زیست فناوری از ترکیب دو حوزه علوم زیستی و فناوری شکل گرفته و به همین دلیل مرزهای آن با چند رشته دیگر دانشگاهی گاهی برای داوطلبان روشن نیست.
این ابهام مرزی، بخشی از دلیلی است که خیلی از داوطلبان پیش از انتخاب رشته، دقیقاً نمی دانند این رشته را باید در کنار کدام گزینه های دیگر تجربی مقایسه کنند.
با وجود جوان بودن این رشته در نظام دانشگاهی کشور، تقاضا برای آن هرسال بیشتر می شود، به همین دلیل شناخت دقیق مسیر تحصیلی اش برای داوطلبان اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در ادامه می خوانید
تعریف و کاربرد رشته زیست فناوری
رشته زیست فناوری به استفاده از موجودات زنده، سلول ها یا فرآیندهای زیستی برای تولید محصول یا حل یک مسئله کاربردی می پردازد، از دارو و واکسن گرفته تا اصلاح محصولات کشاورزی. این رشته بیشتر جنبه پژوهشی و آزمایشگاهی دارد تا کاربرد بالینی مستقیم.
دروس پایه آن ترکیبی از زیست شناسی سلولی، میکروبیولوژی و مبانی مهندسی است، به همین دلیل دانشجوی این رشته باید هم به علوم پایه و هم به کار آزمایشگاهی دقیق علاقه داشته باشد. بخشی از واحدهای دوره هم به آمار و روش تحقیق اختصاص دارد.
برخی دانشگاه ها این رشته را با گرایش های متفاوتی مثل زیست فناوری پزشکی یا زیست فناوری کشاورزی ارائه می دهند، که هرکدام مسیر شغلی کمی متفاوت از دیگری دارند.
همچنین دانشجویان این رشته باید با نرم افزارهای پایه تحلیل داده زیستی هم آشنا شوند، چون بخش قابل توجهی از پژوهش های امروز این حوزه بر پایه تحلیل داده انجام می شود.
ظرفیت پذیرش و دانشگاه های رشته زیست فناوری
ظرفیت پذیرش رشته زیست فناوری در دانشگاه های دولتی نسبت به رشته های شناخته شده تر تجربی کمتر است، چون هنوز رشته ای نسبتاً جوان در نظام آموزش عالی محسوب می شود. دانشگاه های رشته زیست فناوری بیشتر دانشگاه های بزرگ دولتی و برخی مراکز پژوهشی وابسته به دانشگاه هستند.
به همین دلیل داوطلبی که به این رشته علاقه دارد، بهتر است پیش از انتخاب رشته، فهرست دانشگاه های ارائه دهنده را در دفترچه همان سال به دقت بررسی کند، چون این فهرست هرسال ممکن است کمی تغییر کند.
در برخی سال ها، ظرفیت این رشته در دانشگاه های خاص افزایش یا کاهش می یابد، به همین دلیل مقایسه دفترچه چند سال اخیر دید بهتری از روند تغییرات به داوطلب می دهد.
چشم انداز شغلی
بازار کار زیست فناوری بیشتر حول پژوهش، صنایع دارویی و شرکت های دانش بنیان شکل می گیرد و در بسیاری موارد ادامه تحصیل تا مقطع تکمیلی، شرط ورود به موقعیت های تخصصی تر است. از این نظر مسیر شغلی آن با رشته ژنتیک و رشته میکروبیولوژی همپوشانی زیادی دارد.
داوطلبی که به دنبال ورود سریع به یک شغل مشخص بلافاصله بعد از کارشناسی است، باید بداند این مسیر معمولاً زمان بیشتری برای رسیدن به جایگاه تخصصی نیاز دارد.
شرکت در پروژه های پژوهشی دوران دانشجویی، حتی به صورت داوطلبانه، معمولاً برای ورود بعدی به بازار کار تخصصی این حوزه تاثیر مثبتی دارد.
برخی فارغ التحصیلان هم مسیر خودشان را به سمت شرکت های بین المللی فعال در حوزه بیوتکنولوژی می برند، مسیری که معمولاً نیازمند مهارت زبان تخصصی قوی است.
چه کسانی برای این رشته مناسب اند
علاقه به کار آزمایشگاهی دقیق، صبر برای پژوهش های زمان بر و پیگیری روند علمی جدید در حوزه زیست شناسی، از ویژگی های لازم برای موفقیت در این رشته است. کسی که فقط دنبال یادگیری نظری بدون کار عملی مداوم است، ممکن است در این مسیر با چالش هایی روبه رو شود.
همچنین توانایی کار تیمی در پروژه های پژوهشی اهمیت زیادی دارد، چون بسیاری از کارهای این حوزه به صورت گروهی و در قالب آزمایشگاه های مشترک انجام می شود.
جمع بندی
زیست فناوری رشته ای میان رشته ای و رو به رشد است که بیشتر برای داوطلبان علاقه مند به پژوهش مناسب است، نه کسانی که دنبال ورود سریع به بازار کار بدون تحصیلات تکمیلی هستند. شناخت دقیق دانشگاه های ارائه دهنده، پیش از انتخاب رشته ضروری است.
داوطلبی که تصویر روشنی از تفاوت این رشته با رشته های نزدیک مثل زیست شناسی یا مهندسی شیمی ندارد، بهتر است پیش از ثبت نهایی، سرفصل دروس هرکدام را کنار هم مقایسه کند.