دنیای میکروارگانیسم ها با چشم غیرمسلح دیده نمی شود، اما نقش مستقیمی در سلامت انسان، صنعت غذا و محیط زیست دارد. همین نقش پنهان اما گسترده، موضوع اصلی رشته میکروبیولوژی است که زیرمجموعه علوم زیستی به شمار می رود و از نظر محتوا به رشته های آزمایشگاهی نزدیک تر است تا رشته های بالینی.
در ادامه می خوانید
چه چیزی در این رشته خوانده می شود
دروس اصلی این رشته حول شناخت میکروارگانیسم ها، ژنتیک میکروبی، ایمنی شناسی و روش های آزمایشگاهی کشت و شناسایی باکتری می چرخد. بخش زیادی از زمان دانشجو هم در آزمایشگاه سپری می شود، نه فقط در کلاس تئوری.
آشنایی با روش هایی مانند کشت سلولی، تکنیک های پایه زیست مولکولی و کار با میکروسکوپ های تخصصی هم بخشی از مهارت های عملی این رشته است که در سال های میانی دانشگاه تقویت می شود.
در کنار دروس تخصصی، آشنایی با روش های آماری تحلیل داده های آزمایشگاهی و زبان انگلیسی تخصصی هم بخش مهمی از برنامه درسی است، چون منابع علمی به روز این حوزه بیشتر به زبان انگلیسی منتشر می شوند.
این رشته معمولا از میان داوطلبان گروه آزمایشی تجربی دانشجو می پذیرد، به همین دلیل تسلط بر مباحث زیست شناسی دوره دبیرستان، پایه خوبی برای ورود موفق به دروس تخصصی سال اول به شمار می رود.
از نظر پایه علمی، این رشته با رشته بیوتکنولوژی و انتخاب رشته زیست شناسی سلولی و مولکولی همپوشانی زیادی دارد، به همین دلیل بعضی داوطلبان بین این سه گزینه مردد می مانند.
چه کسی برای این رشته مناسب است
دقت بالا در کار با تجهیزات آزمایشگاهی، رعایت دقیق پروتکل های ایمنی زیستی و صبر برای تکرار چندباره یک آزمایش، از ویژگی های لازم برای موفقیت در این رشته است. کسی که از کار تکراری و مستندسازی دقیق نتایج آزمایش خسته می شود، معمولا در بخش عملی این رشته با چالش بیشتری روبه رو خواهد شد.
کسی که کنجکاوی علمی بالایی دارد و از رصد کردن تغییرات ریز در یک نمونه زیر میکروسکوپ لذت می برد، معمولا انگیزه بیشتری برای ادامه مسیر پژوهشی این رشته در مقاطع بالاتر پیدا می کند.
بازار کار بعد از فارغ التحصیلی
بازار کار رشته میکروبیولوژی بیشتر در آزمایشگاه های تشخیص طبی، صنایع غذایی برای کنترل کیفیت، شرکت های داروسازی و واکسن سازی، و مراکز تحقیقاتی تعریف می شود. برخی فارغ التحصیلان هم در حوزه تصفیه آب و محیط زیست جذب می شوند.
عناوین شغلی رایج برای این رشته شامل کارشناس آزمایشگاه میکروبیولوژی، کارشناس کنترل کیفیت میکروبی و کارشناس تحقیق و توسعه در شرکت های داروسازی است.
بیمارستان ها و مراکز بهداشتی درمانی هم یکی دیگر از حوزه های جذب این فارغ التحصیلان است، به خصوص در بخش های مرتبط با کنترل عفونت و تشخیص آزمایشگاهی بیماری های عفونی.
همکاری با مراکز بهداشتی و آزمایشگاه های مرجع در دوران دانشجویی، حتی به صورت کارآموزی کوتاه مدت، معمولا شانس جذب سریع تر در بازار کار بعد از فارغ التحصیلی را افزایش می دهد.
ورود به بازار کار در این رشته معمولا بدون مدرک کارشناسی ارشد محدودتر است، پس بسیاری از دانشجویان از همان سال های آخر لیسانس برنامه ادامه تحصیل را هم در نظر می گیرند.
چقدر می توان در این رشته درآمد داشت
درآمد رشته میکروبیولوژی در مقطع کارشناسی معمولا متوسط است و با ادامه تحصیل و تخصصی شدن در یک حوزه مشخص مثل میکروب شناسی صنعتی یا ایمنی شناسی افزایش پیدا می کند. کار در شرکت های دانش بنیان یا آزمایشگاه های خصوصی معتبر هم معمولا نسبت به بخش دولتی درآمد بالاتری دارد.
در برخی شرکت های دانش بنیان فعال در حوزه بیوتکنولوژی و تشخیص مولکولی، درآمد فارغ التحصیلان با تخصص و سابقه مشخص می تواند فاصله زیادی با میانگین این رشته در بخش دولتی داشته باشد.
خلاصه مطلب
میکروبیولوژی برای داوطلبی که به کار آزمایشگاهی دقیق و پژوهش علاقه دارد، مسیر مناسبی است، هرچند برای رسیدن به جایگاه شغلی مطلوب معمولا به ادامه تحصیل نیاز دارد. کسی که از همان سال های دانشجویی مهارت های عملی و پژوهشی خود را جدی بگیرد، مسیر رسیدن به این جایگاه را کوتاه تر می کند.