درآمد بالا و ارتباط مستقیم با صنعت نفت و گاز، رشته مهندسی نفت را در میان داوطلبان علاقه مند به رشته های فنی، محبوب کرده است. رقابت برای قبولی در این رشته، در دانشگاه های معتبر کشور معمولا بسیار بالاست. بسیاری از داوطلبان این رشته، از همان سال های دبیرستان، برای کسب رتبه ی لازم آن برنامه ریزی می کنند.
در ادامه می خوانید
اهمیت مهندسی نفت برای اقتصاد کشور
این رشته با اکتشاف، استخراج و بهره برداری از منابع نفت و گاز سروکار دارد. از نظر دروس پایه، شباهت هایی به رشته مهندسی شیمی دارد، هرچند تمرکز اصلی مهندسی نفت روی مخازن زیرزمینی و فرآیندهای استخراج است، نه فرآوری محصول نهایی در پالایشگاه یا مجتمع پتروشیمی.
بخش بزرگی از فعالیت شرکت ملی نفت ایران و شرکت های تابعه ی آن، به طور مستقیم به دانش این رشته وابسته است، از همین رو تربیت نیروی متخصص در این حوزه همیشه اهمیت راهبردی داشته است.
نوسانات قیمت جهانی نفت، به طور غیرمستقیم روی حجم سرمایه گذاری در پروژه های اکتشاف و توسعه ی میدان های نفتی هم اثر می گذارد، موضوعی که بر تعداد فرصت های شغلی تازه در این حوزه تاثیرگذار است.
گرایش های رشته مهندسی نفت
دانشجوی این رشته معمولا در یکی از گرایش های اکتشاف، حفاری، بهره برداری یا مخازن ادامه ی تحصیل می دهد. هر گرایش با بخش متفاوتی از زنجیره ی تولید نفت و گاز مرتبط است؛ برای مثال گرایش حفاری بیشتر با عملیات میدانی سروکار دارد، در حالی که مخازن به تحلیل داده و مدل سازی نزدیک تر است.
برخی داوطلبان این رشته را در کنار انتخاب رشته مهندسی معدن هم بررسی می کنند، چون هر دو رشته با منابع زیرزمینی کشور مرتبط اند و بخشی از دروس پایه ی مشترکی دارند. گرایش اکتشاف هم معمولا نیازمند دانش زمین شناسی بیشتری نسبت به سایر گرایش هاست.
دانشجویانی که به تحلیل داده و مدل سازی علاقه دارند، معمولا گرایش مخازن را ترجیح می دهند، در حالی که علاقه مندان به کار میدانی، بیشتر به سمت گرایش حفاری یا بهره برداری گرایش پیدا می کنند.
شرایط بازار کار و سطح درآمد
بازار کار رشته مهندسی نفت عمدتا در شرکت های نفتی و مناطق نفت خیز جنوب کشور متمرکز است، جایی که بسیاری از پروژه های اکتشاف و بهره برداری در جریان است.
درآمد رشته مهندسی نفت به دلیل شرایط کاری خاص، مثل اعزام به مناطق عملیاتی و دوری از خانواده در دوره های نوبت کاری، معمولا از میانگین بسیاری از رشته های مهندسی دیگر بالاتر است، هرچند این شرایط شغلی برای همه ی افراد مناسب نیست.
برخی فارغ التحصیلان این رشته، بعد از چند سال کار در مناطق عملیاتی، به سمت نقش های دفتری تر مثل مهندسی مخازن یا مدیریت پروژه های نفتی حرکت می کنند، مسیری که معمولا شرایط کاری آسان تری دارد.
مسیر تحصیلات تکمیلی در این رشته
بسیاری از فارغ التحصیلان مهندسی نفت، برای دستیابی به موقعیت های تخصصی تر مثل مهندسی مخازن پیشرفته، ادامه ی تحصیل در مقاطع بالاتر را انتخاب می کنند. این مسیر معمولا فرصت های شغلی با مسئولیت فنی و مالی بیشتری را در اختیار فارغ التحصیل قرار می دهد. برخی از فارغ التحصیلان این رشته هم در شرکت های خدمات فنی وابسته به صنعت نفت، خارج از ساختار شرکت های دولتی، مشغول به کار می شوند. این شرکت های خدماتی، معمولا در پروژه های مشاوره و تجهیزات فنی برای میدان های نفتی فعالیت می کنند.
جمع بندی
مهندسی نفت رشته ای است که درآمد بالای آن با شرایط کاری خاص همراه است. داوطلبی که به کار در مناطق عملیاتی و پروژه های بزرگ صنعتی علاقه دارد، می تواند این رشته را به عنوان یک گزینه ی جدی در انتخاب رشته در نظر بگیرد. آگاهی از شرایط کاری واقعی این رشته، پیش از انتخاب رشته، از تصمیم گیری صرفا بر اساس سطح درآمد مهم تر است. مشورت با فارغ التحصیلان باتجربه ی این رشته هم می تواند تصویر واقعی تری از این حرفه به داوطلب بدهد.