسبت به کار بالینی مستقیم، معمولا این رشته را به گزینه های نزدیک تر به کار روزمره آزمایشگاهی ترجیح می دهد، چون مسیر شغلی آن بیشتر به سمت تحقیقات دانشگاهی و صنعتی می رود.
مقایسه سرفصل دروس این رشته با رشته ژنتیک هم می تواند به تصمیم گیری داوطلب کمک کند، چون برخی دانشگاه ها این دو رشته را با گرایش های نزدیک به هم اما با تمرکز پژوهشی متفاوت ارائه می دهند و بررسی دقیق برنامه درسی هر دانشگاه پیش از انتخاب رشته نهایی توصیه می شود.